Kıdem tazminatı hesabında çalışma süreniz, işten ayrılma nedeniniz, son giydirilmiş brüt ücretiniz ve kıdem tavanı birlikte değerlendirilir. Her tam yıl için kanunî ölçü otuz günlük ücrettir; artan ay ve günler de orantılı olarak hesaba katılır.
Kıdem Tazminatının Yasal Dayanağı
Kıdem tazminatının dayanağı, 4857 sayılı İş Kanunu ile yürürlükte bırakılan 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesidir. Madde, hak kazandıran sona erme hâllerini ve her tam yıl için otuz günlük ücret ölçüsünü düzenler .
Kıdem Tazminatı Tavanı
Toplu sözleşmelerle ve hizmet sözleşmeleriyle belirlenen kıdem tazminatlarının yıllık miktarı, en yüksek devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesini geçemez . Tavanın parasal karşılığı hesap yapılırken ayrıca belirlenmelidir.
Kıdem Tazminatı Nedir?
Kıdem tazminatı, sözleşmeniz kanunda sayılan nedenlerden biriyle sona erdiğinde çalışma süreniz karşılığında işverenin ödediği alacaktır. İş sözleşmesinin sona erme nedeni, bu hakka sahip olup olmadığınızı belirler.
Kıdem Tazminatı Hak Kazanma Şartları
Kanundaki ölçü, aynı işverene bağlı çalışmada her geçen tam yıl için otuz günlük ücrettir; bir yıldan artan süreler de aynı oranla hesaba katılır . Hak kazandıran sona erme nedeni de bulunmalıdır.
İşverenin İş Kanunu m.25/II kapsamındaki haklı feshi dışındaki fesihler, işçinin m.24 koşullarındaki haklı feshi, muvazzaf askerlik, yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme amacıyla ayrılma, yaş dışındaki emeklilik koşullarının tamamlanması, kadın işçinin evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde ayrılması ve işçinin ölümü kıdem hakkını gündeme getirir . Aylık veya toptan ödeme yolunda hak kazanmış olduğunuzu ve ilgili kurum ya da sandığa başvurduğunuzu belgelemeniz gerekir; işçinin ölümünde bu koşul aranmaz . Ölümde tazminat kanunî mirasçılara ödenir . Yaş dışındaki emeklilik koşullarınızı sigortalılık başlangıcınıza göre SGK yazısıyla belirleyin.
Kıdem Tazminatı Hesaplama Formülü
Her tam yıl için otuz günlük ücret ve artan süre için aynı oran uygulanır . Hesap son ücret üzerinden yapılır . Ücrete, para veya para ile ölçülmesi mümkün sözleşmesel ve kanundan doğan menfaatler eklenir . Yol, yemek, ikramiye ve primin hangi koşulla sağlandığı bu nedenle önemlidir. Yıllık tutarda kanundaki tavan gözetilir .
Tam yıllara ait tutarı bulmak için, tavanla sınırlanan giydirilmiş brüt aylık ücretinizi tam çalışma yılıyla çarpın. Artan ay ve günlerin orantılı karşılığını buna ekleyin. Ücret tavanın üzerindeyse her hizmet yılında tavan tutarı esas alınır. Hesaplanan brüt alacakla kesintilerden sonra ödenecek net tutar birbirinden ayrıdır.
İhbar Tazminatı ile Farkı
Kıdem ve ihbar tazminatı ayrı haklardır. Belirsiz süreli iş sözleşmesinin feshinde bildirim süresi kıdeme göre değişir . Bu süreler asgaridir ve sözleşmeyle artırılabilir . Bildirim koşuluna uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat öder . İşçi de bildirim süresine uymadan ayrılırsa bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorunda kalabilir . Haklı derhâl fesih ayrıca değerlendirilir. Hesapta para ile ölçülebilen düzenli menfaatler de dikkate alınır. İş güvencesi bakımından işe iade rehberini ayrıca inceleyebilirsiniz.
| Çalışma süresi | Bildirim süresi |
|---|---|
| Altı aydan az | 2 hafta |
| Altı aydan bir buçuk yıla kadar | 4 hafta |
| Bir buçuk yıldan üç yıla kadar | 6 hafta |
| Üç yıldan fazla | 8 hafta |
Kıdem Tazminatında Vergi
1475 sayılı Kanun gereğince ödenmesi gereken kıdem tazminatının tamamı gelir vergisinden istisnadır (GVK m.25/7-a). Kıdem tazminatı, 5510 sayılı Kanun m.80/1-b uyarınca prime esas kazanca alınmaz. Ödeme kâğıdının damga vergisi 488 sayılı Kanun ve (1) sayılı tablo IV/1-b uyarınca ayrıca değerlendirilir. Kanunen ödenmesi gereken kıdem tutarı üzerindeki sözleşmesel ödemelerin vergi niteliğini ayrı inceleyin.
İşten Çıkışta SGK Bildirimi
İşveren, sigortalılığınızın sona ermesini en geç on gün içinde SGK'ya bildirir (5510 sayılı Kanun m.9). Çıkış nedenini ve tarihini kontrol edin.
Kıdem Tazminatı Ödenmezse: Önce Zorunlu Arabuluculuk
Kıdem, ihbar ve fazla çalışma gibi işçilik alacakları için dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır . Anlaşma sağlanamazsa son tutanağı dava dilekçenize ekleyerek iş mahkemesinde dava açabilirsiniz. Alacağın tahsili için icra takibi ve koşulları oluştuğunda işverenin mal veya alacaklarına haciz yolları değerlendirilir..
Zamanaşımı
İş Kanunu Ek m.3, iş sözleşmesinden kaynaklanan kıdem ve bildirim şartına uyulmaksızın fesihten doğan tazminat için beş yıllık zamanaşımı öngörür. Geçici m.8, bu kuralı hükmün yürürlüğe girdiği tarihten sonra sona eren sözleşmelere uygular. Önceden işlemeye başlayan süreler eski hükümlere tabidir; kalan süre beş yıldan uzunsa geçiş hükmündeki beş yıllık sınır uygulanır.
Gaziantep'te İş Mahkemeleri
Önce arabuluculuk başvurusunda bulunup sözleşme, bordro, banka kayıtları ve SGK hizmet dökümünüzü hazırlayın. Anlaşma olmazsa yetkili iş mahkemesinde dava açılır, deliller incelenir ve karar verilir. Yetkili mahkeme kural olarak davalının dava tarihindeki yerleşim yeri veya işin ya da işlemin yapıldığı yer mahkemesidir; bu yerlerden biri Gaziantep ise dava burada açılabilir .
Sık sorulan sorular
Kıdem tazminatı her yıl için kaç gün üzerinden hesaplanır?
Her tam yıl için otuz günlük ücret, artan süreler için aynı oran uygulanır . Son ücret ve ücret menfaatleri ayrıca dikkate alınır ; yıllık tutarda tavan gözetilir .
Kıdem tazminatının yasal dayanağı nedir?
1475 sayılı İş Kanunu'nun yürürlükte bırakılan 14. maddesidir.
İstifa edersem kıdem tazminatı alabilir miyim?
Haklı nedensiz istifada doğmaz. Haklı fesih, askerlik, emeklilik şartları veya kadın işçinin evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde ayrılması gibi kanunî hâllerde, diğer koşullar da varsa doğabilir.
Kıdem tazminatından hangi kesintiler yapılır?
1475 sayılı Kanuna göre ödenmesi gereken kıdem tazminatı gelir vergisinden istisnadır; kıdem tazminatı prime esas kazanca alınmaz. Damga vergisi ödeme kâğıdına ilişkin kurallara göre değerlendirilir. Dayanaklar ve sözleşmesel fazla ödeme ayrımı yukarıdaki vergi bölümündedir.
Dava açmadan önce ne yapmalıyım?
İşçilik alacağınız için arabuluculuğa başvurun. Bu, dava şartıdır . Başvuruda alacak kalemlerini ve çalışma bilgilerini açıkça belirtin.
