Gaziantep İş Avukatı

Gaziantep'te İş Hukuku Hizmetleri

Gaziantep, sanayi, tekstil, ayakkabı ve gıda sektörlerinin Türkiye'deki en büyük merkezlerinden biridir. Organize Sanayi Bölgeleri (Başpınar, 5. OSB, 12. OSB) ile birlikte yüz binlerce işçi istihdam edilmekte; bu yoğun çalışma hayatı, iş hukuku uyuşmazlıklarını da kaçınılmaz kılmaktadır. Kıdem tazminatı hesaplamasından mobbing davasına, iş kazasından işe iade talebine kadar geniş bir spektrumda uyuşmazlıklar ortaya çıkar. İş hukuku, özellikle 4857 sayılı İş Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde işçi-işveren ilişkisini düzenleyen, koruyucu nitelikli bir hukuk dalıdır. İşçinin ekonomik olarak daha zayıf taraf olduğu varsayımına dayanan iş hukuku, bu zayıflığı dengeleyici düzenlemeler içerir. Buna rağmen uygulamada her iki tarafın da hakları vardır ve doğru hukuki yönlendirme olmadan haklar zamanaşımıyla kaybedilebilir. Av. M. Furkan Gür, Gaziantep İş Mahkemesi'nde yürütülen davalar, zorunlu arabuluculuk süreçleri, SGK hizmet tespit davaları ve toplu iş hukuku uyuşmazlıkları konularında deneyim sahibidir; hem işçileri hem işverenleri temsil eder.

Kıdem Tazminatı Davası

Gaziantep'te kıdem tazminatı, işçinin uzun yıllar çalıştığı işten yasal sebeplerle ayrıldığında hak ettiği parasal güvencedir. 1475 sayılı İş Kanunu'nun yürürlükteki 14. maddesi kapsamında düzenlenen kıdem tazminatı; her tam yıl için 30 günlük brüt ücret üzerinden hesaplanır. Kıdem tazminatı hakkı; haklı fesih (md. 24/25), emeklilik, askerlik, kadının evlenmesi, ölüm ve belirli koşullarda işveren feshi gibi nedenlerle doğar. İşçinin istifası hâlinde kural olarak kıdem hakkı doğmaz; işverenin haklı feshinde ise kıdem tazminatı yalnızca ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık (4857 sayılı İş Kanunu m.25/II) nedeniyle yapılan fesihte kaybedilir, m.25/I, III ve IV'e dayanan fesihlerde kıdem hakkı doğar (1475 sayılı Kanun m.14). Gaziantep İş Mahkemeleri'nde açılan kıdem tazminatı davalarında işçinin brüt ücreti, ek ödemeler (yol, yemek, ikramiye, prim), hizmet süresinin doğru hesaplanması ve zamanaşımı (5 yıl) kritik konulardır.

• •Hak Sahibinin Belirlenmesi: Kıdem tazminatı hangi durumlarda ve hangi işçilere verilir; istisna halleri ve yargı içtihatları
• •Brüt Ücret ve Hesaplama Tabanı: Çıplak ücretin yanı sıra yol, yemek, prim, ikramiye gibi sürekli ödemelerin tabana eklenmesi
• •Hizmet Süresi Birleştirme: Aynı işverenin farklı işyerlerindeki kesintisiz çalışma süresinin birleştirilmesi
• •Zamanaşımı ve Faiz: Kıdem tazminatı alacağında 5 yıllık zamanaşımı süresi ve gecikme faizi

İş Kazası ve Meslek Hastalığı

Gaziantep'in sanayi, tekstil, inşaat ve ayakkabı sektörlerinde iş kazaları yaygın bir gerçekliktir. İş kazasında yaralanan veya meslek hastalığına yakalanan işçilerin SGK üzerinden geçici/sürekli iş göremezlik ödeneği, tedavi gideri ve cenaze yardımı talep hakkı vardır. Ayrıca işverenin kusurlu olduğu durumlarda, ki kusursuzluk Sosyal Güvenlik Kurumu ile birlikte yargılamada bilirkişi raporuyla tespit edilir, maddi (gelir kaybı, bakıcı gideri, destekten yoksun kalma) ve manevi tazminat talep edilebilir. İş kazası bildirimi 3 işgünü içinde, meslek hastalığı bildirimi öğrenildikten itibaren 3 işgünü içinde SGK'ya yapılmak zorundadır. Tazminat davasında işverenin kusur oranı, bilirkişiler tarafından tespit edilir ve tazminat miktarını doğrudan etkiler.

• •Maddi Tazminat: Gelir kaybı, tedavi gideri, bakıcı gideri ve destekten yoksun kalma kalemlerinin hesaplanması
• •Manevi Tazminat: Bedeni ve psikolojik zarar için işçinin ve yakınlarının tazminat hakkı
• •Kusur Oranı Tespiti: Bilirkişi marifetiyle işverenin ve işçinin kusur paylarının belirlenmesi
• •SGK Rücu Davası: SGK'nın işverene ödediği gider ve ödenekleri rücu yoluyla geri talep etmesi
• •Mesleki Hastalık Tanısı: Uzun süreli maruziyetle ortaya çıkan hastalıkların meslek kaynaklı kabul edilmesi

İşe İade Davası

Gaziantep'te 30 ve üzeri işçi çalıştıran işyerlerinde 6 ay kıdemi olan işçiler, iş güvencesi kapsamındadır. Geçerli sebep olmadan veya yasaya aykırı şekilde feshedilen iş sözleşmeleri için işe iade davası açılabilir. 7036 sayılı Kanun ile birlikte iş davalarında dava açmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurmak şarttır. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalı; anlaşma sağlanamazsa 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır. Mahkeme feshi geçersiz bulursa, işçi 10 işgünü içinde işbaşı yapma talebinde bulunabilir; işveren işe almazsa 4-8 aylık ücret tutarında işe başlatmama tazminatı doğar. Ayrıca boşta geçen süre için 4 aya kadar ücret de talep edilebilir.

• •İş Güvencesi Şartları: 30+ işçili işyerinde 6 ay kıdem, belirsiz süreli iş sözleşmesi ve geçerli sebep yokluğu
• •Zorunlu Arabuluculuk: Dava şartı arabuluculuk başvurusu, fesih tebliğinden 1 ay içinde
• •İşe Başlatmama Tazminatı: İşveren işe başlatmazsa kıdem bazlı 4-8 aylık ücret tutarında tazminat
• •Boşta Geçen Süre Ücreti: Karar tebliğine kadar geçen süre için 4 aya kadar ücret talebi

Haklı Fesih: 4857 İş Kanunu Madde 24-25

İş Kanunu'nun 24. maddesi işçiye, 25. maddesi işverene haklı nedenle derhal fesih hakkı tanır. İşçi açısından sağlık nedenleri (md. 24/I), ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık (md. 24/II, örneğin işverenin işçiye hakareti, ücret ödememesi, çalışma koşullarının uygulanmaması) ve zorlayıcı sebepler (md. 24/III) haklı fesih nedenleridir. İşveren açısından ise sağlık (md. 25/I), ahlak/iyiniyete aykırılık (md. 25/II, devamsızlık, hırsızlık, hakaret), zorlayıcı sebepler (md. 25/III) ve gözaltı/tutukluluk (md. 25/IV) sayılır. Haklı fesih hakkı, sebebin öğrenilmesinden itibaren 6 işgünü içinde kullanılmalıdır. İşçinin haklı feshi durumunda kıdem tazminatı doğar; derhal fesihte ihbar tazminatı kural olarak söz konusu olmaz. İşverenin haklı feshinde işçi kıdem tazminatını yalnızca ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık (m.25/II) hâlinde kaybeder; sağlık sebepleri (m.25/I), zorlayıcı sebepler (m.25/III) ve gözaltı/tutukluluk (m.25/IV) nedeniyle yapılan fesihlerde bir yılını dolduran işçinin kıdem hakkı saklıdır.

• •İşçinin Haklı Fesih Sebepleri: Ücret ödenmemesi, mobbing, sağlık riski, çalışma koşullarının ihlali (md. 24)
• •İşverenin Haklı Fesih Sebepleri: Devamsızlık, hırsızlık, hakaret, görev ihmali (md. 25)
• •6 İşgünü Hak Düşürücü Süresi: Sebep öğrenildikten itibaren 6 işgünü içinde fesih bildirimi yapılması
• •Tazminat Sonuçları: İşçinin haklı feshinde kıdem hakkı korunur; işverenin feshinde kıdem yalnızca m.25/II hâlinde kaybedilir

Mobbing ve Psikolojik Taciz

Gaziantep'te işyerinde sistematik psikolojik taciz, Yargıtay içtihatlarınca tanımlanan haliyle mobbing, giderek artan bir hukuki sorundur. Mobbing; bir kişiye karşı sistematik, süreklilik arz eden, yıldırma veya işten ayrılmaya zorlama amacıyla yapılan davranışların bütünüdür. Hakaret, görmezden gelme, görev azaltma veya artırma, izinleri kısıtlama, yalan iddialarla itham gibi davranışlar bu kapsama girebilir. Mobbingin ispatı genelde zordur; e-posta, kısa mesaj, WhatsApp yazışmaları, tanık beyanları, sağlık raporları (psikolojik rahatsızlık tanısı) ispatta kullanılır. Mobbing kanıtlanırsa işçi; haklı fesih hakkı, maddi tazminat (gelir kaybı, tedavi gideri) ve manevi tazminat talep edebilir. İşveren, mobbingden işyerinde önlem almamış olması nedeniyle de sorumludur.

• •Mobbing Tanımı: Sistematik, sürekli ve yıldırma amaçlı psikolojik tacizin Yargıtay içtihatlarınca tanımlanması
• •İspat Yükü ve Deliller: E-posta, mesaj, tanık, sağlık raporu ve performans notlarıyla mobbingin kanıtlanması
• •Haklı Fesih Hakkı: Mobbinge maruz kalan işçinin haklı sebeple iş sözleşmesini feshedip kıdem alma hakkı
• •Maddi ve Manevi Tazminat: Mobbing nedeniyle uğranılan ekonomik kayıp ve psikolojik zarar için tazminat

Fazla Mesai ve Çalışma Süresi

Gaziantep'in sanayi, tekstil ve gıda sektörlerinde haftalık 45 saati aşan çalışma yaygındır ancak fazla mesai ücretlerinin tam ödenmesi çoğu zaman ihmal edilir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 41. maddesi uyarınca fazla çalışma %50 zamlı, hafta tatili çalışması %100 zamlı, ulusal bayram ve genel tatil çalışması %100 zamlı ücretle ödenir. Yıllık fazla çalışma süresi 270 saati aşamaz. Fazla mesai alacağında 5 yıllık zamanaşımı süresi vardır. Fazla mesainin ispatı; bordro kayıtları, mesai çizelgeleri, giriş-çıkış sistemleri, e-mesai sistemleri ve tanık beyanlarıyla yapılır. Bordrolarda 'fazla mesai ödendi' ibaresi imzalı olsa bile, çalışan fiili olarak daha fazla mesai yaptığını ispatlayabilirse fark talep edebilir.

• •Haftalık 45 Saat Sınırı: Normal çalışma süresi; bu sınırı aşan her saat fazla mesai sayılır
• •%50 Zamlı Ücret: Fazla çalışma saatinin normal saat ücretinin 1.5 katıyla ödenmesi
• •Hafta Tatili ve Bayram Çalışması: Pazar günü ve resmi tatil çalışmasında ek ücret veya izin hakkı
• •İspat Yolları: Bordro, mesai çizelgesi, kart okuma, tanık beyanı ve sosyal güvenlik kayıtları
• •5 Yıllık Zamanaşımı: Fazla mesai ücreti alacağında her ay için 5 yıl içinde dava açma süresi

İhbar Tazminatı ve Sözleşme Feshi

Belirsiz süreli iş sözleşmelerinde işveren veya işçi, sözleşmeyi feshetmek istediğinde karşı tarafa belirli bir süre öncesinden bildirim yapmak zorundadır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesi gereğince ihbar süreleri; 6 aydan az kıdem için 2 hafta, 6 ay-1.5 yıl arası için 4 hafta, 1.5-3 yıl arası için 6 hafta, 3 yıldan fazla kıdem için 8 haftadır. İhbar süresine uyulmaksızın yapılan fesihte, ödenmeyen süre kadar ihbar tazminatı doğar. İhbar tazminatı brüt ücret üzerinden hesaplanır ve sosyal ödemeler eklenebilir. İşçi haklı sebeple iş sözleşmesini feshederse ihbar tazminatı talep edemez; ancak işveren haksız fesihte (örneğin yasal sebep göstermeden çıkarma) ihbar tazminatı ödemekle yükümlüdür. İhbar tazminatı alacağında 5 yıllık zamanaşımı uygulanır.

• •Yasal İhbar Süreleri: 6 ay (2 hafta), 1.5 yıl (4 hafta), 3 yıl (6 hafta), 3+ yıl (8 hafta) kıdem bazlı süreler
• •İhbar Tazminatı Hesaplama: Ödenmeyen ihbar süresinin brüt ücret üzerinden parasal karşılığı
• •Kullanılmayan İzin Ücreti: Yıllık izin hakkını kullanmadan ayrılan işçinin parasal izin alacağı
• •Diğer Parasal Haklar: Ücret alacağı, ikramiye, prim ve kullanılmamış izin ücreti

SGK Hizmet Tespit Davası ve Kayıt Dışı Çalışma

Kayıt dışı çalıştırılan işçiler için Gaziantep İş Mahkemesi'nde açılan hizmet tespit davası, SGK'ya bildirilmemiş çalışma sürelerinin ve gerçek ücretin tespiti amacını taşır. Hizmet tespit davası kazanılırsa, işverenin SGK primleri geriye dönük ödenir; emeklilik hesabı ve sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkı yeniden değerlendirilir. Hizmet tespit davasında ispat yükü işçidedir; tanık beyanları, ücret bordroları (gayri resmi de olsa), banka hesap hareketleri, işyeri kayıtları, sosyal medya paylaşımları delil olarak sunulabilir. 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesi uyarınca hizmet tespit davası, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıllık hak düşürücü süre içinde açılmalıdır. İşe giriş bildirgesi veya yoklama fişi gibi belgelerle çalışmanın Kuruma bildirilmiş olduğu hâllerde Yargıtay içtihatları uyarınca bu süre uygulanmaz; her dosyada sürenin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

• •Hizmet Tespit Davasının Amacı: SGK'ya bildirilmemiş sürelerin ve gerçek ücretin yargı kararıyla tespiti
• •İspat Araçları: Tanık, bordro, banka kayıtları, sosyal medya, işyeri belgesi gibi deliller
• •Emeklilik Üzerine Etkisi: Tespit edilen süre primlerle emeklilik tarihini öne çekebilir
• •Hak Düşürücü Süre: Hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren 5 yıl (5510 m.86); bildirge verilmiş hâllerde istisnalar mevcuttur

Zorunlu Arabuluculuk ve İş Mahkemesi Süreci

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile birlikte bireysel iş davalarında zorunlu arabuluculuk dava şartı olarak getirilmiştir. İşçi alacakları, işe iade ve tazminat talepleri ile ilgili davalarda öncelikle arabulucuya başvurulmak zorundadır. Arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir (7036 sayılı Kanun m.3). Anlaşma sağlanırsa mahkeme onayına gerek kalmaz ve ilam niteliğindeki anlaşma belgesi icraya konabilir. Anlaşma sağlanamazsa, son toplantı tarihinden itibaren 2 hafta içinde dava açılmalıdır. İş mahkemesi süreçleri tanık dinleme, bilirkişi incelemesi (özellikle hesap bilirkişisi) ve duruşmalar gerektirir. Yargılama süresi dava türüne, dosya yoğunluğuna ve mahkemenin iş yüküne bağlı olarak değişir.

• •Arabuluculuk Dava Şartı: Bireysel iş davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvuru zorunluluğu
• •Arabuluculuk Süresi: Görevlendirmeden itibaren 3 hafta; zorunlu hâllerde en fazla 1 hafta uzatma (7036 m.3)
• •Anlaşma Belgesi: Arabuluculuk anlaşması ilam niteliğinde, mahkeme onayı gerekmeden icra edilebilir
• •Dava Açma Süresi: Anlaşmazlık halinde son toplantıdan itibaren 2 hafta içinde dava açılması zorunluluğu

İbra Sözleşmesinin Geçersizliği

İş ilişkisi sona ererken işçiye imzalatılan ibra (aklama) belgeleri, çoğu zaman işçinin gerçek alacaklarının önünde engel olarak gösterilir. Oysa Türk Borçlar Kanunu, işçi lehine sıkı geçerlilik koşulları öngörür (TBK m.420). Bu koşulları taşımayan ibra geçersizdir; eksik ödeme yalnızca makbuz hükmündedir ve işçinin bakiye alacağını talep hakkı saklı kalır.

• •Yazılı Şekil ve Bir Aylık Süre: İbra belgesinin yazılı olması ve sözleşmenin sona ermesinden başlayarak en az bir ay geçtikten sonra düzenlenmesi gerekir.
• •Açık Miktar ve Eksiksiz Ödeme: Alacağın türü ve miktarı açıkça belirtilmeli, ödeme hak edilen tutara denk ve banka aracılığıyla yapılmalıdır.
• •Koşula Aykırılığın Sonucu: Bu şartları taşımayan ibra geçersiz sayılır; kısmi ödeme içeren belge makbuz hükmünde değerlendirilir.

Yıllık İzin Hakkı ve Diğer Sosyal Haklar

İşçinin yıllık ücretli izin hakkı 4857 sayılı İş Kanunu'nun 53. maddesi ile düzenlenir. En az 1 yıl kıdemi olan işçiye verilecek yıllık izin süresi; 1-5 yıl arası kıdem için 14 gün, 5-15 yıl arası için 20 gün, 15+ yıl için 26 gündür. 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçilere en az 20 gün izin verilir. Yıllık izin parasal olarak değil zaman olarak kullanılır; sözleşme sona ererken kullanılmamış izinlerin parasal karşılığı (izin ücreti) ödenir. Yıllık izin haricinde işçinin doğum izni, emzirme izni, evlilik izni, ölüm izni, mazeret izni gibi sosyal hakları da mevcuttur. Bu izinlerin engellenmesi veya parasal değer üzerinden alternatif sunulması yasal değildir.

• •Kıdem Bazlı İzin Süreleri: 1-5 yıl 14 gün, 5-15 yıl 20 gün, 15+ yıl 26 gün; özel yaş grupları için en az 20 gün
• •Kullanılmamış İzin Ücreti: Sözleşmenin sona ermesi halinde kalan izinlerin parasal karşılığı
• •Doğum ve Emzirme İzni: Doğum öncesi-sonrası izin, ücretsiz izin ve emzirme izni hakları
• •Mazeret ve Sosyal İzinler: Evlilik (3 gün), ölüm (3 gün), engelli çocuk muayenesi (yılda 10 gün) gibi izinler

Gaziantep'te İş Davası Süreci, Belgeler ve Süreler

1. Zorunlu Arabuluculuk: İşçilik alacakları ve işe iadede dava öncesi zorunlu arabuluculuğa başvurulur.
2. Dava Açılışı: Anlaşma sağlanmazsa iş mahkemesinde dava açılır; talepler ve deliller sunulur.
3. Bilirkişi ve Tanık: Çalışma süresi, ücret ve fesih incelenir; bilirkişi raporu ve tanıklar değerlendirilir.
4. Karar ve Tahsil: Hükmedilen alacak icra yoluyla tahsil edilir; gerekirse istinaf değerlendirilir.