Gaziantep’te kiracıysanız kira artışı, onarım, depozito ve tahliye konularını ayrı kurallarla değerlendirin. Konut ve çatılı işyeri kiralarında Türk Borçlar Kanunu'nun özel korumaları uygulanır. Sözleşmenizi, ödeme belgelerinizi ve size yapılan bildirimleri birlikte saklamanız haklarınızı kullanmayı kolaylaştırır.
Kiracının Temel Hakları
Kiralananı sözleşmeye uygun kullanma, koşulları varsa ayıpların giderilmesini isteme ve kanunî tahliye şartları çerçevesinde korunma haklarına sahipsiniz. Yenileme artışında da kanunun sınırları gözetilir. Kiralanan sonradan ayıplı hâle gelirse ayıbın giderilmesini, orantılı kira indirimi veya zararın giderilmesini isteyebilirsiniz; önemli ayıpta fesih hakkı saklıdır .
Kira Sözleşmesi
Sözleşmelerin geçerliliğinde genel kural şekil serbestisidir . Kira sözleşmesi sözlü de kurulabilir; yazılı metin ilişkinin koşullarını ispatlamanızı kolaylaştırır. Tarafların kimliklerini, taşınmazın adres ve niteliğini, kira bedelini ve ödeme tarihini, sözleşme süresini ve yan giderlerin paylaşımını açıkça kayda geçirin. Aidat, elektrik, su ve doğal gaz giderlerinin hangi koşullarla kime ait olduğunu belirginleştirin.
Kira Artışı: Yasal Sınır (TBK m.344)
Yenilenen kira döneminde artış anlaşması, önceki kira yılının TÜFE on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını aşmamak koşuluyla geçerlidir. Daha düşük oran kararlaştırılabilir; kanunda sabit bir asgari artış oranı yoktur . Sözleşmedeki artışın sınırı aşan kısmı uygulanamaz.
Artış konusunda anlaşma yoksa hâkim, aynı üst sınırı aşmadan kiralananın durumunu gözeterek hakkaniyete göre kira bedelini belirler . Beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen sözleşmelerde ise emsal kiralar, kiralananın durumu ve TÜFE birlikte değerlendirilir .
Geçici yüzde 25 sınırının son dönemi, TBK geçici 2. maddesine göre 1 Temmuz 2024 dâhil yenilenen dönemleri kapsıyordu. Sonraki yenilemelerde TBK 344 uygulanır. Ayrıntılı dönem ve bildirim kuralları kira tespit rehberinde açıklanır.
Kira Bedelinin Ödenmemesi (Temerrüt: TBK m.315)
Teslimden sonra muaccel kira bedeli veya yan gider ödenmezse kiraya veren yazılı süre vererek, bu sürede de ödeme yapılmaması hâlinde sözleşmeyi feshedeceğini bildirebilir . Konut ve çatılı işyerinde en az 30 gün verilmesi gerekir. Süre yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen gün başlar .
| Kira türü | En az süre | Başlangıç |
|---|---|---|
| Konut ve çatılı işyeri | 30 gün | Yazılı bildirimi izleyen gün |
| Diğer kiralar | 10 gün | Yazılı bildirimi izleyen gün |
Süre içinde ödeme yapılmazsa fesih ve tahliye talebi gündeme gelebilir. Bu asgari ödeme süresi, tahliyenin aynı gün gerçekleşeceği anlamına gelmez; izlenen dava veya icra yolu ayrıca sonuçlandırılır.
Tahliye Sebepleri
Kiraya veren, konut ve çatılı işyerinde yalnız sözleşme süresinin bitmesine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. Ancak on yıllık uzama süresi sonunda, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimle herhangi bir sebep göstermeksizin sona erdirme hakkı vardır . Belirsiz süreli sözleşmede kiraya veren, kiranın başlangıcından on yıl geçtikten sonra genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sona erdirebilir .
Kiraya verenden kaynaklanan sebepler
Kiraya veren kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu kişiler için konut ya da işyeri gereksinimi nedeniyle dava açabilir. Yeniden inşa veya imar amacıyla esaslı onarım, genişletme ya da değiştirme gerekiyorsa ve bu sırada kullanım imkânsızsa yine kanundaki sürelerle tahliye istenebilir .
Yeni malik, edinmeden başlayarak bir ay içinde gereksinimini yazılı bildirmek koşuluyla altı ay sonra dava açabilir . Dilerse sözleşme süresinin bitiminden başlayarak bir ay içinde dava yolunu kullanabilir .
Kiracıdan kaynaklanan sebepler
Temerrüt dışında, kanunda belirtilen kira dönemi içinde kira ödenmediği için iki haklı yazılı ihtara sebep olunması da tahliye davasına dayanak olabilir. Dava kira süresinin ve bir yıldan uzun süreli kiralarda ihtarların yapıldığı kira yılının bitiminden başlayarak bir ay içinde açılır . Teslimden sonra verilen, belirli boşaltma tarihini içeren yazılı tahliye taahhüdüne uyulmazsa, o tarihten başlayarak bir ay içinde icraya veya davaya başvurulabilir .
Kiracının veya birlikte yaşadığı eşinin aynı ilçe veya belde belediye sınırları içinde oturmaya elverişli konutu varsa ve kiraya veren sözleşme kurulurken bunu bilmiyorsa, sözleşmenin bitiminden başlayarak bir ay içinde tahliye davası açabilir .
Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 8 Kasım 2021 tarihli, 2021/7138 E., 2021/10994 K. sayılı kararı, iki haklı ihtar incelenirken sözleşmedeki ödeme gününün dikkate alınmasını ister. Peşin ödeme hükmünü gözetmeden davayı reddeden karar bozulmuştur; yalnız iki yazının varlığı tahliyeyi kendiliğinden sağlamaz.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Kira ilişkisinden doğan tahliye, tespit ve alacak davalarında sulh hukuk mahkemesi görevlidir ; İcra ve İflas Kanunu'ndaki ilamsız tahliye hükümleri ayrıdır. Genel yetkili yer davalının yerleşim yeridir ; sözleşmenin ifa yeri mahkemesinde de dava açılabilir . Taşınmazın bulunduğu yer her kira davasında kesin yetkili sayılmaz; somut talebe göre yetkili mahkeme belirlenmelidir.
Zorunlu Arabuluculuk
İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yoluyla tahliye hariç, kira uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın aslı veya arabulucu onaylı örneği dava dilekçesine eklenir. Kapsam ve usul 6325 sayılı Kanun'un 18/A ve 18/B maddelerinde düzenlenir.
Depozito (Güvence Bedeli)
Konut ve çatılı işyerinde sözleşmeyle güvence isteniyorsa üç aylık kira bedeli aşılamaz . Para güvencesi, kiraya verenin onayı olmadan çekilemeyecek biçimde vadeli tasarruf hesabına yatırılır. Banka, güvenceyi iki tarafın rızasıyla, icra takibinin kesinleşmesiyle veya kesinleşmiş mahkeme kararına dayanarak geri verir .
Kira sona erdiğinde borç ve hasar durumunu, teslim tutanağını ve banka kayıtlarını kontrol edin. Kiraya veren sona ermeyi izleyen üç ay içinde ilgili dava veya takibe giriştiğini bankaya yazılı bildirmezse banka, kiracının istemi üzerine güvenceyi geri vermekle yükümlüdür .
Bildirimlerinizi ve ödemelerinizi birlikte değerlendirin {#hukukî-destek-alin}
Kira sözleşmesinin süresi, ödeme günü ve ihtarların tebliğ tarihleri farklı hakların kullanılmasını etkiler. Bir bildirim aldığınızda hangi borç veya tahliye sebebinin ileri sürüldüğünü belirleyip belgelerinizi buna göre değerlendirin.
Sık sorulan sorular
2026'da kira artışı en fazla ne kadar olabilir?
Olağan yenilemede artış anlaşması önceki kira yılının TÜFE on iki aylık ortalama değişimini aşamaz; daha düşük sözleşme oranı geçerlidir . Beş yıldan sonraki tespitin emsal ve hakkaniyet kuralları ayrıdır.
Kira davaları hangi mahkemede açılır?
Kira ilişkisinden doğan davalarda, ilamsız icrayla tahliye hükümleri saklı kalmak üzere sulh hukuk mahkemesi görevlidir. Yetki ise davalının yerleşim yeri ve ifa yeri gibi kurallara göre belirlenir.
Kira ödemezsem ne kadar sürede tahliye edilebilirim?
Konut ve çatılı işyerinde temerrüt nedeniyle yazılı ödeme süresi en az 30 gündür ve bildirimi izleyen gün başlar . Ödeme yapılmazsa koşullarına göre fesih ve tahliye süreci yürütülür; bu süre yalnız yazılı ödeme ihtarı süresidir. Tahliye, seçilen ilamlı veya ilamsız icra/dava yolunun ayrıca sonuçlanmasını gerektirir; yalnız bu 30 güne bakılarak toplam tahliye zamanı belirlenemez.
Ev sahibi istediği zaman beni çıkarabilir mi?
Hayır; ihtiyaç, yeniden inşa, temerrüt, iki haklı ihtar ve taahhüt gibi yolların kanunî koşulları aranır. Bununla birlikte on yıllık uzama süresinden sonra, izleyen uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimle sebep gösterilmeden sona erdirme mümkündür . Kiracı veya eşinin elverişli başka konutu bulunması da kanundaki koşullarla ayrı bir tahliye sebebidir .
Tahliye davası açmadan önce arabuluculuk şart mı?
Evet. İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yoluyla tahliye istisnası dışında kira uyuşmazlıklarında dava şartıdır.
