İçeriğe geç
Adli Yardım Nedir? Şartları, Başvuru ve Kapsamı4 dk kaldı

Adli Yardım Nedir? Şartları, Başvuru ve Kapsamı

Son güncelleme Sürüm 44 dk okumaDeğişiklik geçmişi

Kısaca

Dava veya takip gider­le­rini geçi­mi­nizi önemli ölçüde zor­laş­tır­ma­dan kar­şı­la­ya­mı­yor­sa­nız ve tale­bi­niz açıkça daya­nak­tan yoksun değilse adli yardım iste­ye­bi­lir­si­niz. Mah­keme adli yar­dımı; harç ve gider­ler­den geçici mua­fi­yet, temi­nat mua­fi­yeti ve gerek­ti­ğinde avukat temini gibi des­tek­ler sağlar. Baş­vu­ruda tale­bi­nizi, delil­le­ri­nizi ve mali duru­mu­nuzu gös­te­ren bel­ge­leri sun­ma­nız gere­kir.

Okumaya başla
Siyah-beyaz masa üstü: açık deri bozuk para cüzdanı, dosya, iki metal pul ve sağ altında büro mührü bulunan boş bir yaprak.

Adli yardım, dava veya takip gider­le­rini geçi­mi­nizi önemli ölçüde zor­laş­tır­ma­dan kar­şı­la­ya­mı­yor­sa­nız hak ara­ma­nızı des­tek­ler. Mah­ke­me­den iste­nen gider mua­fi­ye­tiyle baro­dan iste­nen avukat des­teği aynı baş­vuru değil­dir. Ceza soruş­turma ve kovuş­tur­ma­sın­daki müdafi görev­len­dir­mesi de ayrı kural­lara bağ­lı­dır.

Adli Yardım Ne Demek?

Adli yar­dı­mın gider­lere ve hukuki tem­sile iliş­kin iki yönü vardır. Harç, teb­li­gat, bilir­kişi ve keşif gibi yar­gı­lama gider­leri geçici olarak alın­ma­ya­bi­lir; gerekli koşul­larda ücreti kamu kay­nak­la­rın­dan kar­şı­la­nan veya son­ra­dan öde­ne­cek bir avukat da görev­len­di­ri­le­bi­lir. Hangi des­teğe ihti­ya­cı­nız oldu­ğunu belir­le­mek, doğru yere baş­vur­ma­nızı sağlar.

Adli Yar­dı­mın Üç Kanalı: Mah­keme, Baro ve Ceza Davası Müda­fii

Hukuk dava­sında harç ve gider mua­fi­yeti mah­ke­me­den, avukat des­teği ise baro­nun adli yardım büro­sun­dan iste­nir. Ceza soruş­turma ve kovuş­tur­ma­sında savunma için müdafi görev­len­di­ri­lir. Bu yollar bir­bi­rini dış­la­maz: mah­keme de adli yardım kap­sa­mında avukat gerek­ti­ğinde baro­dan görev­len­dirme ister ve ücret yar­gı­lama gideri olarak Hazi­ne­den ödenir (HMK m.340).

Başvuru yolları
Yolİstenen destek
MahkemeHarç ve gider muafiyeti
Baro adli yardımAvukat desteği
Ceza dosyasıMüdafi görevlendirmesi
Dayanak: HMK 334-340; Avukatlık Kanunu 176-180; CMK 150

Mah­keme Adli Yar­dımı: Kimler Yarar­la­nır? (HMK m.334)

Ken­di­ni­zin ve aile­ni­zin geçi­mini önemli ölçüde zor­laş­tır­ma­dan yar­gı­lama veya takip gider­le­rini kısmen ya da tama­men öde­ye­mi­yor­sa­nız adli yardım iste­ye­bi­lir­si­niz. İddia, savunma, geçici hukuki koruma veya icra taki­bin­deki tale­bi­ni­zin açıkça daya­nak­tan yoksun olma­ması da gere­kir . Bu değer­len­dirme, davayı mut­laka kaza­na­ca­ğı­nı­zın peşi­nen kabulü değil­dir.

Yaban­cı­lar için ayrıca kar­şı­lık­lı­lık şartı aranır. İkinci fıkra, resmî kon­so­lide metin­deki kayda göre Ana­yasa Mah­ke­me­si­nin 24.09.2024 tarihli, E.2024/78, K.2024/164 sayılı kara­rıyla iptal edil­miş­tir; eski hüküm yürür­lük­tey­miş gibi esas alın­ma­ma­lı­dır.

Adli Yardım Neleri Kapsar? (HMK m.335)

Adli yardım, yapı­la­cak yar­gı­lama ve takip gider­le­rin­den geçici mua­fi­yet, gider­ler için temi­nat gös­ter­mek­ten mua­fi­yet, dava ve icra sıra­sında gere­ken gider­le­rin Dev­letçe avans­lan­ması ve gerek­ti­ğinde ücreti son­ra­dan öden­mek üzere avukat temini sağlar . Harç, posta, bilir­kişi, keşif ve tanık gider­leri bu kap­samda değer­len­di­ri­le­bi­lir.

Mah­keme bu des­tek­le­rin yalnız bir kıs­mına karar vere­bi­lir . Adli yardım hükmün kesin­leş­me­sine kadar devam eder . Kanun yoluna baş­vu­rur­ken de koşul­lara göre talepte bulu­nu­la­bi­lir .

Adli Yardım Talebi Nasıl ve Nereye Yapı­lır? (HMK m.336)

Baş­vu­ruyu asıl tale­bin veya işin karara bağ­la­na­cağı mah­ke­meye yapar­sı­nız. İcra ve iflas takip­le­rinde merci, taki­bin yapı­la­cağı yer­deki icra mah­ke­me­si­dir . Kanun yoluna baş­vuru sıra­sında talep bölge adliye mah­ke­me­sine veya Yar­gı­taya sunu­lur .

Dilek­çe­nizde iddi­a­nı­zın öze­tini ve delil­le­ri­nizi açık­la­yıp gider­leri kar­şı­la­ya­ma­ya­cak durumda oldu­ğu­nuzu gös­te­ren mali bel­ge­leri ekle­me­li­si­niz . Talebe iliş­kin evrak her türlü harç ve ver­gi­den muaf­tır .

Tale­bin Reddi ve İtiraz (HMK m.337)

Mah­keme duruşma yap­ma­dan karar vere­bi­lir; talep hâlinde ince­leme duruş­malı yapı­lır. Ret kara­rında sun­du­ğu­nuz bilgi ve bel­ge­le­rin neden kabul edil­me­diği açık­lan­ma­lı­dır. Redde karşı teb­liğ­den iti­ba­ren iki hafta içinde kararı veren mah­ke­meye dilekçe vere­rek itiraz ede­bi­lir­si­niz. Dos­yayı kanunda belir­le­nen başka merci ince­ler ve itiraz üze­rine veri­len karar kesin­dir. Adli yardım, daha önce yapıl­mış yar­gı­lama gider­le­rini kap­sa­maz (HMK m.337).

Adli Yardım Kara­rı­nın Kal­dı­rıl­ması (HMK m.338)

Mali duru­mu­nuz hak­kında kasten veya ağır kusurla yanlış bilgi ver­di­ği­niz anla­şı­lırsa ya da mali duru­mu­nuz yeterli dere­cede iyi­le­şirse adli yardım kararı kal­dı­rı­lır. Gelir, mal­var­lığı, bak­makla yükümlü oldu­ğu­nuz kişi­ler ve ödeme gücü­nüz hak­kında doğru bilgi ver­me­li­si­niz. Karar kal­dı­rıl­dı­ğında erte­le­nen gider­ler ve gerek­ti­ğinde avukat ücreti bakı­mın­dan HMK m.339-340 hüküm­leri yeni­den gün­deme gele­bi­lir.

Baro Adli Yar­dımı: Ücret­siz Avukat (Avu­kat­lık Kanunu m.176 vd.)

Avukat tuta­cak mali gücü­nüz yoksa hukuk uyuş­maz­lı­ğında il baro­su­nun adli yardım büro­suna baş­vu­ra­bi­lir­si­niz. Hizmet, baro yöne­tim kuru­lunca oluş­tu­ru­lan adli yardım bürosu tara­fın­dan yürü­tü­lür (Avu­kat­lık Kanunu m.177). Mali duru­mu­nu­zun yanı sıra iste­mi­nizde haklı oldu­ğu­nuzu gös­te­ren delil­leri sun­ma­nız gere­kir (m.178). Avu­kat­lık des­teği m.176-180 çer­çe­ve­sinde değer­len­di­ri­lir. Gazi­an­tep'teki baş­vuru mercii Gazi­an­tep Barosu Adli Yardım Büro­su­dur. Bu baş­vuru, mah­keme harç ve gider­le­rin­den ken­di­li­ğin­den mua­fi­yet sağ­la­maz.

Ceza Dava­sında Ücret­siz Avukat: Müdafi (CMK m.150)

Müdafi, ceza soruş­turma ve kovuş­tur­ma­sında şüp­heli veya sanı­ğın savun­ma­sını üst­le­nen avu­kat­tır. Müdafi seçe­cek durumda olma­dı­ğı­nızı beyan eder­se­niz iste­mi­niz üze­rine görev­len­dirme yapı­lır; ifade ve sor­guda bu hak hatır­la­tı­lır (CMK m.147/1-c, m.150/1).

Müda­fii bulun­ma­yan çocuk­lara, ken­di­sini savu­na­ma­ya­cak dere­cede malul olan­lara veya sağır ve dilsiz kişi­lere istem aran­ma­dan müdafi görev­len­di­ri­lir. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis ceza­sını gerek­ti­ren suçlar nede­niyle yürü­tü­len soruş­turma ve kovuş­tur­ma­larda da istem aran­maz (CMK m.150/2-3). Ücret kamu kay­nak­la­rın­dan ödenir; avu­kat­lık ücret­leri ve Hazine har­ca­ma­la­rı­nın yar­gı­lama gideri nite­liği ile gider­le­rin kime yük­le­ti­le­ce­ğine iliş­kin kural­lar ayrıca uygu­la­nır (CMK m.324-325). Mağ­dur­lar bakı­mın­dan avukat görev­len­di­ril­me­si­nin koşul­ları CMK m.234'te ayrıca düzen­le­nir.

Erte­le­nen Gider­ler Son­ra­dan Alınır mı? (HMK m.339)

Adli yardım gider­leri kural olarak silmez, erte­ler. Erte­le­nen yar­gı­lama gider­leri ve Dev­letçe ödenen avans­lar dava veya takip sonunda haksız çıkan taraf­tan tahsil edilir. Adli yar­dım­dan yarar­la­nıp haksız çıkar­sa­nız en çok bir yıl içinde aylık eşit tak­sit­lerle ödeme kararı veri­le­bi­lir. Tah­si­lin mağ­du­ri­ye­ti­nize yol aça­cağı açıkça anla­şı­lı­yorsa mah­keme tama­men veya kısmen mua­fi­yet tanı­ya­bi­lir (HMK m.339).

Gazi­an­tep'te Adli Yar­dıma Nasıl Baş­vu­ru­lur?

Hukuk dava­sında avukat des­teği için Gazi­an­tep Barosu Adli Yardım Büro­su­nun güncel baş­vuru usu­lünü öğre­nip ön değer­len­dirme baş­vu­ru­sunu hazır­la­yın. Mah­keme gider­leri için dava­nın görü­le­ceği mah­ke­meye, dava dilek­çe­nizle bir­likte veya dosya içinde adli yardım talebi suna­bi­lir­si­niz. Ceza dos­ya­sında ise ifade veya sorgu sıra­sında müdafi tale­bi­nizi bil­di­rin; zorunlu müda­fi­lik hâl­le­rinde talep aran­maz.

Kimlik, yer­le­şim yeri ve dava bel­ge­leri yanında gelir bel­gesi, tapu ve araç kayıt­ları, banka hare­ket­leri veya sosyal yardım kayıt­ları gibi ödeme gücü­nüzü gös­te­ren bel­ge­leri hazır­la­yın. Gerekli bel­ge­ler somut baş­vu­ruya göre deği­şir.

Sık sorulan sorular

Adli yardım ne demek?

Yar­gı­lama veya takip gider­le­rini kar­şı­la­ya­ma­yan kişi­nin geçici gider mua­fi­yeti ve koşul­ları varsa avukat des­te­ğiyle hak­kını ara­ma­sını sağ­la­yan sis­tem­dir. Hukuk dava­la­rında HMK m.334-340, baro yar­dı­mında Avu­kat­lık Kanunu m.176 ve devamı, ceza dos­ya­la­rında CMK m.150 farklı yol­ları düzen­ler.

Adli yardım şartları nelerdir?

Mali yeter­siz­lik ve tale­bin açıkça daya­nak­tan yoksun olma­ması aranır. Yaban­cı­lar için ayrıca kar­şı­lık­lı­lık şartı vardır.

Adli yardım neleri kapsar?

Geçici yar­gı­lama ve takip gideri mua­fi­yeti, temi­nat mua­fi­yeti, gider­le­rin Dev­letçe avans­lan­ması ve gerek­ti­ğinde avukat temi­nini kapsar. Mah­keme yalnız bazı des­tek­leri de tanı­ya­bi­lir.

Adli yardım talebi nereye yapılır?

Hukuk dava­sında ilgili mah­ke­meye, takipte icra mah­ke­me­sine, kanun yolu sıra­sında bölge adliye mah­ke­me­sine veya Yar­gı­taya sunu­lur. Baro avukat des­teği için baro­nun adli yardım büro­suna baş­vu­ru­lur.

Adli yardım nasıl alınır, ücretsiz avukat verilir mi?

Mali duru­mu­nuzu ve tale­bi­nizi gös­te­ren bel­ge­lerle ilgili mercie baş­vu­rur­su­nuz. Hukuk uyuş­maz­lı­ğında baro adli yardım sis­temi, ceza dos­ya­sında müdafi görev­len­dir­mesi söz konu­su­dur; mah­keme de HMK kap­sa­mında avukat temini iste­ye­bi­lir.

Ceza davasında ücretsiz avukat hakkı var mı?

Müdafi seçe­cek durumda olma­dı­ğı­nızı beyan edip talepte bulu­na­bi­lir­si­niz. Müda­fii olma­yan çocuk­lar ve CMK m.150'de sayı­lan diğer zorunlu müda­fi­lik hâl­le­rinde talep aran­maz. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerek­ti­ren suç­lara iliş­kin koşul da bu kap­sam­da­dır.

Adli yardımla ertelenen gider sonradan ödenir mi?

Kural olarak gider­ler haksız çıkan taraf­tan alınır. Yarar­la­nan kişi haksız çıkarsa bir yıla kadar aylık taksit veya mağ­du­ri­yet koşu­lunda tam ya da kısmi mua­fi­yet değer­len­di­ri­le­bi­lir.

Adli yardımda avukat ücret alır mı?

Mah­ke­me­nin talebi üze­rine baro­nun görev­len­dir­diği avu­ka­tın ücreti yar­gı­lama gideri olarak Hazi­ne­den ödenir. Baro adli yar­dı­mında görev­len­di­ri­len avu­kat­lara gerek­ti­ğinde öde­ne­cek ücret­ler büro gider­leri ara­sında yer alır (Avu­kat­lık Kanunu m.180). Özel olarak seç­ti­ği­niz ve ayrıca vekâ­let iliş­kisi kur­du­ğu­nuz avukat bakı­mın­dan ücret söz­leş­mesi ve somut temsil iliş­kisi ayrıca değer­len­di­ri­lir.

Fakirlik belgesi olmadan adli yardım başvurusu yapılabilir mi?

HMK m.336 tek ve belirli ad taşı­yan bir fakir­lik bel­ge­sini zorunlu tutmaz. İddia, delil ve ödeme gücü­nüzü gös­te­ren mali bel­ge­ler gere­kir; gelir, SGK, tapu, araç, banka, muh­tar­lık veya sosyal yardım kayıt­ları somut dos­yada bir­likte değer­len­di­ri­le­bi­lir.

Adli yardım sicile işler mi?

Adli yardım kararı bir mah­kû­mi­yet kararı değil­dir. Adli sicile kay­de­di­le­cek bil­gi­ler, 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.4'te kesin­leş­miş mah­kû­mi­yet hüküm­leri ve bun­larla ilgili kayıt­lar olarak düzen­le­nir. Adli yardım baş­vu­rusu bu kayıt­larla karış­tı­rıl­ma­ma­lı­dır.

Av. M. Furkan Gür

Avukat · Gaziantep Barosu

Ceza, aile, iş ve gayrimenkul hukuku ile yabancılar hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi yürütür. Bu rehberi yazdı ve güncel tutar.

Dayanaklar

Madde lafızları resmî konsolide metinden, kararlar Yargıtay kaynağından çekilir; metindeki atıflara basarak da açabilirsiniz.

Kanun maddeleri

  1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu · m.334 · Adli yardımdan yararlanacak kişiler

    Yargılama veya takip giderlerini geçimi önemli ölçüde zorlaştırmadan karşılayamayanlar, talepleri açıkça dayanaktan yoksun değilse adli yardım isteyebilir.

    Lafzı göster

    MADDE 334- (1) Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilirler.

    (2) (İptal:Anayasa Mahkemesinin 24/9/2024 Tarihli ve E: 2024/78, K: 2024/164 Sayılı Kararı ile.)

    (3) Yabancıların adli yardımdan yararlanabilmeleri ayrıca karşılıklılık şartına bağlıdır.

    mevzuat.gov.tr · Yürürlükte · Maddede iptal edilen hükümler bulunur. · lafız çekildi 11 Kasım 2026

  2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu · m.335 · Adli yardımın kapsamı

    Adli yardım geçici gider ve teminat muafiyeti, giderlerin avanslanması ve gerektiğinde avukat teminini kapsar; kısmen de tanınabilir.

    Lafzı göster

    MADDE 335- (1) Adli yardım kararı, ilgiliye, aşağıdaki hususları sağlar: a) Yapılacak tüm yargılama ve takip giderlerinden geçici olarak muafiyet. b) Yargılama ve takip giderleri için teminat göstermekten muafiyet. c) Dava ve icra takibi sırasında yapılması gereken tüm giderlerin Devlet tarafından avans olarak ödenmesi. ç) Davanın avukat ile takibi gerekiyorsa, ücreti sonradan ödenmek üzere bir avukat temini.

    (2) Mahkeme, talepte bulunanın, yukarıdaki bentlerde düzenlenen hususlardan bir kısmından yararlanmasına da karar verebilir.

    (3) Adli yardım, hükmün kesinleşmesine kadar devam eder.

    mevzuat.gov.tr · Yürürlükte · Yürürlükte · lafız çekildi 11 Kasım 2026

  3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu · m.336 · Adli yardım talebi

    Adli yardım talebinin mercii ve başvuru sırasında sunulacak iddia, delil ve mali durum belgeleri düzenlenir.

    Lafzı göster

    MADDE 336- (1) Adli yardım, asıl talep veya işin karara bağlanacağı mahkemeden; icra ve iflas takiplerinde ise takibin yapılacağı yerdeki icra mahkemesinden istenir.

    (2) Talepte bulunan kişi, iddiasının özeti ile birlikte, iddiasını dayandıracağı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır.

    (3) Kanun yollarına başvuru sırasında adli yardım talebi bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya yapılır.

    (4) Adli yardım talebine ilişkin evrak, her türlü harç ve vergiden muaftır.

    mevzuat.gov.tr · Yürürlükte · Yürürlükte · lafız çekildi 11 Kasım 2026

Kaynakça

  1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, resmî konsolide metin (lafız çekildi 11 Kasım 2026). www.mevzuat.gov.tr
Bu rehberi kaynak gösterin

Gür, M. Furkan. “Adli Yardım Nedir? Şartları, Başvuru ve Kapsamı”. Hukuk Rehberi, avfurkangur.com, sürüm 4, 15 Kasım 2026. https://avfurkangur.com/blog/adli-yardim-rehberi

Değişiklik günlüğü

Bu rehber yayımlandıktan sonra da güncellenir. Her sürümde neyin, neden değiştiği burada kalır.

  1. Sürüm 4

    Gövde düzyazı ve çiplere çevrildi; başvuru tablosu eklendi. Gider muafiyeti, baro ve müdafilik ayrıldı; fıkra sırası, gider tahsili, istemin haklılığını gösterme ve sicil açıklamaları resmî kaynakla sınırlandı.

  2. Sürüm 3

    Gövde içindeki randevu ve iletişim çağrıları ile ilgili yazı listesi kaldırıldı; içerik değişmedi.

  3. Sürüm 2

    Mevcut yayın gövdesine Kısaca ve resmî kanun dayanakları kabuğu eklendi; yinelenen eşdeğer H1 kaldırıldı.

  4. Sürüm 1

    İlk yayın.

Bu rehber işinize yaradı mı?

Cevabınız içeriği güncel tutmamıza yardım eder.

Paylaş:

Bir bilgi eskimişse ya da bir cümle yanlış anlaşılıyorsa yazın; kabul edilen öneriler değişiklik günlüğünde katkı olarak anılır. İpucu: metinde bir cümleyi seçerek de öneri başlatabilirsiniz.

Öneri türü

E-postanız yalnız bu öneriyle ilgili dönüş için kullanılır.

Kişisel dosyanızla ilgili sorular için bu formu değil, iletişim sayfasını kullanın.

Yasal Uyarı: Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her hukuki durum kendine özgüdür; profesyonel destek almak için bir avukatla görüşmenizi öneririz.

Yorumlar

Bu makaleyle ilgili sorunuz ya da deneyiminiz varsa yazın; yorumlar onaydan sonra yayımlanır.

İlgili yazılar