Yıllık Ücretli İzin Hakkı ve İzin Alacağı Davası (2026)

Yıllık ücretli izin, 4857 sayılı İş Kanunu m.53-60 arasında düzenlenen, vazgeçilemez ve Anayasa m.50 ile güvence altına alınmış bir işçi hakkıdır. Aynı işverende en az 1 yıl çalışan her işçi; kıdemine göre 14, 20 veya 26 iş günü ücretli izin kullanır. Bu rehberde izin süreleri, hesaplama, kullanım kuralları, kullanılmayan izin parası, ispat yükü ve izin alacağı davası; ilgili maddeler ve Yargıtay'ın yerleşik içtihadı ile birlikte anlatılmaktadır.

Hızlı cevap: 1-5 yıl → 14, 5 yıldan fazla-15 yıldan az → 20, 15 yıl ve üzeri → 26 iş günü. Yer altı işlerinde +4 gün. 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçilerde izin 20 günden az olamaz. Kullanılmayan izin, sözleşme sona erince son ücret üzerinden paraya dönüşür.

Yıllık İzin Hakkı Nedir?

4857 m.53/1: "İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir."

Temel İlkeler

• Vazgeçilemez hak (m.53/2) - sözleşmeyle ortadan kaldırılamaz, azaltılamaz.
• Anayasal hak (Anayasa m.50).
• İşveren reddedemez; iznin sürekli ve zamanında kullandırılması işverenin yükümlülüğüdür.
• Para ile değiştirilemez - iş ilişkisi sürerken izin yerine para ödenemez (istisna: sözleşmenin sona ermesi, m.59).

Kapsam Dışı

Niteliği itibarıyla bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlara, Kanun'un yıllık ücretli izne ilişkin hükümleri uygulanmaz (m.53/3). Ancak işçi, "mevsimlik" adı altında fiilen aralıksız/sürekli çalışıyorsa Yargıtay bu işçiyi yıllık izne hak kazanmış sayar - belirleyici olan işin gerçek niteliğidir.

Yıllık İzin Kaç Gün? (İzin Süresi Tablosu - m.53)

| Kıdem (hizmet süresi) | Yıllık izin | |---|---| | 1 yıl - 5 yıl (5 yıl dahil) | 14 iş günü | | 5 yıldan fazla - 15 yıldan az | 20 iş günü | | 15 yıl ve üzeri (15 dahil) | 26 iş günü |

Süreyi artıran haller:

• Yer altı işleri: yukarıdaki süreler dörder gün artırılarak uygulanır (m.53, 6552 sayılı Kanun).
• 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçiler: yıllık izin 20 günden az olamaz (yani 1-5 yıl kıdemde dahi en az 20 gün).
• İş sözleşmesi / toplu iş sözleşmesi ile izin süreleri artırılabilir (azaltılamaz).

Sık yapılan hata: "<18/>50 yaş işçiye +6 gün eklenir" yaygın ama yanlıştır. Kanun, bu işçiler için asgari 20 gün taban koyar; üst kıdem dilimlerinde (20 ve 26 gün) zaten bu tabanın üzerindedir.

İzin "İş Günü" Olarak Sayılır

Yıllık izin günlerinin hesabında izine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izinden sayılmaz (m.56/4). Yani 14 iş günü izin, takvimde yaklaşık 3 haftaya denk gelir.

İzin Hakkının Doğması - 1 Yıl ve Kıdem Hesabı (m.54)

• İzne hak kazanmak için gereken süre, işçinin aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde çalıştığı sürelerin birleştirilmesiyle bulunur (m.54/1).
• İşyeri devrinde (m.6) kıdem devam eder, sıfırlanmaz.
• İşçi, tamamladığı her hizmet yılı için bir sonraki yıl içinde iznini kullanır (m.54/4).
• Tamamlanmayan (eksik) hizmet yılı için yıllık izne hak kazanılmaz. Yargıtay yerleşik içtihadı: çalışılmış ancak bir yılı doldurmamış süre için oransal izin doğmaz - izin yalnız tam hizmet yıllarının karşılığıdır.

Çalışılmış Sayılan Süreler (m.55)

İzin hesabında çalışılmış gibi sayılan başlıca haller: iş kazası/hastalık nedeniyle çalışılamayan günler (m.25/I-b sınırı içinde), kadın işçinin doğum öncesi/sonrası çalıştırılmadığı günler (m.74), zorlayıcı sebeple işin durması (15 gün), hafta tatili/ulusal bayram/genel tatil günleri ve işverence verilen diğer izinler.

İznin Kullandırılması (m.56)

• Yıllık izin işveren tarafından bölünemez; m.53'teki süreler içinde sürekli olarak verilmesi zorunludur.
• Bölme yalnız tarafların anlaşmasıyla ve bir bölümü 10 günden aşağı olmamak kaydıyla mümkündür (m.56/3). Kanunda "3'e bölünür" gibi sabit bir sayı yoktur; ölçüt, bölümlerden birinin en az 10 gün olmasıdır.
• İşverenin yıl içinde verdiği diğer ücretli/ücretsiz izinler, dinlenme ve hastalık izinleri yıllık izne mahsup edilemez (m.56/4).
• İzni başka bir yerde geçirecek işçiye, belgelemesi koşuluyla, gidiş-dönüş için 4 güne kadar ücretsiz yol izni verilir (m.56/5).
• İşveren, her işçi için yıllık izinleri gösteren "izin kayıt belgesi" tutmak zorundadır (m.56/6) - bu belge, ileride iznin kullandırıldığının ispatı için kritiktir.
• Alt işveren işçilerinden alt işveren değişse de aynı işyerinde çalışmaya devam edenlerin izin süresi, aynı işyerindeki toplam süre üzerinden hesaplanır (m.56/7).

Yıllık İzin Ücreti Nasıl Hesaplanır? (m.57)

• İzin ücreti, işçi izine başlamadan önce peşin olarak ödenir veya avans verilir (m.57/1).
• Hesapta m.50 hükmü uygulanır: izin ücreti çıplak (temel) ücret üzerinden hesaplanır; fazla mesai, prim, ikramiye, sosyal yardım (yol-yemek) gibi ek ödemeler dâhil edilmez.
• Akort, komisyon, yüzde usulü gibi değişken ücretle çalışanlarda izin ücreti, son bir yılda kazanılan ücretin fiilen çalışılan günlere bölünmesiyle bulunan ortalama üzerinden hesaplanır (m.57/3).
• İzne rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri ayrıca ödenir (m.57/son).

Örnek Hesap

5 yıldan fazla kıdem, aylık çıplak brüt 30.000 TL:

• Günlük çıplak ücret = 30.000 / 30 = 1.000 TL
• 20 iş günü izin × 1.000 TL = 20.000 TL izin ücreti (izine çıkmadan önce peşin).

Hesaplama aracı: Kıdem & ihbar tazminatı hesaplama sayfamızdan ilgili kalemleri de görebilirsiniz.

Kullanılmayan Yıllık İzin Parası (m.59)

İş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde, işçinin hak kazandığı ama kullanmadığı tüm yıllık izinlerin ücreti ödenir:

• Son ücret üzerinden hesaplanır - iznin doğduğu eski tarihlerdeki ücret değil, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret esas alınır (m.59/1).
• İstifa, haklı/haksız fesih fark etmez - kullanılmayan izin ücreti her hâlde ödenir.
• Hak düşmez: Türk hukukunda "kullanmazsan yanar" kuralı yoktur. Kullandırılmayan izin, fesihte ücret alacağına dönüşür. (Yaygın "3 yıl üst üste birikirse iptal olur" bilgisi doğru değildir; işverenin yükümlülüğü izni zamanında kullandırmaktır, kullandırmazsa borç olarak kalır.)
• Zamanaşımı: kullanılmayan izin ücreti alacağında zamanaşımı 5 yıldır ve sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren işler (m.59/1).

İzinde Çalışma Yasağı (m.58)

İşçi, yıllık izin süresinde ücret karşılığı başka bir işte çalışırsa, işveren bu izin için ödediği ücreti geri isteyebilir (m.58). İznin amacı dinlenmedir.

İspat Yükü Kimde? (Yargıtay'ın Yerleşik İçtihadı)

Yıllık izin uyuşmazlıklarında en kritik konu ispattır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihadına göre:

• İznin kullandırıldığını ispat yükü işverene aittir. Bunu ancak işçinin imzasını taşıyan izin defteri / izin belgesi veya eşdeğer yazılı belgeyle kanıtlayabilir; imzasız bordro veya yalnızca tanık beyanı kural olarak yeterli değildir.
• İzin ücreti çıplak ücret üzerinden hesaplanır.
• Eksik (tamamlanmayan) hizmet yılı için yıllık izne hak kazanılmaz.
• Kullandırılmayan izin, sözleşmenin sona ermesiyle son ücret üzerinden ücret alacağına dönüşür.

Pratik sonuç: İşçinin imzaladığı izin belgeleri yoksa, işveren "izinleri kullandı" savunmasını ispatlayamaz ve kullanılmayan izin ücretini ödemek zorunda kalır.

Yıllık İzin Alacağı Davası

Hangi Mahkeme + Arabuluculuk

Yıllık izin alacağı İş Mahkemesinde görülür (7036 SK). Dava açmadan önce arabuluculuk zorunlu dava şartıdır (7036 SK m.3) - önce arabulucuya başvurulur, anlaşma sağlanamazsa dava açılır. Detay: Zorunlu Arabuluculuk Rehberi.

Gerekli Belgeler

• İş sözleşmesi ve SGK hizmet dökümü (kıdem tespiti),
• Ücret bordroları ve banka maaş hareketleri,
• Varsa imzalı/imzasız izin belgeleri, izin talep-ret yazışmaları,
• Tanık beyanları.

Sonuç

Mahkeme; kullanılmayan izin günlerini son ücret üzerinden hesaplar, faiz ve AAÜT 2026 uyarınca vekâlet ücreti ile birlikte hükmeder.

İşveren İhlalleri - İdari Para Cezası (m.103)

İznin hiç veya eksik kullandırılması, izin ücretinin peşin ödenmemesi, izin kayıt belgesinin tutulmaması gibi m.53, 56 ve 57'ye aykırılıklarda işverene işçi başına idari para cezası uygulanır (m.103). Denetim ve şikâyet yolu: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (İŞKUR/iş müfettişliği).

Özel Durumlar

• Doğum izni + yıllık izin: Analık (doğum) izni yıllık izinden bağımsızdır; aynı yıl ayrıca kullanılabilir (m.74). Doğum öncesi/sonrası çalıştırılmayan günler izin hesabında çalışılmış sayılır (m.55/b).
• Hastalık + yıllık izin: Raporlu günler m.55 kapsamında çalışılmış sayılır; rapor yıllık izin hakkını ortadan kaldırmaz.
• Askerlik: Muvazzaf askerlik askıda bırakır; dönüşte aynı işverene başlanırsa önceki kıdem ve birikmiş izin korunur.
• Kısmi süreli (part-time) çalışma: Yargıtay'a göre kısmi süreli çalışanlar da tam yıllık izin gün sayısına hak kazanır; izin gün olarak verilir, çalışma gününe oranlanarak kısaltılamaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Yıllık ücretli izin kaç gün?

1-5 yıl (5 dahil): 14 iş günü. 5 yıldan fazla - 15 yıldan az: 20 iş günü. 15 yıl ve üzeri: 26 iş günü. Yer altı işleri: +4 gün. 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçilerde izin 20 günden az olamaz.

Kullanılmayan yıllık izin parası nasıl alınır?

İş sözleşmesi sona erdiğinde, kullanılmayan tüm izinlerin ücreti son ücret üzerinden ödenir (m.59). Ödenmezse arabuluculuk sonrası İş Mahkemesinde izin alacağı davası açılır.

Yıllık izin yerine para alabilir miyim?

İş ilişkisi sürerken hayır - izin kullandırılmalıdır, para ile değiştirilemez (m.53). Yalnız sözleşme sona erince kullanılmayan izin paraya dönüşür (m.59).

İzin ücreti hangi maaş üzerinden hesaplanır?

Çıplak (temel) ücret üzerinden (m.57/m.50). Fazla mesai, prim, ikramiye, yol-yemek gibi ek ödemeler dâhil edilmez. İzin ücreti izine başlamadan önce peşin ödenir.

Yıllık iznimi kullandığımı kim ispatlar?

İşveren. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre iznin kullandırıldığı, ancak işçinin imzasını taşıyan izin belgesi/defteri ile kanıtlanabilir; imzasız bordro veya salt tanık yeterli sayılmaz.

Kullanılmayan izin biriktirilebilir / yanar mı?

Yanmaz. Kullandırılmayan izin hakkı düşmez; sözleşme sona erince ücret alacağına dönüşür. "3 yıl birikirse iptal olur" bilgisi doğru değildir.

İzin günleri iş günü mü, takvim günü mü?

İş günü. İzne rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri izinden sayılmaz (m.56). 14 iş günü ≈ 3 takvim haftası.

Yıllık izin bölünebilir mi?

Yalnız tarafların anlaşmasıyla ve bir bölümü 10 günden az olmamak üzere bölümler hâlinde (m.56/3). İşveren tek taraflı bölemez.

İzin alacağı davasında zamanaşımı kaç yıl?

5 yıl. Süre, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar (m.59).

İşveren izin vermezse ne yapabilirim?

Talebinizi yazılı iletin; kullandırılmazsa İŞKUR/iş müfettişliğine şikâyet ve (arabuluculuk sonrası) İş Mahkemesine başvurabilirsiniz. İşveren ayrıca idari para cezasıyla karşılaşır (m.103).

---

İlgili rehberler:

• Kıdem Tazminatı Hesaplama 2026
• İhbar Tazminatı Hesaplama
• Fazla Mesai Ücreti Hesaplama
• İşe İade Davası Rehberi
• İş Sözleşmesi Fesih Türleri
• Haklı Fesih Nedenleri
• Zorunlu Arabuluculuk Rehberi

Gaziantep'te iş hukuku alanında yıllık izin alacağı davası, kullanılmayan izin tahsili, izin ihlali şikâyeti ve işveren-işçi uyuşmazlıkları için Av. M. Furkan Gür ile iletişime geçebilirsiniz. Ön görüşme: 0552 692 90 90.