Kasten yaralamada ceza, yaralanmanın ağırlığına, fiilin işleniş biçimine ve ortaya çıkan sonuca göre değişir. Adli raporun değerlendirilmesi; şikâyet, uzlaştırma ve uygulanacak ceza bakımından önemlidir. Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen etki ile kalıcı zarar veya ölüm sonucu aynı hükme tabi değildir.
Suçun Sınıflandırması
Gündelik dildeki basit veya ağır yaralama ifadeleri tek başına uygulanacak maddeyi göstermez. Kanunda temel hâl, daha az cezayı gerektiren hafif etki, nitelikli hâller ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama ayrımı vardır. Ceza miktarları bakımından 4 Haziran 2025 tarihli 7550 sayılı Kanun'un 9 ve 10. maddeleriyle yapılan değişiklikler gözetilmelidir; olayın tarihi de ayrıca değerlendirilir.
Temel hâl
Kasten bir kişinin vücuduna acı verme veya sağlığını ya da algılama yeteneğini bozma, temel yaralama suçudur. Cezası bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapistir . Bu hâl kural olarak şikâyete bağlı değildir; savcılık tarafından kendiliğinden soruşturulur.
Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek hafif etki
Etki basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafifse, şikâyet üzerine altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezası uygulanır. Kadına karşı işlenmesinde alt sınır dokuz aydan az olamaz . Hâkim seçimlik cezalardan birini belirler. Bu düzenleme, temel hâlden farklıdır; adli raporun gösterdiği etki ve nitelikli hâller birlikte değerlendirilir.
Şikâyet veya vazgeçmenin etkisi belirlenirken fiilin yalnız hafif etki kapsamında mı kaldığı, yoksa nitelikli hâl içerip içermediği de incelenir.
| Hâl | Ceza |
|---|---|
| Temel hâl | 1 yıl 6 ay-3 yıl hapis |
| Hafif etki | 6 ay-1 yıl 6 ay hapis veya adli para |
| Hafif etki, kadına karşı | Alt sınır 9 ay |
Nitelikli hâller
Kanun aşağıdaki işleniş biçimlerinde şikâyet aramaz ve cezayı artırır :
- Üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı işleme, (a) bendidir.
- Beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak kişiye karşı işleme, (b) bendidir.
- Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle işleme, (c) bendidir.
- Kamu görevlisinin sahip olduğu nüfuzun kötüye kullanılması, (d) bendidir.
- Silahla işleme, (e) bendidir.
- Canavarca hisle işleme, (f) bendidir.
İlk beş bentte ceza yarı oranında, canavarca hisle işlemede ise bir kat artırılır. İşkence ve eziyet ayrı suçlardır; nitelikli yaralamadaki canavarca his kavramının yerine kullanılamaz.
Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama (TCK 87)
Sürekli zayıflama, sabit iz ve tehlikeli sonuçlar
Bir duyu veya organ işlevinin sürekli zayıflaması, konuşmada sürekli zorluk, yüzde sabit iz, yaşamı tehlikeye sokan durum veya gebe kadında erken doğuma neden olunması hâlinde, m.86'ya göre belirlenen ceza bir kat artırılır. Ceza m.86/1 kapsamındaki fiilde dört, m.86/3 kapsamındaki fiilde altı yıldan az olamaz . Bu fıkradaki ‘üçüncü fıkra’ ifadesi, nitelikli yaralamayı düzenleyen m.86/3'e işaret eder.
İşlev kaybı ve diğer ağır sonuçlar
İyileşmesi mümkün olmayan hastalık veya bitkisel hayat, duyu ya da organ işlevinin yitirilmesi, konuşma veya çocuk yapma yeteneğinin kaybı, yüzün sürekli değişikliği veya çocuk düşürme hâllerinde ceza iki kat artırılır. Alt sınır m.86/1 kapsamında altı, m.86/3 kapsamında dokuz yıldır . Her kalıcı etki aynı kategoriye girmez; rapordaki bulgu ile kanundaki netice eşleştirilmelidir.
Kemik kırığı veya çıkığı
Kemik kırılması veya çıkığında ceza, bunun hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre yarısına kadar artırılır . Kırık bulunması her dosyada aynı artırım oranı anlamına gelmez.
Ölüm sonucu
Kasten yaralama sonucunda ölüm meydana gelmişse, m.86/1 kapsamındaki fiilde on yıldan on dört yıla, m.86/3 kapsamındaki fiilde on dört yıldan on sekiz yıla kadar hapis uygulanır . Bu hüküm yaralama kastıyla işlenen fiilin ölümle sonuçlanmasına ilişkindir; kasten öldürmeyle aynı değildir. Ölüm sonucuna bağlanan bu ceza aralıklarında da fiilin m.86/1 veya m.86/3 kapsamında olması esas alınır.
M.87/2 ve m.87/4 kapsamındaki suçlarda çocukların yaş indirimleri için özel bir değerlendirme vardır. Somut olaydaki kusurun ağırlığı, amaç ve saik, işleniş biçimi veya önceki kasıtlı suç mahkûmiyeti gözetilerek on beş-on sekiz yaş grubunda m.31/3 uygulanmayabilir; ceza sorumluluğu bulunan on iki-on beş yaş grubunda ise m.31/2 yerine m.31/3 uygulanabilir .
Yasal Savunmalar
Meşru savunma
Kendinize veya başkasına yönelen, gerçekleşen ya da gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak haksız saldırıyı, o anda koşullara göre orantılı biçimde defetme zorunluluğu varsa meşru savunma değerlendirilir. Şartları oluştuğunda ceza verilmez (TCK m.25/1). Saldırı ve karşılığın koşulları delillerle incelenir.
Haksız tahrik
Haksız fiilin doğurduğu hiddet veya şiddetli elemin etkisiyle suç işlenmesinde haksız tahrik gündeme gelebilir. Diğer cezalarda indirim dörtte birden dörtte üçe kadardır (TCK m.29). İndirim her tartışmada otomatik uygulanmaz.
Hukuki Prosedürler: Şikâyet, Uzlaştırma ve HAGB
Şikâyet ve ihmali davranış
Hafif etkiyi düzenleyen m.86/2 şikâyete bağlıyken, temel hâl ile m.86/3'teki nitelikli hâller kendiliğinden takip edilir. M.88, ihmali davranışla işlenmede cezanın üçte ikisine kadar indirilebilmesini düzenler; bütün ihmali yaralamalar için ayrı bir şikâyet koşulu koymaz. Temel, hafif veya nitelikli hâl ayrıca belirlenmelidir.
Uzlaştırma
Temel hâl, hafif hâl ve ihmali davranışla yaralama uzlaştırma kapsamında değerlendirilir. CMK m.253/1-b-1, üçüncü fıkra hariç m.86 ile m.88'i sayar ; nitelikli hâller ile m.87'deki ağırlaşmış neticeler bu kapsamda değildir. Şikâyet ile uzlaştırma aynı koşul değildir. Sonuç, uzlaşmanın sağlanmasına ve edimin yerine getirilmesine göre belirlenir.
HAGB ve erteleme
Yargılama sonunda sonuç ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasıysa ve diğer şartlar varsa HAGB değerlendirilebilir . Denetim içinde kasten yeni suç işlenmemesi ve yükümlülüklere uyulması, hükmün kaldırılması ve davanın düşmesi bakımından önemlidir . Bu kurum, TCK m.51'deki hapis cezasının ertelenmesiyle aynı değildir. İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği, Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlarda HAGB uygulanmaz .
Pratik Rehberlik
Adli rapordaki bulgular, özellikle basit tıbbi müdahaleyle giderilebilirlik, tanık anlatımları ve kamera görüntüleri uygulanacak hükmü etkileyebilir. Raporun m.86/2'deki hafif etkiyi mi, temel hâli mi yoksa m.87'deki ağır sonucu mu gösterdiği ayrıca değerlendirilmelidir.
Soruşturma veya dava dosyasında raporun tamamı, tedavi kayıtları ve olayın oluşunu gösteren deliller birlikte incelenmelidir. Şikâyet, uzlaştırma ve savunma değerlendirmesini yalnız rapordaki tek kelimeye dayandırmak yanıltıcı olabilir.
Sık sorulan sorular
Basit (hafif) yaralama cezası nedir?
Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen hafif etkide altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezası öngörülür. Kadına karşı işlemede alt sınır dokuz aydan az olamaz. Nitelikli hâl bulunup bulunmadığı ayrıca incelenir.
Silahla yaralamanın cezası daha mı ağırdır?
Silahla işlemede m.86/3-e uyarınca ceza yarı oranında artırılır ve şikâyet aranmaz.
Kasten yaralama sonucu ölüm gerçekleşirse ne olur?
TCK m.87/4 kapsamında m.86/1'e giren fiilde on yıldan on dört yıla, m.86/3'e giren fiilde on dört yıldan on sekiz yıla kadar hapis öngörülür. Failin yaralama kastı mı, öldürme kastı mı taşıdığı ayrımı önemlidir.
Yaralama suçunda uzlaşma mümkün mü?
Temel hâl, hafif hâl ve m.88'deki ihmali işleniş kapsamda değerlendirilir. M.86/3'teki nitelikli hâller ve m.87'deki ağırlaşmış neticeler kapsam dışıdır. Uzlaşma ve edimin yerine getirilmesinin sonuçları aşamaya göre belirlenir.
Ceza ertelenebilir veya HAGB uygulanabilir mi?
Sonuç ceza ile her kurumun ayrı koşulları değerlendirilir. HAGB'de iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası ölçütü ve diğer şartlar aranır; erteleme farklı bir uygulamadır. Sabıka ve somut dosya koşulları önemlidir.
