İçeriğe geç
Velayet Davasında Çocuk Kime Verilir?4 dk kaldı

Velayet Davasında Çocuk Kime Verilir?

Son güncelleme Sürüm 64 dk okumaDeğişiklik geçmişi

Kısaca

Vela­yette çocu­ğun bakımı, eği­timi ve geli­şimi için gerekli karar­lar çocu­ğun yararı göze­ti­le­rek veri­lir. Mah­keme, boşan­mada çocu­ğun hangi ebe­veyne bıra­kı­la­ca­ğını ve diğer ebe­veynle uygun kişi­sel iliş­kiyi düzen­ler. Vela­yeti kul­lan­ma­yan ebe­vey­nin çocu­ğun bakım ve eğitim gider­le­rine gücü ora­nında katıl­ması da değer­len­di­ri­lir.

Okumaya başla
Siyah-beyaz masa üstü: çocuk ayakkabıları, ayrı duran iki ev anahtarı, okul defteri ve sağ altında büro mührü bulunan boş bir yaprak.

Velâ­yet, çocu­ğun bakımı, eği­timi ve geli­şi­mine iliş­kin hak­larla yüküm­lü­lük­leri bir­likte içerir. Boşan­mada velâ­ye­tin nasıl düzen­le­ne­ceği, çocu­ğun ihti­yaç­ları ve yaşam koşul­ları değer­len­di­ri­le­rek belir­le­nir. Anne veya baba­nın talebi tek başına sonucu belir­le­mez.

Velâ­yet Nedir?

Ana ve baba, çocu­ğun bakım ve eği­ti­minde onun men­fa­a­tini göze­te­rek karar alır ve uygu­lar (TMK m.339). Ergin olma­yan çocuk kural olarak ana ve baba­sı­nın velâ­yeti altın­da­dır; yasal sebep olma­dan velâ­yet onlar­dan alı­na­maz (TMK m.335). Ana ve baba­nın bulun­ma­dığı veya velâ­ye­tin kal­dı­rıl­dığı durumda vesa­yet ayrı bir koruma yolu­dur.

Velâ­yet Tür­leri

Müş­te­rek (Ortak) Velâ­yet

Evli­lik devam eder­ken ana ve baba velâ­yeti bir­likte kul­la­nır . Ortak hayata son veril­miş veya ayrı­lık hâli ger­çek­leş­mişse hâkim velâ­yeti eşler­den birine vere­bi­lir . Boşan­mada velâ­yet çocuk ken­di­sine bıra­kı­lan tarafa aittir .

Tek Başına Velâ­yet

TMK m.336/3, boşan­mada velâ­ye­tin çocuk ken­di­sine bıra­kı­lan tarafa ait oldu­ğunu düzen­ler . Diğer ebe­vey­nin uygun kişi­sel ilişki kurul­ma­sını isteme hakkı bulu­nur . Velâ­yet ile kişi­sel ilişki hakkı farklı konu­lar­dır.

Velâ­ye­tin Kal­dı­rıl­ması ve Vasi Atan­ması

Çocuğu koru­ya­cak diğer önlem­ler­den sonuç alı­na­maz veya yeter­siz ola­cağı önce­den anla­şı­lırsa TMK m.348'deki kal­dırma koşul­ları değer­len­di­ri­lir. Velâ­yet her iki ebe­veyn­den kal­dı­rı­lırsa çocuğa vasi atanır. Bu, velâ­ye­tin bir akra­baya veya kuruma devri değil­dir. Uygun vasi seçimi ve çocu­ğun gere­kirse aileye ya da kuruma yer­leş­ti­ril­mesi farklı işlem­ler­dir.

Velâ­yet Davası Süre­ci­nin Adım­ları

Dava açıl­ması

Dilek­çede çocu­ğun bil­gi­le­rini, iste­nen düzen­le­meyi ve bunu gerek­ti­ren olay­ları açık­la­yın. Mevcut karar varsa ekle­yin; bakım ve yaşam koşul­la­rına iliş­kin delil­leri taleple bağ­lan­tılı sunun. Aile Mah­ke­mesi görev­li­dir (4787 sayılı Kanun m.4). Boşanma son­ra­sında ayrı velâ­yet deği­şik­liği iste­minde, kanunda aksi bulun­ma­dıkça talepte bulu­na­nın veya ilgi­li­ler­den biri­nin otur­duğu yer mah­ke­mesi yet­ki­li­dir (HMK m.382/2-b-13 ve m.384). Boşan­mayla bir­likte ileri sürü­len talep­lerde boşanma dava­sı­nın yetki kuralı uygu­la­nır (TMK m.168).

Ara­bu­lu­cu­luk

Dava şartı ara­bu­lu­cu­luk, 6325 sayılı Kanun m.18/A, m.18/B ve ilgili özel kanun­larda sayı­lan uyuş­maz­lık­larda uygu­la­nır; velâ­yet bunlar ara­sında değil­dir. Velâ­yet taraf­la­rın ser­bestçe tasar­ruf ede­bi­le­ceği bir konu olma­dı­ğın­dan çocu­ğun yara­rına göre mah­keme karar verir (6325 sayılı Kanun m.1/2).

Uzman ince­le­mesi ve delil­ler

Çocu­ğun yaşam ortamı ve bakım koşul­ları uzman ince­le­me­sine konu ola­bi­lir. 4787 sayılı Kanun m.5, aile mah­ke­me­sin­deki psi­ko­log, peda­gog ve sosyal çalış­ma­cı­la­rın görev­le­rini düzen­ler. Uzman ince­le­me­si­nin kap­samı, çocu­ğun durumu ve dos­ya­daki araş­tırma ihti­ya­cına göre belir­le­nir.

Taraf­la­rın iddia ve savun­ma­ları, okul ve sağlık kayıt­ları, tanık anla­tım­ları ve gerek­ti­ğinde sosyal ince­leme raporu bir­likte değer­len­di­ri­lir. Gelir düzeyi kadar çocu­ğun bakı­mı­nın fiilen nasıl sağ­lan­dı­ğına ve güven­li­ğine de bakı­lır. Çocu­ğun görüşü alı­nır­ken onu ebe­veyn­ler ara­sında seçim yap­maya zor­la­yan bir yak­la­şım benim­sen­me­me­li­dir.

Karar

Mah­keme, olanak bulun­dukça ana ve babayı din­le­ye­rek velâ­yeti, kişi­sel iliş­kiyi ve bakım gider­le­rine katı­lımı düzen­ler . Velâ­yeti kul­lan­ma­yan eş çocu­ğun bakım ve eğitim gider­le­rine gücü ora­nında katı­lır . Bu konu­daki ayrın­tı­ları nafaka davası reh­be­rinde bula­bi­lir­si­niz. İnce­leme, delil­le­rin top­lan­ması ve teb­li­gat ihti­yacı dos­ya­nın sonuç­lanma süre­sini etki­ler.

Velâ­yet Koşul­ları

Çocu­ğun bakımı, eği­timi ve güven­li­ği­nin nasıl sağ­lan­dığı somut olay­lar üze­rin­den değer­len­di­ri­lir. Eko­no­mik durum tek başına velâ­yeti belir­le­yen ölçüt değil­dir. Şiddet, istis­mar, ağır ihmal veya bağım­lı­lık iddi­ası varsa bun­la­rın çocuğa etkisi ve korunma ihti­yacı araş­tı­rı­lır.

Sağlık soru­nu­nun var­lığı da tek başına yeterli bir etiket değil­dir; velâ­yet göre­vini yerine getir­meye etkisi ince­le­nir. Kanuni kal­dırma koşul­ları ile ebe­veyn­ler ara­sın­daki daha uygun bakım düze­nini belir­leme değer­len­dir­mesi bir­bi­rine karış­tı­rıl­ma­ma­lı­dır.

Çocu­ğun Görü­şü­nün Alın­ması

Görü­şünü oluş­tu­ra­bi­le­cek çocu­ğun, ken­di­sini ilgi­len­di­ren konuda bil­gi­len­di­ril­mesi ve görü­şü­nün alın­ması önem­li­dir. Sabit bir yaş eşi­ğini bütün çocuk­lara uygu­la­mak yerine idrak gücü ve somut durum değer­len­di­ri­lir. Çocu­ğun görüşü diğer delil­lerle bir­likte ele alınır; tek başına ebe­veyn seçi­mini bağ­la­yıcı hâle getir­mez.

Bu bölü­mün sonun­daki Yar­gı­tay kararı, BM Çocuk Hak­ları Söz­leş­mesi m.12 ile Çocuk Hak­la­rı­nın Kul­la­nıl­ma­sına İliş­kin Avrupa Söz­leş­mesi m.3 ve m.6’ya daya­na­rak idrak çağın­daki çocu­ğun görü­şüne baş­vu­rul­ma­dan velâ­ye­tin düzen­len­me­sini bozma sebebi say­mış­tır. Çocu­ğun görüşü ile gerek­ti­ğinde alı­na­cak sosyal ince­leme raporu diğer delil­lerle bir­likte değer­len­di­ri­lir.

Yargıtay · 2. Hukuk Dairesi

E. 2022/1094 · K. 2022/2537

17 Mart 2022

İlke. Velayeti düzenlenecek çocuk idrak çağındaysa, kendisini yakından ilgilendiren bu konuda bilgilendirilerek görüşünün alınması gerekir. Çocuğun tercihi, diğer deliller ve gerektiğinde alınacak sosyal inceleme raporuyla birlikte değerlendirilerek hangi ebeveyn yanında kalmasının onun menfaatine uygun olacağı belirlenmelidir. Somut olayda çocuğun görüşüne başvurulmadan velayetin düzenlenmesi eksik inceleme nedeniyle bozma sebebi sayılmıştır.

2. Hukuk Dairesi 2022/1094 E., 2022/2537 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi

DAVA TÜRÜ : Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda bölge adliye mahkemesi hukuk dairesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davalı erkek tarafından temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre, davalı erkeğin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yersizdir.

2-Velâyetin anne ya da babaya verilmesi, daha çok çocuğu ilgilendiren, onun menfaatine ilişkin bir husus olduğuna göre, gerek yukarıda açıklanan Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesinin 12. ve Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesinin 3. ve 6. maddelerinde yer alan hükümler, gerekse velayete ilişkin yasal düzenlemeler karşısında, velayeti düzenlenen çocuğun, idrak çağında olması halinde, kendisini yakından ilgilendiren bu konuda ona danışılması ve görüşünün alınması gerekir.

Mahkemece yaşı nedeniyle idrak çağında bulunan ortak çocuk 2011 doğumlu ...”in velayeti konusunda görüşüne başvurulmadan karar verilmiştir.

Bu nedenle ortak çocuğun bizzat ya da istinabe yoluyla eğitim, kültür, yaşam olanakları bakımından nerede yaşamak istediği konusunda bilgilendirilerek, velayet hakkındaki tercihinin hakim tarafından kendisinden sorulması (Yargıtay HGK 16.03.2012 tarih 2011/2-884 esas 2012/197 karar ile 22.01.2014 tarih 2013/2-2085 esas, 2014/30 karar sayılı kararları) ve gerektiğinde yeniden psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı niteliğindeki uzman veya uzmanlardan (4787 sayılı Kanun m.5) ortak çocukların anne ve baba yanındaki barınma ve yaşama koşullarını da değerlendirir içerikte sosyal inceleme raporu alınması ve tüm deliller birlikte değerlendirilip, ebeveynlerinden hangisi yanında kalmasının çocuğun menfaatine olacağı tespit edilip, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi isabetli bulunmamış, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan sebeplerle ilgili bölge adliye mahkemesinin kararının KALDIRILMASINA, ilk derece mahkemesi kararının yukarıda (2.) bentte gösterilen sebeple BOZULMASINA, bozma kapsamı dışında kalan temyize konu diğer bölümlerin ise yukarıda 1. bentte gösterilen sebeple ONANMASINA, temyiz peşin harcın istek halinde yatırana geri verilmesine, dosyanın ilk derece mahkemesine, karardan bir örneğinin ilgili bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine gönderilmesine oybirliğiyle karar verildi. 17.03.2022 (Prş.)

Kaynak: UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı, Yargıtay kararı · belge 770055300 · künye ve metin 13 Kasım 2026 tarihinde doğrulandıTam sayfada aç

Kişi­sel İlişki Kurma Hakkı

Ana ve baba­dan her biri velâ­yeti altında bulun­ma­yan veya ken­di­sine bıra­kıl­ma­yan çocukla uygun kişi­sel ilişki kurul­ma­sını iste­ye­bi­lir . Görüş­me­le­rin gün­leri, tatil­ler ve uzak­tan ile­ti­şim düzeni çocu­ğun ihti­yaç­la­rına göre belir­le­nir.

Her ebe­veyn diğe­ri­nin çocukla iliş­ki­sini zede­le­mek­ten ve eği­ti­mini engel­le­mek­ten kaçın­ma­lı­dır. Çocu­ğun huzu­ru­nun teh­li­keye gir­mesi veya kanun­daki diğer sebep­lerde kişi­sel ilişki red­de­di­le­bi­lir ya da kal­dı­rı­la­bi­lir (TMK m.324). Mah­keme, kişi­sel ilişki düze­ni­nin gerek­le­rine uyul­ma­ması hâlinde çocu­ğun men­fa­a­tine aykırı olma­mak kay­dıyla velâ­ye­tin değiş­ti­ri­le­bi­le­ce­ğini kara­rında ihtar eder .

Velâ­ye­tin Değiş­ti­ril­mesi

Yeni olgu­lar gerekli kıl­dı­ğında velâ­yet düzeni yeni­den değer­len­di­ri­le­bi­lir (TMK m.183). Bakı­mın aksa­ması veya yaşam orta­mı­nın çocu­ğun yara­rına aykırı hâle gel­mesi gibi olay­ları somut­laş­tı­rın. Deği­şik­lik istemi için velâ­ye­tin değiş­ti­ril­mesi reh­be­rin­deki görev, yetki ve delil ayrım­la­rını ince­le­ye­bi­lir­si­niz.

Sık sorulan sorular

Velâyet davasında zorunlu arabuluculuk var mı?

Hayır. Velâ­yet ser­bestçe tasar­ruf edi­le­bi­len bir uyuş­maz­lık değil­dir; dava şartı ara­bu­lu­cu­luk uygu­lan­maz. Çocu­ğun yararı doğ­rul­tu­sunda mah­keme karar verir.

Çocuk kaç yaşında tercih bildirebilir?

Her dos­yaya uygu­la­na­cak sabit bir yaş eşiği yoktur. Görü­şünü oluş­tu­ra­bi­len çocu­ğun görüşü alınır; bu görüş tek başına mah­ke­meyi bağ­la­maz, diğer delil­ler ve çocu­ğun yara­rıyla bir­likte değer­len­di­ri­lir.

Velâyet alamayan ebeveyn çocuğu görebilir mi?

Uygun kişi­sel ilişki kurul­ma­sını isteme hakkı vardır. Mah­keme çocu­ğun duru­muna göre bir düzen kurar; TMK m.324'teki sınır­lama sebep­leri sak­lı­dır.

Velâyet davası ne kadar sürer?

Uzman ince­le­mesi, delil ihti­yacı ve teb­li­gat işlem­le­rine göre deği­şir. Sonuç­lanma süresi, rapor ve teb­li­gat­la­rın tamam­lan­ması ile duruşma tak­vi­mine bağ­lı­dır.

Ceza, aile ve boşanma, icra, gayrimenkul ve yabancılar hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi yürütür. Bu rehberi yazdı ve güncel tutar.

Dayanaklar

Madde lafızları resmî konsolide metinden, kararlar Yargıtay kaynağından çekilir; metindeki atıflara basarak da açabilirsiniz.

Kanun maddeleri

  1. 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu · m.182 · Çocuklar bakımından ana ve babanın hakları: Hâkimin takdir yetkisi

    Boşanmada çocukla kişisel ilişki ve bakım giderlerine katılım düzenlenir; kişisel ilişki gereklerine uyulmamasında çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayetin değiştirilebileceği ihtar edilir.

    Lafzı göster

    Madde 182 - Mahkeme boşanma veya ayrılığa karar verirken, olanak bulundukça ana ve babayı dinledikten ve çocuk vesayet altında ise vasinin ve vesayet makamının düşüncesini aldıktan sonra, ana ve babanın haklarını ve çocuk ile olan kişisel ilişkilerini düzenler.

    (Ek ikinci fıkra:24/11/2021-7343/37 md.) Mahkeme, kararında kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayetin değiştirilebileceğini ihtar eder.

    Velâyetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuk ile kişisel ilişkisinin düzenlenmesinde, çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlâk bakımından yararları esas tutulur. Bu eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır.

    Hâkim, istem hâlinde irat biçiminde ödenmesine karar verilen bu giderlerin gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir.

    mevzuat.gov.tr · Yürürlükte · Değişiklik ve ekler: 7343 sayılı kanunlar. · lafız çekildi 11 Kasım 2026

  2. 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu · m.323 · Kişisel ilişki: Kural

    Ana ve babadan her biri, velayeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmayan çocukla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteyebilir.

    Lafzı göster

    Madde 323- Ana ve babadan her biri, velâyeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmayan çocuk ile uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir.

    mevzuat.gov.tr · Yürürlükte · Yürürlükte · lafız çekildi 11 Kasım 2026

  3. 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu · m.336 · Velâyet: Ana ve baba evli ise

    Evlilikte ortak kullanım, ortak hayata son verilmesinde hâkim kararı ve boşanmada çocuğun bırakıldığı ebeveynin velayeti düzenlenir.

    Lafzı göster

    Madde 336- Evlilik devam ettiği sürece ana ve baba velâyeti birlikte kullanırlar.

    Ortak hayata son verilmiş veya ayrılık hâli gerçekleşmişse hâkim, velâyeti eşlerden birine verebilir.

    Velâyet, ana ve babadan birinin ölümü hâlinde sağ kalana, boşanmada ise çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir.

    mevzuat.gov.tr · Yürürlükte · Yürürlükte · lafız çekildi 11 Kasım 2026

Kararlar

  1. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi · E. 2022/1094 · K. 2022/2537 · 17 Mart 2022

    Velayeti düzenlenecek çocuk idrak çağındaysa, kendisini yakından ilgilendiren bu konuda bilgilendirilerek görüşünün alınması gerekir. Çocuğun tercihi, diğer deliller ve gerektiğinde alınacak sosyal inceleme raporuyla birlikte değerlendirilerek hangi ebeveyn yanında kalmasının onun menfaatine uygun olacağı belirlenmelidir. Somut olayda çocuğun görüşüne başvurulmadan velayetin düzenlenmesi eksik inceleme nedeniyle bozma sebebi sayılmıştır.

    Kararın tamamı · Metinde geçtiği yer · künye ve metin 13 Kasım 2026 tarihinde UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı, Yargıtay kararı kaynağından doğrulandı

Kaynakça

  1. 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu, resmî konsolide metin (lafız çekildi 11 Kasım 2026). www.mevzuat.gov.tr
  2. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 17 Mart 2022, E. 2022/1094, K. 2022/2537; UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı, Yargıtay kararı, belge 770055300.
Bu rehberi kaynak gösterin

Gür, M. Furkan. “Velayet Davasında Çocuk Kime Verilir?”. Hukuk Rehberi, avfurkangur.com, sürüm 6, 15 Kasım 2026. https://avfurkangur.com/blog/velayet-davasi-rehberi

Değişiklik günlüğü

Bu rehber yayımlandıktan sonra da güncellenir. Her sürümde neyin, neden değiştiği burada kalır.

  1. Sürüm 6

    Gövde düzyazıya çevrildi; madde çipleri ve yayındaki velayet kararı eklendi. TMK 336 ve kişisel ilişki ihtarı açıklandı; kaynaksız yaş, takvim, yerel uygulama ve iletişim çağrısı çıkarıldı.

  2. Sürüm 5

    Gövde sonundaki tekrar eden iletişim çağrısı kaldırıldı; içerik değişmedi.

  3. Sürüm 4

    Yayın gövdesine dayanan Kısaca ve resmî kanun dayanakları kabuk taslağı eklendi; eşdeğer iç H1 dışında gövde korunmuştur.

  4. Sürüm 3

    Yayın gövdesine dayanan Kısaca ve resmî kanun dayanakları kabuk taslağı eklendi; eşdeğer iç H1 dışında gövde korunmuştur.

  5. Sürüm 1

    İlk yayın.

Bu rehber işinize yaradı mı?

Cevabınız içeriği güncel tutmamıza yardım eder.

Paylaş:

Bir bilgi eskimişse ya da bir cümle yanlış anlaşılıyorsa yazın; kabul edilen öneriler değişiklik günlüğünde katkı olarak anılır. İpucu: metinde bir cümleyi seçerek de öneri başlatabilirsiniz.

Öneri türü

E-postanız yalnız bu öneriyle ilgili dönüş için kullanılır.

Kişisel dosyanızla ilgili sorular için bu formu değil, iletişim sayfasını kullanın.

Somut dosyanız için değerlendirme gerekiyorsa yüz yüze veya çevrim içi görüşme planlayabilirsiniz.

Yasal Uyarı: Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her hukuki durum kendine özgüdür; profesyonel destek almak için bir avukatla görüşmenizi öneririz.

Yorumlar

Bu makaleyle ilgili sorunuz ya da deneyiminiz varsa yazın; yorumlar onaydan sonra yayımlanır.

İlgili yazılar

İlgili hukuki hizmetGaziantep Boşanma AvukatıBu konuda hizmet detayları, süreç ve sıkça sorulan sorular