İçeriğe geç
İdari Dava Nasıl Açılır? İptal ve Tazminat Yolları5 dk kaldı

İdari Dava Nasıl Açılır? İptal ve Tazminat Yolları

Son güncelleme Sürüm 65 dk okuma%100 faydalı bulduDeğişiklik geçmişi

Kısaca

Hukuka aykırı bir idari işle­min orta­dan kal­dı­rıl­ması için iptal davası, idari işlem veya eyle­min yol açtığı zara­rın gide­ril­mesi için tam yargı davası gün­deme gelir. Dava açıl­ması kural olarak işle­min uygu­lan­ma­sını dur­dur­maz; yürüt­me­nin dur­du­rul­ması ayrıca değer­len­di­ri­lir. Baş­vuru yolu ve süresi işlem türü ile teb­liğe göre belir­len­me­li­dir.

Okumaya başla
Siyah-beyaz masa üstü: kalın dosya, büyük zarf, metal evrak klipsi, ahşap saplı kaşe ve sağ altında büro mührü bulunan boş bir yaprak.

İdari Dava Tür­leri

İptal davası

Hukuka aykırı idari işle­min kal­dı­rıl­ması için, işlem nede­niyle men­fa­ati ihlal edilen kişi iptal davası aça­bi­lir .

Tam yargı davası

İdari işlem veya eylem­den dolayı kişi­sel hakkı doğ­ru­dan ihlal edilen kişi, uğra­dığı zara­rın gide­ril­mesi için tam yargı davası aça­bi­lir .

İdari söz­leşme uyuş­maz­lık­ları

Kamu hiz­me­ti­nin yürü­tül­mesi için yapı­lan idari söz­leş­me­ler­den doğan uyuş­maz­lık­lar da idari davaya konu ola­bi­lir. Tahkim yolu öngö­rü­len imti­yaz şart­laşma ve söz­leş­me­leri bu düzen­le­me­nin dışın­da­dır .

İptal Davası: Hukuka Aykı­rı­lık Sebep­leri (İYUK m.2)

İptal dava­sında işlem yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yön­le­rin­den ince­le­nir . Yetki, işlemi yapan maka­mın kişi, yer, konu veya zaman bakı­mın­dan yet­kili olup olma­dı­ğıyla; şekil ise izlen­mesi gere­ken usul ve biçimle ilgi­li­dir. Gerek­tiği hâlde savunma alın­ma­ması şekil tar­tış­ma­sına örnek ola­bi­lir.

Sebep, işle­min dayan­dığı maddi ve hukukî gerek­çeyi; konu, işle­min doğur­duğu sonucu; maksat ise kamu yara­rına yöne­lip yönel­me­di­ğini ifade eder. Ger­çeğe aykırı gerekçe, mev­zu­ata aykırı sonuç veya kişi­sel amaçla işlem yapıl­ması farklı hukuka aykı­rı­lık neden­le­ri­dir. İptal kararı, kural olarak işlemi tesis edil­diği andan iti­ba­ren hukuk düze­nin­den kal­dı­rır.

Tam Yargı Davası: Zara­rın Taz­mini

Tam yargı davası, idari işlem veya eyle­min doğur­duğu zara­rın gide­ril­me­sini amaç­lar . Hiz­me­tin kötü, geç veya hiç işle­me­mesi hizmet kusu­runa; sosyal risk ve kamu kül­fet­leri kar­şı­sında eşit­lik ise koşul­ları varsa kusur­suz sorum­lu­luğa iliş­kin değer­len­dir­me­ler­dir. İdari işlem nede­niyle doğ­ru­dan tam yargı davası veya iptal ve tam yargı dava­sını bir­likte aça­bi­lir­si­niz. Önce iptal davası açıp bu dava­nın veya kanun yolu kara­rı­nın teb­li­ğin­den; işle­min uygu­lan­ma­sın­dan doğan zararda ise icra tari­hin­den baş­la­ya­rak dava süresi içinde tam yargı davası açma yolu da vardır .

İdari eylem­den doğan zararda ise kural olarak dava açma­dan önce ilgili ida­reye baş­vur­ma­lı­sı­nız. Baş­vuru, eylemi yazılı bil­di­rimle veya başka şekilde öğren­me­den iti­ba­ren bir yıl ve her hâlde eylem­den iti­ba­ren beş yıl içinde yapıl­ma­lı­dır. Talep kısmen veya tama­men red­de­di­lirse ret işle­mi­nin teb­li­ğini izle­yen günden; otuz gün cevap veril­mezse bu süre­nin biti­min­den iti­ba­ren dava açma süresi içinde dava açılır . Görev­siz adli yargı mer­ci­inde açıl­mış tam yargı davası görev yönün­den red­de­di­lip idari yar­gıda açı­lı­yorsa bu ön baş­vuru koşulu aran­maz .

Kritik Süre­ler

Özel kanunda farklı süre yoksa Danış­tay ve idare mah­ke­me­le­rinde genel dava açma süresi altmış, vergi mah­ke­me­le­rinde otuz gündür . İdari eylem zara­rında önce ida­reye baş­vuru için öğren­me­den bir yıl ve her hâlde eylem­den beş yıl kuralı uygu­la­nır; ret veya otuz günlük cevap­sız­lık son­ra­sında dava süresi başlar . Süre aşı­mında dava red­de­di­le­bi­lir.

Özel süre yoksa genel dava açma süreleri
MahkemeSüreBaşlangıç
Danıştay ve idare mahkemesi60 günİdari uyuşmazlıkta yazılı bildirimi izleyen gün
Vergi mahkemesi30 günVergi işleminin türüne göre belirlenir
Dayanak: İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7/1-2

Dava açma süre­leri ve süre­nin dur­ması (İYUK m.7-10-11)

İdari uyuş­maz­lıkta süre, yazılı bil­di­ri­min yapıl­dığı tarihi izle­yen gün başlar. Ver­gide yüküm­lü­lü­ğün türüne göre tahsil, tebliğ, tevkif yoluyla ver­gide istih­kak sahi­bine ödeme veya tescil tari­hini izle­yen gün esas alınır. İda­re­nin dava açması gere­ken konu­larda ise ilgili merci veya komis­yon kara­rı­nın ida­reye gel­diği tarihi izle­yen gün baş­lan­gıç­tır .

Henüz bir işlem yapıl­ma­sını isti­yor­sa­nız İYUK m.10 kap­sa­mında ida­reye baş­vu­ra­bi­lir­si­niz. Otuz gün cevap veril­mezse istek red­de­dil­miş sayı­lır ve dava açma süresi içinde dava açı­la­bi­lir .

Mevcut işle­min kal­dı­rıl­ması, geri alın­ması, değiş­ti­ril­mesi veya yeni işlem yapıl­ması için dava süresi içinde üst makama, üst makam yoksa işlemi yapan makama baş­vu­rul­ması ise işle­meye baş­la­mış süreyi dur­du­rur . İstek red­de­dil­di­ğinde veya otuz gün cevap veril­me­ye­rek red­de­dil­miş sayıl­dı­ğında süre yeni­den işler; baş­vu­ru­dan önce geçen günler hesaba katı­lır . Süre dol­duk­tan sonra baş­vuru yapmak, geçmiş dava süre­sini ken­di­li­ğin­den yeni­den baş­lat­maz.

İdari Yargı Süreci

Davayı görevli ve yet­kili mah­ke­meye dilek­çeyle açar­sı­nız. Yar­gı­lama esas olarak yazı­lı­dır. Tebliğ edilen dilek­çe­lere cevap için kural olarak otuz gün vardır; haklı neden­lerle süre­sinde iste­nirse mah­keme bir defaya mahsus, otuz günü geç­me­yen uzatma vere­bi­lir . İptal dava­la­rında taraf­lar­dan biri­nin istemi üze­rine duruşma yapı­lır; tam yargı ve vergi dava­la­rında ise kanun­daki para­sal sınır dik­kate alınır .

Yürüt­me­nin Dur­du­rul­ması (İYUK m.27)

Dava açıl­ması, kural olarak idari işle­min yürü­tül­me­sini dur­dur­maz . İşle­min açıkça hukuka aykı­rı­lığı ile uygu­lan­ması hâlinde tela­fisi güç veya imkân­sız zarar doğ­ması koşul­la­rı­nın bir­likte bulun­ması gere­kir . Ruhsat iptali gibi işlem­lerde hem hukuka aykı­rı­lığı hem de uygu­lan­ma­nın doğu­ra­cağı zararı somut­laş­tı­rın.

Karar kural olarak ida­re­nin savun­ması alın­dık­tan veya savunma süresi geç­tik­ten sonra gerek­çeli veri­lir . Yürüt­me­nin dur­du­rul­ması kararı kural olarak temi­nat kar­şı­lı­ğında veri­lir; duru­mun gerek­le­rine göre temi­nat aran­ma­ya­bi­lir. İda­re­den ve adli yar­dım­dan yarar­la­nan­lar­dan temi­nat alın­maz . İsteme iliş­kin karara, teb­liği izle­yen günden iti­ba­ren yedi gün içinde bir kez itiraz edi­le­bi­lir . Aynı sebep­lere daya­na­rak ikinci kez yürüt­me­nin dur­du­rul­ması iste­ne­mez .

Vergi mah­ke­me­sinde dava açıl­ması, dava konusu vergi ve ceza­la­rın ilgili bölü­mü­nün tah­si­lini kural olarak dur­du­rur. Ancak işlem­den kal­dı­rı­lan dos­ya­lar, ihti­razi kayıtla veri­len beyan­name üze­rine yapı­lan işlem­ler ve tah­si­lat işlem­le­rine karşı dava­lar bakı­mın­dan istis­na­lar vardır; bu hâl­lerde yürüt­me­nin dur­du­rul­ması iste­ne­bi­lir .

İdari Yar­gıda Kanun Yol­ları (İsti­naf ve Temyiz)

İsti­nafa açık idare ve vergi mah­ke­mesi karar­la­rına karşı, teb­liğ­den iti­ba­ren otuz gün içinde ilgili bölge idare mah­ke­me­sine baş­vu­ru­lur . Mah­keme, ilk derece kara­rını hukuka uygun bul­mazsa kal­dı­ra­rak işin esası hak­kında yeni­den karar verir; dos­ya­nın ilk dere­ceye gön­de­ril­me­sini gerek­ti­ren hâller ayrıca düzen­len­miş­tir . İvedi yar­gı­lama usu­lün­deki dava­larda isti­nafa baş­vu­ru­la­maz .

İYUK m.46 kap­sa­mında tem­yize açık karar­lara karşı teb­liğ­den iti­ba­ren otuz gün içinde Danış­taya baş­vu­ru­lur . Para­sal sınır­lar her yıl yeni­den değer­leme ora­nında artı­rı­lır; isti­naf ve tem­yize açık karar­lar belir­le­nir­ken dava­nın açıl­dığı tarih­teki sınır esas alınır. Bu kural­lar İYUK ek m.1 hük­münde düzen­le­nir. Kara­rın kanun yolu açık­la­ma­sını, uygu­la­na­cak sınırı ve teb­liği bir­likte kont­rol edin.

İdari uyuş­maz­lık örnek­leri

İmar ve inşaat ruh­sat­ları, kamu çalı­şan­la­rı­nın disip­lin ceza­ları, bele­diye karar­ları ve vergi ceza­ları idari uyuş­maz­lık­lara örnek­tir. Baş­vuru yeri ve süre, işle­min nite­li­ğine göre belir­le­nir.

İlgili İdare Hukuku Reh­ber­leri

İdare huku­ku­nun sık kar­şı­la­şı­lan özel konu­ları şu reh­ber­lerde ayrın­tılı anla­tı­lı­yor:

Sık sorulan sorular

İdari dava açma süresi kaç gündür?

Özel kanunda başka süre yoksa Danış­tay ve idare mah­ke­me­le­rinde altmış, vergi mah­ke­me­le­rinde otuz gündür . Baş­lan­gıç, uyuş­maz­lı­ğın türüne göre belir­le­nir . Eylem­den doğan zarar için önce ida­reye öğren­me­den iti­ba­ren bir yıl ve her hâlde eylem­den iti­ba­ren beş yıl içinde baş­vuru gere­kir; ret veya otuz günlük cevap­sız­lık son­ra­sında dava süresi işler .

Dava açma süresini durdurabilir miyim?

İYUK m.11 kap­sa­mın­daki baş­vu­ruyu dava süresi dol­ma­dan üst makama, üst makam yoksa işlemi yapan makama yapar­sa­nız süre durur. Ret veya otuz günlük cevap­sız­lık son­ra­sında, önce geçen süre de sayı­la­rak işle­meye devam eder .

Dava açınca işlem durur mu?

Kural olarak durmaz; açık hukuka aykı­rı­lık ve tela­fisi güç veya imkân­sız zarar bir­likte varsa yürüt­me­nin dur­du­rul­ması iste­ne­bi­lir. Vergi dava­la­rı­nın tah­sili dur­durma kuralı ise İYUK m.27/4'teki istis­na­larla bir­likte uygu­la­nır .

İptal davası ile tam yargı davası farkı nedir?

İptal davası hukuka aykırı işle­min orta­dan kal­dı­rıl­ma­sına, tam yargı davası idari işlem veya eyle­min yol açtığı zara­rın gide­ril­me­sine yöne­lir. İki talep bir­likte de ileri sürü­le­bi­lir.

Ceza, aile ve boşanma, icra, gayrimenkul ve yabancılar hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi yürütür. Bu rehberi yazdı ve güncel tutar.

Dayanaklar

Madde lafızları resmî konsolide metinden, kararlar Yargıtay kaynağından çekilir; metindeki atıflara basarak da açabilirsiniz.

Kanun maddeleri

  1. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu · m.2 · İdari dava türleri

    İdari dava türleri.

    Lafzı göster

    Madde 2 – 1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır: a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

    2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

    3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)

    mevzuat.gov.tr · Yürürlükte · 15.11.2026 tarihinde resmî konsolide metinden kontrol edildi. · lafız çekildi 15 Kasım 2026

  2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu · m.7 · Dava açma süresi

    Dava açma süresi.

    Lafzı göster

    Madde 7 – 1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.

    2. Bu süreler; a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı, b) Vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarından doğan uyuşmazlıklarda: Tahakkuku tahsile bağlı olan vergilerde tahsilatın; tebliğ yapılan hallerde veya tebliğ yerine geçen işlemlerde tebliğin; tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin; tescile bağlı vergilerde tescilin yapıldığı ve idarenin dava açması gereken konularda ise ilgili merci veya komisyon kararının idareye geldiği; Tarihi izleyen günden başlar.

    3. Adresleri belli olmayanlara özel kanunlarındaki hükümlere göre ilan yoluyla bildirim yapılan hallerde, özel kanununda aksine bir hüküm bulunmadıkça süre, son ilan tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün sonra işlemeye başlar.

    4. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz.

    mevzuat.gov.tr · Yürürlükte · 15.11.2026 tarihinde resmî konsolide metinden kontrol edildi. · lafız çekildi 15 Kasım 2026

  3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu · m.10 · İdari makama başvuru

    İdari makama başvuru.

    Lafzı göster

    Madde 10 – 1. İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler.

    2. (Değişik: 10/6/1994-4001/5 md.) Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Otuz günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, otuz günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler.

    3. (Mülga: 10/6/1994-4001/5 md.)

    mevzuat.gov.tr · Yürürlükte · 15.11.2026 tarihinde resmî konsolide metinden kontrol edildi. · lafız çekildi 15 Kasım 2026

  4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu · m.11 · Üst makama başvuru

    Üst makama başvuru.

    Lafzı göster

    Madde 11 – 1. İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur.

    2. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.

    3. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.

    4. (Mülga: 10/6/1994-4001/6 md.)

    mevzuat.gov.tr · Yürürlükte · 15.11.2026 tarihinde resmî konsolide metinden kontrol edildi. · lafız çekildi 15 Kasım 2026

  5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu · m.16 · Dilekçe ve cevap süreleri

    Dilekçe ve cevap süreleri.

    Lafzı göster

    Madde 16 – 1. Dava dilekçelerinin ve eklerinin birer örneği davalıya, davalının vereceği savunma davacıya tebliğ olunur.

    2. Davacının ikinci dilekçesi davalıya, davalının vereceği ikinci savunma da davacıya tebliğ edilir. Buna karşı davacı cevap veremez. Ancak, davalının ikinci savunmasında, davacının cevaplandırmasını gerektiren hususlar bulunduğu, davanın görülmesi sırasında anlaşılırsa, davacıya cevap vermesi için bir süre verilir.

    3. Taraflar, yapılacak tebliğlere karşı, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde cevap verebilirler. Bu süre, ancak haklı sebeplerin bulunması halinde, taraflardan birinin isteği üzerine görevli mahkeme kararı ile otuz günü geçmemek ve bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir. Sürenin geçmesinden sonra yapılan uzatma talepleri kabul edilmez.

    4. Taraflar, sürenin geçmesinden sonra verecekleri savunmalara veya ikinci dilekçelere dayanarak hak iddia edemezler. (Ek cümle: 11/4/2013-6459/4 md.) Ancak, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir.

    5. (Değişik: 10/6/1994-4001/8 md.) Davalara ilişkin işlem dosyalarının aslı veya onaylı örneği idarenin savunması ile birlikte, Danıştay veya ilgili mahkeme başkanlığına gönderilir.

    6. (Ek: 2/7/2012-6352/54 md.) Danıştayda ilk derece mahkemesi sıfatıyla görülen davalarda savcının esas hakkındaki yazılı düşüncesi taraflara tebliğ edilir. Taraflar, tebliğden itibaren on gün içinde görüşlerini yazılı olarak bildirebilirler.

    mevzuat.gov.tr · Yürürlükte · 15.11.2026 tarihinde resmî konsolide metinden kontrol edildi. · lafız çekildi 15 Kasım 2026

  6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu · m.27 · Yürütmenin durdurulması

    Yürütmenin durdurulması.

    Lafzı göster

    Madde 27 – (Değişik: 10/6/1994-4001/12 md.) 1. Danıştayda veya idari mahkemelerde dava açılması dava edilen idari işlemin yürütülmesini durdurmaz.

    2. (Değişik: 2/7/2012-6352/57 md.) Danıştay veya idari mahkemeler, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilirler. Uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerin yürütülmesi, savunma alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere, idarenin savunması alınmaksızın da durdurulabilir. (Ek cümle: 21/2/2014-6526/17 md.) Ancak, kamu görevlileri hakkında tesis edilen atama, naklen atama, görev ve unvan değişikliği, geçici veya sürekli görevlendirmelere ilişkin idari işlemler, uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerden sayılmaz. Yürütmenin durdurulması kararlarında idari işlemin hangi gerekçelerle hukuka açıkça aykırı olduğu ve işlemin uygulanması halinde doğacak telafisi güç veya imkânsız zararların neler olduğunun belirtilmesi zorunludur. Sadece ilgili kanun veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükmünün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulduğu gerekçesiyle yürütmenin durdurulması kararı verilemez.

    3. (Ek: 2/7/2012-6352/57 md.) Dava dilekçesi ve eklerinden yürütmenin durdurulması isteminin yerinde olmadığı anlaşılırsa, davalı idarenin savunması alınmaksızın istem reddedilebilir.

    4. Vergi mahkemelerinde, vergi uyuşmazlıklarından doğan davaların açılması, tarh edilen vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlerin ve bunların zam ve cezalarının dava konusu edilen bölümünün tahsil işlemlerini durdurur. Ancak, 26 ncı maddenin 3 üncü fıkrasına göre işlemden kaldırılan vergi davası dosyalarında tahsil işlemi devam eder. Bu şekilde işlemden kaldırılan dosyanın yeniden işleme konulması ile ihtirazi kayıtla verilen beyannameler üzerine yapılan işlemlerle tahsilat işlemlerinden dolayı açılan davalar, tahsil işlemini durdurmaz. Bunlar hakkında yürütmenin durdurulması istenebilir. (Ek cümle: 19/1/2022- 7351/2 md.) (İptal cümle:Anayasa Mahkemesi’nin 1/6/2022 tarihli ve E.: 2022/14, K.: 2022/70 sayılı Kararı ile.)

    5. Yürütmenin durdurulması istemli davalarda 16 ncı maddede yazılı süreler kısaltılabileceği gibi, tebliğin memur eliyle yapılmasına da karar verilebilir.

    6. Yürütmenin durdurulması kararları teminat karşılığında verilir; ancak, durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir. Taraflar arasında teminata ilişkin olarak çıkan anlaşmazlıklar, yürütmenin durdurulması hakkında karar veren daire, mahkeme veya hakim tarafından çözümlenir. İdareden ve adli yardımdan faydalanan kimselerden teminat alınmaz.

    7. Yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlar; Danıştay dava dairelerince verilmişse konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurullarına, bölge idare mahkemesi kararlarına karşı en yakın bölge idare mahkemesine, idare ve vergi mahkemeleri ile tek hakim tarafından verilen kararlara karşı bölge idare mahkemesine (…) kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edilebilir. İtiraz edilen merciler, dosyanın kendisine gelişinden itibaren yedi gün içinde karar vermek zorundadır. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir.

    8. Yürütmenin durdurulması kararı verilen dava dosyaları öncelikle incelenir ve karara bağlanır.

    9. (Ek: 2/7/2012-6352/57 md.) Yürütmenin durdurulmasına dair verilen kararlar onbeş gün içinde yazılır ve imzalanır.

    10. (Ek: 2/7/2012-6352/57 md.) Aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması isteminde bulunulamaz.

    mevzuat.gov.tr · Yürürlükte · Bağımsız okuma sonrasında 15.11.2026 tarihli resmî metinden kontrol edildi. · lafız çekildi 15 Kasım 2026

  7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu · m.45 · İstinaf

    İstinaf.

    Lafzı göster

    Madde 45 – (Değişik: 18/6/2014-6545/19 md.) 1. İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir. (Değişik cümle:28/7/2024-7524/52 md.) Ancak, konusu otuz bir bin Türk lirasını geçmeyen; vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemlere karşı açılan iptal davaları hakkında idare ve vergi mahkemelerince verilen kararlar kesin olup, bunlara karşı istinaf yoluna başvurulamaz.

    2. İstinaf, temyizin şekil ve usullerine tabidir. İstinaf başvurusuna konu olacak kararlara karşı yapılan kanun yolu başvurularında dilekçelerdeki hitap ve istekle bağlı kalınmaksızın dosyalar bölge idare mahkemesine gönderilir. (Ek cümle:28/7/2024-7524/52 md.) Bölge idare mahkemesinin 48 inci maddenin yedinci fıkrası uyarınca verdiği kararlara karşı tebliğ tarihini izleyen günden itibaren yedi gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir.

    3. (Değişik:16/7/2026-7589/5 md.) Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin yaptığı inceleme sonunda; a) Kararı hukuka uygun bulursa, b) Kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa kararın gerekçesini değiştirerek, c) Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak, istinaf başvurusunun reddine karar verir.

    4. Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir. İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir.

    5. (Değişik:16/7/2026-7589/5 md.) Bölge idare mahkemesi; a) İlk inceleme üzerine verilen kararlar ile usule ilişkin verilen diğer nihai kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulması, b) Davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması, c) Dilekçenin reddine karar verilmesi gerekirken bu karar verilmeksizin dava hakkında karar verilmesi, d) Dosyanın eksik veya yanlış hasımla tekemmül ettirilerek karar verilmesi, e) Talep hakkında karar verilmemesi yahut eksik hükümle karar verilmesi, f) Keşif veya bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiği hâlde yaptırılmadan karar verilmesi, g) Duruşma yapılması gerektiği hâlde duruşma yapılmadan karar verilmesi, hallerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine kesin olarak karar verir. Ancak bölge idare mahkemesi, (f) ve (g) bentlerindeki eksikliği kendisi gidererek karar verebilir. Bu fıkrada sayılan haller dışında kararın kaldırılarak dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilemez.

    6. Bölge idare mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir. (Ek cümle: 20/7/2017-7035/6 md.) Bu kararlar, dosyayla birlikte kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilir ve bu mahkemelerce yedi gün içinde tebliğe çıkarılır.

    7. İstinaf başvurusuna konu edilen kararı veren ya da karara katılan hâkim, aynı davanın istinaf yoluyla bölge idare mahkemesince incelenmesinde bulunamaz.

    8. İvedi yargılama usulüne tabi olan davalarda istinaf yoluna başvurulamaz.

    mevzuat.gov.tr · Yürürlükte · Bağımsız okuma sonrasında 15.11.2026 tarihli resmî metinden kontrol edildi. · lafız çekildi 15 Kasım 2026

  8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu · m.12 · İşlemden doğan tam yargı davası

    İşlemden doğan tam yargı davası.

    Lafzı göster

    Madde 12 – İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır.

    mevzuat.gov.tr · Yürürlükte · Bağımsız okuma sonrasında 15.11.2026 tarihli resmî metinden kontrol edildi. · lafız çekildi 15 Kasım 2026

  9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu · m.13 · Eylemden doğan zararda ön başvuru

    Eylemden doğan zararda ön başvuru.

    Lafzı göster

    Madde 13 – 1. İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir.

    2. Görevli olmayan adli (…) yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde sonradan idari yargı mercilerine açılacak davalarda, birinci fıkrada öngörülen idareye başvurma şartı aranmaz.

    mevzuat.gov.tr · Yürürlükte · Bağımsız okuma sonrasında 15.11.2026 tarihli resmî metinden kontrol edildi. · lafız çekildi 15 Kasım 2026

  10. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu · m.17 · Duruşma

    Duruşma.

    Lafzı göster

    Madde 17 – 1. (Değişik: 5/4/1990-3622/7 md.) Danıştay ile idare ve vergi mahkemelerinde açılan iptal ve yirmibeşbin Türk Lirasını aşan tam yargı davaları ile tarh edilen vergi, resim ve harçlarla benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları toplamı yirmibeşbin Türk Lirasını aşan vergi davalarında, taraflardan birinin isteği üzerine duruşma yapılır.

    2. Temyiz ve istinaflarda duruşma yapılması tarafların istemine ve Danıştay veya ilgili bölge idare mahkemesi kararına bağlıdır.

    3. Duruşma talebi, dava dilekçesi ile cevap ve savunmalarda yapılabilir.

    4. (Değişik: 5/4/1990-3622/7 md.) 1 ve 2 nci fıkralarda yer alan kayıtlara bağlı olmaksızın Danıştay, mahkeme ve hakim kendiliğinden duruşma yapılmasına karar verebilir.

    5. Duruşma davetiyeleri duruşma gününden en az otuz gün önce taraflara gönderilir.

    mevzuat.gov.tr · Yürürlükte · Bağımsız okuma sonrasında 15.11.2026 tarihli resmî metinden kontrol edildi. · lafız çekildi 15 Kasım 2026

  11. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu · m.46 · Temyiz

    Temyiz.

    Lafzı göster

    Madde 46 – (Değişik: 18/6/2014-6545/20 md.) 1. Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin aşağıda sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştayda, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir: a) Düzenleyici işlemlere karşı açılan iptal davaları. b) (İptal bent: Anayasa Mahkemesinin 26/7/2023 tarihli ve E.:2023/36 K.:2023/142 sayılı Kararı ile) (Yeniden Düzenleme:28/7/2024-7524/53 md.) Konusu dokuz yüz yirmi bin Türk lirasını aşan; vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemler hakkında açılan davalar. c) (Ek:28/7/2024-7524/53 md.) (Mülga:16/7/2026-7589/6 md.) d) Belli bir meslekten, kamu görevinden veya öğrencilik statüsünden çıkarılma sonucunu doğuran işlemlere karşı açılan iptal davaları. e) Belli bir ticari faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün yahut daha uzun süreyle engelleyen işlemlere karşı açılan iptal davaları. f) Müşterek kararnameyle yapılan atama, naklen atama ve görevden alma işlemleri ile daire başkanı ve daha üst düzey kamu görevlilerinin atama, naklen atama ve görevden alma işlemleri hakkında açılan iptal davaları. g) İmar planları, parselasyon işlemlerinden kaynaklanan davalar. h) Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonu ve Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunca itiraz üzerine verilen kararlar ile 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun uygulanmasından doğan davalar. ı) Maden, taşocakları, orman, jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sular ile ilgili mevzuatın uygulanmasına ilişkin işlemlere karşı açılan davalar. i) Ülke çapında uygulanan öğrenim ya da bir meslek veya sanatın icrası veyahut kamu hizmetine giriş amacıyla yapılan sınavlar hakkında açılan davalar. j) Liman, kruvaziyer limanı, yat limanı, marina, iskele, rıhtım, akaryakıt ve sıvılaştırılmış petrol gazı boru hattı gibi kıyı tesislerine işletme izni verilmesine ilişkin mevzuatın uygulanmasından doğan davalar. k) 8/6/1994 tarihli ve 3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanunun uygulanmasından ve 16/7/1997 tarihli ve 4283 sayılı Yap-İşlet Modeli ile Elektrik Enerjisi Üretim Tesislerinin Kurulması ve İşletilmesi ile Enerji Satışının Düzenlenmesi Hakkında Kanunun uygulanmasından doğan davalar. l) 6/6/1985 tarihli ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununun uygulanmasından doğan davalar. m) 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun uygulanmasından doğan davalar. n) Düzenleyici ve denetleyici kurullar tarafından görevli oldukları piyasa veya sektörle ilgili olarak alınan kararlara karşı açılan davalar.

    2. (Ek:16/7/2026-7589/6 md.) Birinci fıkra kapsamında olmayan davalarda bölge idare mahkemesinin istinaf kanun yolu incelemesinde ilk derece mahkemesi kararını kaldırması üzerine yeniden verdiği kararlar, tebliğinden itibaren otuz gün içinde Danıştayda temyiz edilebilir. Ancak, aşağıda sayılan dava ve işler bakımından kaldırma kararı üzerine yeniden bir karar verilmiş olsa dahi temyiz yoluna başvurulamaz: a) İdare ve vergi mahkemelerinde tek hâkimle görülen davalar. b) 2/7/1941 tarihli ve 4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanunun uygulanmasından kaynaklanan davalar. c) 4/12/1984 tarihli ve 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanunun uygulanmasından kaynaklanan davalar. d) 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun uygulanmasından kaynaklanan davalar. e) Miktar veya değeri itibarıyla birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen temyiz sınırının altında kalan bölge idare mahkemesinin yeniden verdiği karar ile ilk derece mahkemesi kararı arasındaki farkın, miktar itibarıyla 45 inci maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde belirtilen parasal sınırı geçmeyen kararlar. f) Sadece vekalet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin verilen kararlar.

    mevzuat.gov.tr · Yürürlükte · Bağımsız okuma sonrasında 15.11.2026 tarihli resmî metinden kontrol edildi. · lafız çekildi 15 Kasım 2026

Kaynakça

  1. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, resmî konsolide metin (lafız çekildi 15 Kasım 2026). www.mevzuat.gov.tr
Bu rehberi kaynak gösterin

Gür, M. Furkan. “İdari Dava Nasıl Açılır? İptal ve Tazminat Yolları”. Hukuk Rehberi, avfurkangur.com, sürüm 6, 16 Kasım 2026. https://avfurkangur.com/blog/idari-dava-rehberi

Değişiklik günlüğü

Bu rehber yayımlandıktan sonra da güncellenir. Her sürümde neyin, neden değiştiği burada kalır.

  1. Sürüm 6

    Gövde sonundaki ilgili rehberler listesi sayfanın konu dizini bileşenine taşındı; giriş cümlesi okura dönük yazıldı, bağlantı açıklamalarındaki eğik çizgiler açıldı. Vergi davası açıklamasındaki süre İYUK m.7/1 lafzıyla yazıldı.

  2. Sürüm 5

    Düzyazı, çip ve süre tablosu eklendi; konu dizini korundu. Bağımsız okumayla tam yargı ön başvuru ve süreleri, teminat kuralı, kanun yolları ve nötr bölüm başlığı netleştirildi.

  3. Sürüm 4

    Gövde sonundaki tekrar eden iletişim çağrısı kaldırıldı, Detay bağlantıları cümle içine taşındı; içerik değişmedi.

  4. Sürüm 3

    Mevcut yayın gövdesine Kısaca ve doğrulanmış kanun dayanakları kabuk taslağı. Gövdede yalnız başlıkla eşdeğer H1 kaldırıldı.

  5. Sürüm 2

    Mevcut yayın gövdesine Kısaca ve doğrulanmış kanun dayanakları kabuk taslağı. Gövdede yalnız başlıkla eşdeğer H1 kaldırıldı.

  6. Sürüm 1

    İlk yayın.

Bu rehber işinize yaradı mı?

Cevabınız içeriği güncel tutmamıza yardım eder.

Paylaş:

Bir bilgi eskimişse ya da bir cümle yanlış anlaşılıyorsa yazın; kabul edilen öneriler değişiklik günlüğünde katkı olarak anılır. İpucu: metinde bir cümleyi seçerek de öneri başlatabilirsiniz.

Öneri türü

E-postanız yalnız bu öneriyle ilgili dönüş için kullanılır.

Kişisel dosyanızla ilgili sorular için bu formu değil, iletişim sayfasını kullanın.

Somut dosyanız için değerlendirme gerekiyorsa yüz yüze veya çevrim içi görüşme planlayabilirsiniz.

Yasal Uyarı: Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her hukuki durum kendine özgüdür; profesyonel destek almak için bir avukatla görüşmenizi öneririz.

Yorumlar

Bu makaleyle ilgili sorunuz ya da deneyiminiz varsa yazın; yorumlar onaydan sonra yayımlanır.

İlgili yazılar

İlgili hukuki hizmetGaziantep İdare Hukuku AvukatıBu konuda hizmet detayları, süreç ve sıkça sorulan sorular