Taşınmazınız için kamulaştırma bildirimi aldıysanız, önce hangi aşamada olduğunuzu belirleyin. İdarenin satın alma teklifi, mahkemenin bedel tespiti tebligatı ve kamulaştırma işleminin iptali farklı sonuçlar doğurur. Bedel tespiti davasında taşınmazın değerini savunabilir; işlemin hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsanız ayrıca idari yargıya başvurabilirsiniz.
Kamulaştırma Nedir?
Kamulaştırma, kamu yararının gerektirdiği hâllerde özel mülkiyetteki taşınmazın kanundaki usulle kamuya alınmasıdır. Anayasa'nın 46. maddesi uyarınca kural, gerçek karşılığın peşin ödenmesidir; kanunda gösterilen istisnai durumlarda taksitli ödeme mümkündür. Kamu yararı kararı ve onay mercii, Kamulaştırma Kanunu'nun 5 ve 6. maddelerine göre belirlenir.
Bedel, yalnız vergi beyanına veya idarenin ilk teklifine göre belirlenmez. Bilirkişi değerlemesinde idarenin belgeleri mahkemeye verdiği gün esas alınır .
Kamulaştırma Hangi Amaçlarla Yapılır?
Yol, köprü ve ulaşım yatırımları; elektrik, su ve kanalizasyon altyapısı; okul ve hastane gibi kamu hizmetleri kamulaştırmaya konu olabilir. İmar uygulamaları, kentsel dönüşüm, baraj ve enerji tesisleri ile kamu hizmet binaları için de taşınmaza ihtiyaç duyulabilir. Her yatırımın amacı ve yetkili idarenin kararı kendi dosyasında incelenmelidir.
Kamulaştırma Süreci
Kamu yararı kararı ve kıymet takdiri
Kamulaştırmaya yetkili idare kamu yararı kararını alır; gereken onay işlemleri tamamlanır. Gaziantep'te belediyeler, Karayolları, DSİ veya ilgili bakanlıklar kendi yetkileri çerçevesinde işlem yapabilir. İdarenin kıymet takdir komisyonu taşınmazın cinsini, yüzölçümünü, imar durumunu, konumunu ve diğer değer unsurlarını inceleyerek tahmini bedeli belirler.
Önce satın alma yoluyla anlaşma aranır
Tapuda kayıtlı taşınmazlarda satın alma usulü öncelikle uygulanır . Malik veya yetkili temsilcisi, satın alma yazısının tebliğinden itibaren 15 gün içinde pazarlıkla satış veya trampa isteğiyle idareye başvurursa komisyonun belirlediği tarihte görüşme yapılır . Anlaşma sağlanırsa tutanak ve tapuda tescil işlemlerinin ardından bedel ödenir; anlaşma sağlanamazsa bedel tespiti ve tescil davasına geçilir. Anlaşma tutanağını imzalamadan önce taşınmaz bilgilerini, bedeli ve sonuçlarını inceleyin.
Bedel tespiti ve tescil davasını idare açar
Satın alma yoluyla sonuç alınamazsa idare, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescil davası açar . Taşınmaz sahibi davalı olarak bedelin gerçek değeri yansıtıp yansıtmadığını tartışır. “Bedel artırım davası” aramasıyla kastedilen güncel bedel uyuşmazlığı, idarenin açtığı bu davada değerlendirilir. Konuya ve taşınmazın değerine ilişkin savunma ve deliller, tebliğden itibaren 10 gün içinde mahkemeye yazılı bildirilmelidir .
Bilirkişi incelemesi
Mahkemece görevlendirilen bilirkişi kurulu taşınmazı ve dosyadaki belgeleri inceler. Arsalarda kamulaştırılma gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlar; arazilerde, olduğu gibi kullanılması hâlinde getireceği net gelir; yapılarda resmî birim fiyatlar, yapı maliyeti ve yıpranma payı değerlendirilir . Taşınmaz üzerindeki ağaç ve diğer muhdesatın raporda nasıl değerlendirildiğini de kontrol edin.
Karar ve kanun yolları
Mahkeme bedeli belirler ve tescil hakkında karar verir. Tescil hükmü kesindir; tarafların bedele ilişkin istinaf veya temyiz hakları saklıdır . Anayasa Mahkemesi, 12 Şubat 2026 tarihli, E.2025/190, K.2026/38 sayılı kararıyla “Tescil hükmü kesin olup” ibaresini iptal etmiştir. 21 Mayıs 2026 tarihli ve 33260 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan karar, iptal hükmünün yayımından dokuz ay sonra yürürlüğe girmesini öngörür; konsolide kanundaki yürürlük kaydı 21 Şubat 2027'dir. Bu nedenle mevcut kural ile ileri tarihli iptal sonucu ayrılmalıdır. Dosyanın süresi keşif, bilirkişi raporu, itirazlar ve kanun yolu incelemesine göre değişir.
Kamulaştırma Bedeli Nasıl Hesaplanır?
İdarenin belgeleri mahkemeye verdiği gün, genel değerleme tarihidir . Kanunun 11. maddesindeki kamulaştırma tarihine ait resmî kıymet takdirleri ve kamulaştırılma gününden önceki emsal satışlar ise farklı değerleme ölçütleridir. Taşınmazın cinsi, yüzölçümü, değerini etkileyen nitelikleri, varsa vergi beyanı ve resmî kıymet takdirleriyle arsa emsalleri, arazinin net geliri ve yapının maliyet ve yıpranma payı birlikte incelenir .
İlk teklif ile bilirkişi raporundaki tutar farklı olabilir. Raporun hangi emsalleri kullandığını, taşınmazla karşılaştırmayı nasıl yaptığını ve her objektif unsurun bedele etkisini açıklayıp açıklamadığını kontrol edin. Bedel her dosyanın özelliklerine göre hesaplanır.
Kamulaştırma İşleminin İptali (İdari Dava)
Bedel tespiti ile kamulaştırmanın hukuka uygunluğunun denetlenmesi ayrı yollardır. Kamu yararı veya usul yönünden hukuka aykırılık ileri sürecekseniz iptal davası idari yargıda açılır. Kamulaştırma Kanunu'nun 10. maddesi gereğince mahkemece yapılan tebligat gününden; tebligat yapılamayanlara tebligat yerine geçen mahkeme gazete ilanı tarihinden itibaren 30 gün içinde başvurulmalıdır. Aynı hüküm maddî hatalara karşı adli yargıda düzeltim davasını da düzenler .
| Talep | Yargı yolu | Süre |
|---|---|---|
| İşlemin iptali | İdari yargı | Mahkeme tebligatı veya yerine geçen ilan: 30 gün |
| Maddi hata düzeltimi | Adli yargı | Aynı başlangıçtan 30 gün |
İdarenin satın alma yazısını, bu özel dava süresini başlatan mahkeme tebligatıyla ayırın. Yüzölçümü veya malik bilgisi gibi maddî hatalar ile işlemin kamu yararına ve usule uygunluğu farklı incelemelerdir. İdari yargıda iptal davası açtığınızı süresinde mahkemeye belgelendirmezseniz kamulaştırma işlemi kesinleşir ve mahkemece belirlenen bedel üzerinden idare adına tescil yapılır .
Kamulaştırmasız El Atma
İdare usulüne uygun kamulaştırma yapmadan taşınmazınızı fiilen kullanmaya başlamışsa, el atmanın niteliğine göre bedel veya el atmanın önlenmesi talebi gündeme gelebilir. Fiilî el atmada taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesi yolu değerlendirilir. İmar planıyla kullanımın kısıtlanması gibi hukukî el atma durumları ise fiilî el atmadan ayrı olarak, idari yargı ve ilgili özel hükümler yönünden incelenir.
Başvuruyu hazırlarken el atmanın başladığı tarihi, fiilî kullanımın kapsamını, imar durumunu ve önceki idari işlemleri belgeleyin. Zamanaşımı ve faiz hesabı olayın hukukî niteliğiyle birlikte değerlendirilmelidir.
Ek Tazminat ve Zarar Kalemleri
Kısmi kamulaştırmada kalan kısmın değeri azalırsa bu azalma bedele eklenir; değer artışı varsa bedelden indirilir . İndirim kamulaştırma bedelinin yüzde 50’sini aşamaz . Kalan kısım yararlanmaya elverişli değilse ve kamulaştırma işlemine karşı idari dava açılmamışsa, malikin kararın tebliğinden itibaren en geç 30 gün içinde yazılı başvurması üzerine kalan kısmın da kamulaştırılması zorunludur . Yapı, ağaç ve ürünlerin değerlemeye nasıl alındığı da raporda incelenmelidir. Ticari veya zirai faaliyetinizle ilgili bir zarar ileri sürüyorsanız, zararın dayanağını ve belgelerini ayrıca gösterin; her zarar kaleminin taşınmaz bedeline otomatik eklendiğini kabul etmeyin.
Sık sorulan sorular
Kamulaştırma bedel davası hangi mahkemede açılır?
Taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde açılır .
Bedel tespiti davasını kim açar?
Davayı kamulaştıran idare açar. Taşınmaz sahibi davalı olarak değerlemeye ilişkin delil ve itirazlarını sunar.
Kamulaştırma kararına itiraz etmek istiyorum, ne yapmalıyım?
İşlemin iptali için idari yargıya başvurabilirsiniz. Süre, 10. madde uyarınca mahkemece yapılan tebligattan veya onun yerine geçen mahkeme gazete ilanından itibaren 30 gündür .
Bedel tespiti kararının temyizi nereye yapılır?
Bedel yönünden istinaf mercii bölge adliye mahkemesi, temyiz mercii Yargıtaydır. Tescil hükmünün kesinliği ile bedele ilişkin kanun yolu hakkı ayrı düzenlenmiştir . Tescilin kesinliğine ilişkin ibarenin iptali 21 Şubat 2027’de yürürlüğe girecektir.
İdare kamulaştırma yapmadan arazime el koydu, hakkım var mı?
Evet. Fiilî el atmanın niteliğine göre bedel veya el atmanın önlenmesi talebinde bulunabilirsiniz. İmar planından kaynaklanan hukukî kısıtlama varsa başvuru yolu ayrıca belirlenir.
