İstinaf ve Temyiz Rehberi: Hukuk ve Ceza Davalarında Kanun Yolları

Kanun yolları, ilk derece mahkeme kararına karşı üst mahkemelere başvurma hakkıdır. Türkiye'de istinaf (Bölge Adliye Mahkemesi) ve temyiz (Yargıtay) olmak üzere iki aşamalı denetim vardır. Hukuk davalarında HMK m.341-372, ceza davalarında CMK m.272-307 düzenler. Bu rehberde istinaf/temyiz süreleri, dilekçe yapısı ve başarı stratejileri anlatılmaktadır.

Kanun Yolları Sistemi (Türkiye)

3 Aşamalı Yapı

1. İlk Derece Mahkemesi (Asliye/Aile/İş/Ceza vb.)
2. İstinaf — Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) — 2016 reformu sonrası tam yetki
3. Temyiz — Yargıtay (hukuk daireleri/ceza daireleri)

Reform Etkisi

• 2016 öncesi: Tek aşama (doğrudan Yargıtay)
• 2016 sonrası: BAM olgu ve hukuk açısından inceler, Yargıtay sadece hukuk denetimi

İstinaf — Bölge Adliye Mahkemesi (HMK m.341-360, CMK m.272-287)

İstinaf Nedir?

Olgu ve hukuk açısından tam yargılama yenileme:

• Tanıklar yeniden dinlenebilir
• Yeni deliller sunulabilir
• Mahkeme kararı olgu hatası + hukuk hatası açısından incelenir

İstinaf Süreleri

Hukuk Davaları (HMK m.345)

• Tebliğden itibaren 2 hafta

Ceza Davaları (CMK m.273)

• Tebliğden itibaren 7 gün (hızlı)

Yetkili Mahkeme

Kararı veren ilk derece mahkemesinin bağlı olduğu BAM (Türkiye'de 9 bölge var):

• Gaziantep: Gaziantep BAM
• İstanbul: İstanbul BAM
• Ankara: Ankara BAM
• ... vb.

İstinaf Sınırı (Para Sınırı)

Hukuk: Çekişmesiz işler ve küçük tutarlı davalar (HMK m.341/2) için istinaf YASAK olabilir. Ceza: Tüm ceza davaları istinafa açık.

Başvuru Süreci

1. Dilekçe ilk derece mahkemesine sunulur
2. Mahkeme dosyayı BAM'a gönderir
3. Karşı taraf cevap verir (2 hafta hukuk, 7 gün ceza)
4. Duruşma yapılır (gerektiğinde)
5. BAM kararı (genelde 6-12 ay)

Temyiz — Yargıtay (HMK m.361-372, CMK m.286-307)

Temyiz Nedir?

Sadece hukuk denetimi:

• Olgu yeniden incelenmez
• BAM kararının kanun ve içtihatlara uygunluğu denetlenir
• Yeni delil kabul edilmez

Temyiz Süreleri

• Hukuk: BAM kararının tebliğinden 2 hafta (HMK m.361)
• Ceza: BAM kararının tebliğinden 15 gün (CMK m.291)

Temyiz Sınırı

Hukuk davalarında parasal sınır var (HMK m.362):

• 2026 değeri: 107.500 TL altı dava değerleri temyize gidemez (her yıl güncellenir)
• Aile, kişi hali, mülkiyet gibi davalar sınırsız temyiz edilebilir

Ceza davalarında: Yıl üstü cezalar temyiz edilebilir.

Yetkili Yargıtay Dairesi

• 21 Hukuk Dairesi (konu bazlı dağılım)
• 23 Ceza Dairesi
• Dosya konu/bölge kriterine göre dağıtılır

Temyiz Başvuru Süreci

1. Temyiz dilekçesi BAM'a sunulur
2. Karşı taraf cevap (2 hafta)
3. Yargıtay incelemesi (genelde 1-2 yıl)
4. Karar 3 olasılık:
   • Onama: Karar onaylanır
   • Bozma: Karar bozulur, dosya BAM'a iade
   • Düzelterek onama: Bazı kısımlar düzeltilir

İstinaf Dilekçesi Yapısı

1. Üst Bilgi

``` GAZİANTEP BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİNE [...] HUKUK DAİRESİNE [İlk derece mahkemesi ve esas/karar no] [Tarih]

İSTİNAFA BAŞVURAN: [Davacı veya Davalı] KARŞI TARAF: [Diğer taraf]

KONU: [...] mahkemesinin [Tarih, Sayı] kararına karşı istinaf başvurumuzdur. ```

2. İstinaf Sebepleri (HMK m.353)

a) Maddi Hata (Olgu)

• "Tanık X beyanı dikkate alınmamıştır"
• "Bilirkişi raporu hatalıdır"
• "Maddi gerçek farklıdır"

b) Hukuki Hata

• "TBK m. X uygulanmalıydı, m. Y değil"
• "Mahkeme yetkisizdir/görevsizdir"
• "Süre/usul hataları"

c) Yeni Olgu/Delil

• "Davadan sonra ortaya çıkan yeni delil"
• "Önceden bilinemeyen tanık"

3. Talep

``` "Yukarıda açıkladığım sebeplerle, [İlk derece mahkemesi]'nin [Tarih, Sayı] kararının kaldırılarak, [açık talep] verilmesini talep ederim."

İstinafa Başvuran (Ad - İmza) ```

4. Ekler

• İlk derece mahkemesi kararı
• Yeni belgeler (varsa)

Furkan dikte alanı: en başarılı istinaf strateji notları.

İstinaf Reddedilirse — Temyiz

Şartlar

• Hukuk: Parasal sınır (107.500 TL+ 2026)
• Ceza: Yıl üstü ceza
• Yeni delil getirilemez

Temyiz Dilekçesi

İstinaf dilekçesine benzer ama sadece hukuki sebepler:

• BAM kararının hukuka aykırılığı
• Yargıtay içtihat farklılığı
• Kanun yorum hatası

Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru

Şartlar

• Tüm iç kanun yolları tüketilmiş (istinaf + temyiz)
• Anayasal hak ihlali iddiası
• 30 gün içinde

Yetkili

Anayasa Mahkemesi (Ankara)

AİHM Başvurusu

Şartlar

• Anayasa Mahkemesi sonrası
• 6 ay içinde
• AİHM Sözleşmesi hakları ihlali

Sıkça Sorulan Sorular

İstinaf süresi nedir?

Hukuk: 2 hafta, Ceza: 7 gün — tebliğden itibaren. Kamu düzeni süreleridir.

İstinaf ücretli mi?

Başvuru harcı: Maktu (≈ 270 TL hukuk, ≈ 100 TL ceza). Nispi harç da olabilir. Adli yardım kapsamı.

Avukatsız istinaf yapabilir miyim?

Evet — bireysel başvuru mümkün. Ancak istinaf teknik bir aşama — avukat desteği başarı oranını artırır.

İstinaf ne kadar sürede sonuçlanır?

Hukuk: 6-12 ay, Ceza: 6-9 ay. Bölge yoğunluğuna göre değişir.

Temyiz reddedilirse ne yapılır?

Sırayla Anayasa Mahkemesi (30 gün) → AİHM (6 ay sonra). Sınırlı kabul edilir — anayasal/AİHS hak ihlali şart.

İstinafta yeni delil sunulabilir mi?

Evet — istinafa kadar bilinmeyen veya elde edilemeyen delil kabul edilir. Temyizde kabul edilmez.

Karar bozulursa ne olur?

Hukuk: BAM'a iade — yeniden inceleme. Ceza: İlk derece mahkemesine iade — yeniden yargılama.

---

İlgili rehberler:

• Dava Nasıl Açılır?
• HMK 6100 Sayılı Rehberi
• Savcılığa Şikayet Rehberi
• KYOK İtirazı Rehberi

Gaziantep'te istinaf dilekçesi, temyiz başvurusu, Anayasa Mahkemesi bireysel başvurusu için Av. M. Furkan Gür ile iletişime geçin. Ücretsiz ön görüşme: 0552 692 90 90.