Yabancı Çalışma İzni Rehberi 2026: Türleri, Başvuru ve İptal (6735 İşgücü K.)

Türkiye'de bir yabancının çalışabilmesi için kural olarak çalışma izni alması zorunludur; izinsiz çalışma ve çalıştırma yasaktır (6735 sayılı Kanun m.6). Çalışma izninin dayanağı 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu'dur ve bu Kanun, eski 4817 sayılı Kanun'un yerini almıştır. Bu rehberde çalışma izni türlerini, işveren üzerinden başvuru sürecini, izin sürelerini ve iptal hâllerini — Gaziantep uygulamasına değinerek — açıklıyoruz.

Çalışma İzni Nedir? (6735 m.3, m.12)

Çalışma izni, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca resmî belge şeklinde düzenlenen ve geçerlilik süresi içinde yabancıya Türkiye'de çalışma ve ikamet hakkı veren izindir (6735 m.3). Önemli bir kolaylık: çalışma izni, 6458 sayılı Kanun m.27 uyarınca ikamet izni yerine geçer (6735 m.12/1). Yani geçerli çalışma izni olan yabancının ayrıca ikamet izni alması gerekmez. Bununla birlikte, mülteci/ikincil koruma dışında, başka nedenle ikamet izni olması tek başına çalışma hakkı vermez.

Çalışma İzni Türleri

6735 sayılı Kanun dört temel izin biçimi öngörür:

• Süreli çalışma izni (m.10/1-2): Belirli işveren ve işyerine bağlı olarak verilir.
• Süresiz çalışma izni (m.10/3-4): Uzun dönem ikamet izni veya en az sekiz yıl kanuni çalışma izni olan yabancılar başvurabilir.
• Bağımsız çalışma izni (m.3, m.10/6-8): Yabancıya kendi ad ve hesabına çalışma hakkı verir; profesyonel meslek mensuplarına özel şartlarla tanınır.
• Turkuaz Kart (m.3, m.11): Nitelikli yabancıya süresiz çalışma hakkı, eş ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına ikamet hakkı veren belgedir.

Çalışma İzni Muafiyeti (m.13)

Bazı yabancılar, çalışma izni almaksızın çalışma izni muafiyeti belgesiyle çalışabilir (6735 m.13). Örneğin Türkiye'de ikamet etmeyen anonim şirket yönetim kurulu üyeleri veya 180 günde 90 günü geçmeyen sınırötesi hizmet sunucuları bu kapsamdadır. Muafiyetle geçen süreler, kanuni çalışma izni veya ikamet izni sürelerinin hesabına katılmaz.

İzin Süreleri (6735 m.10)

Süreler kademeli olarak uzar:

• İlk başvuru: İş/hizmet sözleşmesi süresini aşmamak kaydıyla en çok bir yıl (m.10/1).
• İlk uzatma: Aynı işverene bağlı olarak en çok iki yıl (m.10/2).
• Sonraki uzatmalar: Aynı işverene bağlı olarak en çok üç yıl (m.10/2).

Dikkat: Süreler aynı işverene bağlılık esasına dayanır. Farklı bir işveren yanında çalışmak için yapılan başvuru, yeni (ilk) başvuru sayılır ve yeniden en çok bir yıllık izin verilir (m.10/2). İşveren değişikliği planlayan yabancıların bu kuralı bilmesi önemlidir.

Türkiye'de uzun dönem ikamet izni veya en az sekiz yıl kanuni çalışma izni olan yabancılar süresiz çalışma iznine başvurabilir; ancak şartları taşımak mutlak hak doğurmaz (m.10/3). Şirket ortağı olan yabancılar (limited şirket ortağı müdür, anonim şirket ortağı yönetim kurulu üyesi vb.) çalışma izni alarak çalışabilir (m.10/5).

Başvuru ve Ön İzin

• Başvuru (m.7): Yurt içinden başvuru doğrudan Bakanlığa (e-Devlet/yetkili sistem üzerinden, çoğunlukla işveren tarafından), yurt dışından ise yabancının ülkesindeki Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilik/başkonsolosluğuna yapılır. Eksik belge hâlinde değerlendirme ertelenir; erteleme genelde otuz günü aşamaz. Usulüne uygun başvurular, belgeler tamsa otuz gün içinde sonuçlandırılır.
• Uzatma (m.7/3): Uzatma başvurusu, iznin bitmesine altmış gün kala ve her hâlde süre dolmadan yapılır; süre dolduktan sonra yapılan uzatma başvuruları reddedilir.
• Ön izin (m.8): Mesleki yeterlilik gerektiren sağlık (Sağlık Bakanlığı) ve eğitim (Millî Eğitim Bakanlığı) hizmetlerinde çalışacak yabancılarda ön izin zorunludur. Yükseköğretimde görev alacak yabancı öğretim elemanları için YÖK ön izni gerekir.
• Ülkeye giriş (m.12/2): Yurt dışından alınan çalışma izninde yabancı, iznin başladığı tarihten itibaren altı ay içinde Türkiye'ye gelmek zorundadır; gelmezse izin iptal edilir.

Çalışma İzninin İptali (6735 m.15)

Çalışma izni, sürenin sona ermesi veya Bakanlıkça iptaliyle geçerliliğini yitirir. Talep dışı iptal sebeplerinden bazıları (m.15/2):

• İznin geçerlilik tarihinden itibaren altı ay içinde Türkiye'ye gelinmemesi
• Kanuna aykırı çalışıldığının tespiti veya çalışmanın sona ermesi
• Başvurunun sahte/yanıltıcı bilgi-belgeyle yapıldığının sonradan anlaşılması
• Süreli izinlerde aralıksız altı aydan, bağımsız/süresiz izinlerde aralıksız bir yıldan uzun süre yurt dışında kalınması
• Kamu düzeni, güvenliği veya sağlığı açısından sakınca bildirilmesi

Çalışma izni başvurusunun reddi veya iznin iptali birer idari işlemdir; bunlara karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Süreç, idari dava rehberimizde açıkladığımız kurallar ve dava açma süreleri çerçevesinde yürür.

Uluslararası/Geçici Koruma ve Çalışma (m.17)

Uluslararası koruma başvurusu yapanlar başvuru tarihinden, geçici koruma sağlananlar ise geçici koruma kimlik belgesinin düzenlendiği tarihten altı ay sonra çalışma izni veya muafiyeti için başvurabilir (6735 m.17). Gaziantep gibi yoğun geçici koruma nüfusuna sahip illerde bu düzenleme pratikte sık gündeme gelir; izinsiz çalıştırmanın işveren açısından idari para cezası riski taşıdığı unutulmamalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Çalışma iznine yabancı mı yoksa işveren mi başvurur?

Yurt içinden yapılan çalışma izni başvuruları kural olarak işveren tarafından Bakanlık sistemi üzerinden yapılır. Yurt dışından başvuru, yabancının ülkesindeki Türk konsolosluğuna yapılır (6735 m.7).

İlk çalışma izni kaç yıllık verilir?

İş/hizmet sözleşmesi süresini aşmamak üzere en çok bir yıl. İlk uzatmada en çok iki yıl, sonraki uzatmalarda en çok üç yıl — hepsi aynı işverene bağlı olmak şartıyla (6735 m.10).

İşveren değiştirirsem iznim devam eder mi?

Hayır. Farklı işveren yanında çalışmak için yapılan başvuru yeni (ilk) başvuru sayılır ve süre yeniden en çok bir yıldan başlar (6735 m.10/2).

Çalışma izni varken ayrıca ikamet izni almalı mıyım?

Hayır. Geçerli çalışma izni, 6458 sayılı Kanun m.27 uyarınca ikamet izni yerine geçer (6735 m.12).

Süresiz çalışma iznine ne zaman başvurabilirim?

Uzun dönem ikamet izni veya en az sekiz yıl kanuni çalışma izni olan yabancılar başvurabilir; şartları taşımak tek başına izin almayı garanti etmez (6735 m.10/3).

---

İlgili rehberler:

• Yabancılar Hukuku Rehberi (genel çerçeve)
• İkamet İzni Rehberi (Türleri, Başvuru, Uzatma)
• İdari Dava Rehberi (İptal ve Tam Yargı)

Gaziantep'te yabancılar hukuku kapsamında çalışma izni başvurusu, uzatma, süresiz/bağımsız izin, Turkuaz Kart ve ret/iptal kararına itiraz süreçleri için Av. M. Furkan Gür ile iletişime geçebilirsiniz. Ücretsiz ön görüşme: 0552 692 90 90.