İş Sağlığı ve Güvenliği Rehberi: 6331 SK + İşveren Yükümlülükleri

İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG), 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında düzenlenir (2012). Tüm işyerleri (kamu + özel + çırak) için geçerli. İşverenin temel yükümlülüğü: çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamak (m.4). İşçinin temel hakkı: çalışmaktan kaçınma hakkı (m.13) — ciddi tehlike halinde işi durdurma. Bu rehberde işveren yükümlülükleri, risk değerlendirmesi, İSG uzmanı, kaza bildirim, idari para cezaları, iş kazası tazminat davası süreçleri anlatılmaktadır.

İSG Nedir?

6331 SK m.3: "İş sağlığı ve güvenliği, çalışanların sağlık ve güvenliğini etkileyebilecek hususları önlemek amacıyla alınması gereken her türlü tedbir ve uygulanması gereken kuralları kapsayan disiplindir."

Temel İlke (m.4)

İşveren her türlü tedbiri alır:

• Risk değerlendirmesi
• Eğitim + bilgilendirme
• Sağlık gözetimi
• Acil durum planı
• İSG uzmanı + işyeri hekimi

Kapsam (m.2)

• Kamu + özel tüm işyerleri
• Çırak, stajyer, sözleşmeli
• Bir kişilik işyeri dahi
• TSK + Polis + İstihbarat (kısmi muafiyet)

İşveren Yükümlülükleri (m.4-10)

Genel Yükümlülük (m.4)

1. Risk değerlendirmesi yapma
2. Tehlike azaltma önlemleri
3. Çalışan eğitimi
4. Sağlık gözetimi
5. İSG uzmanı + işyeri hekimi
6. Acil durum + ilkyardım
7. Çalışma alanı temizliği
8. Koruyucu ekipman + işaret

Risk Değerlendirmesi (m.10)

Tehlike tespit + risk hesaplama + önlem planı:

• Yazılı belge zorunlu
• Yıllık güncelleme
• Çalışan katılımı
• Belirli sürelerde İSG kurulu inceleme

Çalışan Eğitimi (m.17)

İşe başlamadan + periyodik:

• Genel İSG bilgisi
• İş yerine özel tehlikeler
• Acil durum + ilkyardım
• Yeni teknoloji entrance

İSG Uzmanı (m.6)

İşçi sayısına göre zorunlu: | İşyeri Tehlike Sınıfı | Asgari İSG Uzmanı | |---|---| | Çok tehlikeli (ör. madencilik) | A sınıfı | | Tehlikeli (ör. inşaat) | B sınıfı | | Az tehlikeli (ör. ofis) | C sınıfı |

İşyeri Hekimi (m.6)

• Çok tehlikeli + tehlikeli: Zorunlu
• Az tehlikeli: 50+ çalışan zorunlu
• Periyodik muayene + sağlık gözetimi

İşçi Hakları (m.13)

Çalışmaktan Kaçınma Hakkı

Ciddi + yakın tehlike halinde:

• İşi durdurma
• Çalışmayı reddetme
• Ücret kesintisi YAPILMAZ
• İşten çıkarma YAPILMAZ

Şartlar

• Tehlike ciddi + önlenebilir
• İşçinin bildirimi
• İşveren önlem alana kadar

Tehlike Komitesi

• 3 kişilik İSG komitesi
• İşveren + İSG uzmanı + işçi temsilcisi
• Durumu değerlendirme

Bildirim Hakkı

• İSG kurulu
• İŞKUR + Çalışma Bakanlığı
• Sendika

İş Kazası ve Meslek Hastalığı

İş Kazası (5510 SK m.13)

• İşyerinde veya iş sırasında gerçekleşen
• İşveren yarar amaçlı yola çıkışta
• Görev gereği kazada

Meslek Hastalığı (m.14)

• İşin niteliği gereği hastalanma
• Belirli süre çalışma sonrası
• Listelenmiş hastalıklar

Bildirim Süresi (6331 SK m.14)

• İş kazası → 3 iş günü içinde SGK + Çalışma Bakanlığı'na
• Meslek hastalığı → öğrenildiği gün
• Bildirim eksikliği: İdari para ceza

Bildirim Şekli

• SGK e-bildirim
• İl Müdürlüğüne yazılı
• Karakola ölümlü kazada

İşveren Cezaları (m.26)

İdari Para Cezası

6331 SK m.26 her ihlal için ayrı:

• Risk değerlendirmesi yapmama: İşçi başı
• İSG uzmanı atamama: İşçi başı yüksek tutar
• Eğitim vermeme: İşçi başı
• İş kazası bildirmeme: Ek ceza
• Tekrar: İkinci kat ceza

Cezai Sorumluluk

• Görevi ihmal + ölüm → TCK 83 (taksirle ölüme neden olma)
• Kasten ölüm → TCK 81 (kasten öldürme)
• Yaralama → TCK 89 (taksirle yaralama)

Hukuki Sorumluluk

• Maddi tazminat (kayıp + masraf)
• Manevi tazminat (acı + üzüntü)
• Destekten yoksun kalma (ölümde)

Detay: İş Kazası Tazminatı Rehberi.

Risk Değerlendirmesi — Süreç

1. Tehlike Tanımlama

• İş yeri analizi
• Faaliyet inceleme
• Geçmiş kazalar

2. Risk Hesaplama

Olasılık × Şiddet = Risk seviyesi:

• Düşük (1-2): kabul edilebilir
• Orta (3-4): önlem gerekli
• Yüksek (5+): acil önlem

3. Önlem Planlama

• Tehlikeyi kaldırma (en iyi)
• Mühendislik kontrolü
• Yönetim kontrolü
• Kişisel koruyucu ekipman (KKE)

4. Uygulama + Takip

• Yıllık inceleme
• Yeni iş + ekipman halinde güncelleme
• Çalışan geri bildirimi

İSG Eğitimi Detay

Eğitim Süreleri

| Tehlike Sınıfı | Genel | Mesleki | |---|---|---| | Çok tehlikeli | 16 saat | İş alanı bazlı | | Tehlikeli | 12 saat | İş alanı bazlı | | Az tehlikeli | 8 saat | İş alanı bazlı |

Periyodik Yenileme

• 3 yıl içinde tekrar
• Yeni mevzuat halinde özel
• Görev değişikliği halinde

İSG Kurulu

Şart (m.22)

50+ çalışanı olan iş yerlerinde kurulması zorunlu:

• İşveren temsilcisi
• İSG uzmanı
• İşyeri hekimi
• İşçi temsilcileri
• İnsan kaynakları yöneticisi

Görev

• Risk değerlendirmesi onayı
• Kaza inceleme
• Önlem önerileri
• Eğitim planlama

Çalışan + İşveren Karşılıklı Yükümlülük

Çalışanın Yükümlülükleri (m.19)

• Kuralları takip
• Eğitime katılma
• Tehlikeyi bildirme
• KKE kullanma

Hak Kullanımı (m.13)

• Çalışmaktan kaçınma
• Bilgi alma
• Sağlık gözetimi
• Eğitim

İş Kazası Davası — Pratik Yöntem

Tazminat Türleri

1. Maddi tazminat (TBK 49)
   • Tedavi masrafı
   • Geçici iş göremezlik
   • Sürekli iş göremezlik
   • Kayıp ücret
2. Manevi tazminat (TBK 56)
   • Acı + üzüntü
   • Yaşam kalitesi
3. Destekten yoksun kalma (TBK 53)
   • Ölüm halinde aile

Yetkili Mahkeme

İş Mahkemesi — 7036 SK.

Arabuluculuk (7036 m.3)

• Zorunlu dava şartı
• Anlaşmazsa dava

Süre

• Hak düşürücü süre: 10 yıl
• Zamanaşımı: 2 yıl (TBK 60)

Detay: İş Kazası Tazminatı Rehberi | İş Kazası Tazminat Hesaplama | Manevi Tazminat Davası.

Furkan dikte alanı: Gaziantep iş kazası vakaları + tazminat hesap örnekleri.

İSG'de Yeni Düzenlemeler (2025-2026)

Dijital Dönüşüm

• Online İSG eğitim kabul edildi
• E-imza ile risk değerlendirmesi
• Sanal sınıf uygulamaları

Ev Çalışması (Uzaktan)

• Ev ofis İSG yükümlülüğü
• Ergonomi kontrolü
• Acil durum planı

Pandemi Sonrası

• Sağlık taraması zorunlu
• Hijyen kuralları
• Sosyal mesafe önerileri

Sıkça Sorulan Sorular

İSG hangi işyerlerinde uygulanır?

Tüm işyerleri — kamu + özel + 1 işçili dahi (6331 SK m.2). TSK + Polis + İstihbarat kısmi muaf.

İşveren İSG uzmanı atamak zorunda mı?

Evet — tehlike sınıfına göre A/B/C sınıfı uzman (m.6). Atamama → idari para ceza.

İSG eğitimi kaç saat?

Az tehlikeli: 8 saat. Tehlikeli: 12 saat. Çok tehlikeli: 16 saat. 3 yıl içinde yenileme.

Çalışmaktan kaçınma hakkı nasıl kullanılır?

Ciddi tehlike + bildirimi yazılı. İşveren önlem alana kadar ücret kesilmez + işten çıkarılamaz (m.13).

İş kazası bildirim süresi?

3 iş günü SGK + Çalışma Bakanlığı'na (6331 SK m.14). Eksik bildirim → idari ceza.

Meslek hastalığı nedir?

İşin niteliği gereği ortaya çıkan hastalık (5510 SK m.14). Liste hastalıklar — silikoz, asbestoz, vb.

İSG kurulu nerede zorunlu?

50+ çalışan olan iş yerlerinde (m.22). İşveren + İSG uzmanı + işçi temsilcisi.

Risk değerlendirmesi ne sıklıkla?

Yıllık güncelleme + yeni iş/ekipman halinde + kaza sonrası.

İSG ihlali idari para ceza ne kadar?

Her ihlal için ayrı — risk değerlendirmesi yapmama, eğitim vermeme, kaza bildirmeme ayrı cezalar (m.26).

İş kazası tazminat zamanaşımı?

10 yıl hak düşürücü + 2 yıl zamanaşımı (TBK 60). İşveren sorumluluğu ağır.

---

İlgili rehberler:

• İş Kazası Tazminatı Rehberi
• İş Kazası Tazminat Hesaplama 2026
• Mobbing Rehberi
• Manevi Tazminat Davası
• Kıdem Tazminatı Hesaplama 2026
• Yıllık Ücretli İzin Rehberi
• Doğum İzni + Analık Hakları
• İş Sözleşmesi Fesih Türleri
• Zorunlu Arabuluculuk Rehberi

Gaziantep'te iş sağlığı güvenliği denetim, iş kazası tazminat davası, meslek hastalığı tespit, çalışmaktan kaçınma hakkı kullanma, İSG ihlali ihbarı için Av. M. Furkan Gür ile iletişime geçin. Ücretsiz ön görüşme: 0552 692 90 90.

Acil durum: İş kazası yaşadıysanız 24 saat içinde SGK bildirimi + avukat müdahalesi kritik. Erken müdahale tazminat haklarını korumak için zorunludur.