Boşanma, evlilik birliğinin mahkeme kararıyla sona erdirilmesidir. Gaziantep'te boşanma davaları Aile Mahkemesi'nde görülür. Dava türü, geçici önlemler ve delillerin zamanında sunulması, haklarınızın değerlendirilmesi açısından önemlidir.
Boşanma Davası Nedir?
Boşanma davası, evli bir çiftin mahkeme kararıyla evlilik birliğini sonlandırmasıdır. Türk Medeni Kanunu'na göre boşanma; anlaşmalı ve çekişmeli olmak üzere iki şekilde gerçekleşebilir.
Gaziantep'te Boşanma Davası Türleri
Anlaşmalı Boşanma
Eşlerin boşanma iradesi, boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında uzlaşmasıyla gündeme gelir. Mal rejiminin tasfiyesinin protokoldeki kapsamı ayrıca değerlendirilir. Anlaşmalı boşanma da Türk Medeni Kanunu'nun 166/3 maddesi kapsamındadır ve evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir . Uzlaşma, çekişmeli yargılamaya göre süre ve giderleri azaltabilir.
Çekişmeli Boşanma
Taraflardan biri boşanmak istemiyorsa ya da boşanmanın sonuçlarında (kusur, nafaka, velayet, mal paylaşımı) anlaşmazlık varsa, dava çekişmeli olarak yürür. Delil toplama ve tanık dinleme gerektirdiği için daha uzun sürer.
Boşanma Sebepleri
Türk Medeni Kanunu boşanma sebeplerini özel ve genel olmak üzere ikiye ayırır.
Özel Boşanma Sebepleri
- Zina (TMK 161): Eşlerden birinin sadakat yükümlülüğüne aykırı olarak başka biriyle cinsel ilişki kurması.
- Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (TMK 162): Eşin diğerinin yaşamına yönelik kasıtlı davranışları, şiddet veya onur kırıcı muamele.
- Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (TMK 163): Eşlerden birinin küçük düşürücü bir suç işlemesi veya haysiyetsiz bir hayat sürmesi (bu iki ayrı alternatiften biri). Ayrıca bu durum nedeniyle diğer eşten birlikte yaşamasının beklenememesi koşulu aranır.
- Terk (TMK 164): Eşlerden birinin evlilik birliğinden doğan yükümlülükleri yerine getirmemek için diğerini terk etmesi veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmemesi (kanuni koşullar ve süreler dahilinde).
- Akıl hastalığı (TMK 165): Eşlerden birinin akıl hastalığı nedeniyle ortak hayatın diğer eş için çekilmez hale gelmesi. Bu sebep ancak hastalığın geçmesine olanak bulunmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi gibi sıkı koşullarla işler.
Genel Boşanma Sebebi
Evlilik birliği, ortak hayatın sürdürülmesi eşlerden beklenemeyecek derecede temelinden sarsılmışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir. Bu durumda ortak hayatın sürdürülememesi somut olgularla açıklanmalıdır . Anlaşmalı boşanma da bu maddenin üçüncü fıkrasına (TMK 166/3) dayanır.
"Alışkanlık" (alkol, uyuşturucu vb.) tek başına ayrı bir boşanma sebebi değildir. Somut olaya göre evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK 166) veya koşulları varsa haysiyetsiz hayat sürme (TMK 163) kapsamında değerlendirilir.
Gaziantep Aile Mahkemesi'nde, dayanılan sebebe göre ilgili olguların delillerle kanıtlanması gerekir.
Boşanma Davası Süreci Adım Adım
Adım 1: Davayı Açma
Gaziantep'te boşanma davası, taraf veya avukatın Aile Mahkemesi'ne dava dilekçesi sunmasıyla başlar.
Dilekçede diğer eşin kimlik bilgileri, boşanma sebebi ve dayanılan olaylar açıklanır. Maddi ve manevi tazminat, nafaka, çocuk varsa velayet ve iştirak nafakası taleplerinin kapsamı da açıkça belirtilir.
Türk hukukunda boşanma davası için zorunlu (dava şartı) arabuluculuk yoktur. Boşanma uyuşmazlıkları kamu düzenini ilgilendirdiği için arabuluculuğa elverişli değildir; eşler arabulucuya başvurmadan doğrudan dava açar ve dava bu nedenle usulden reddedilmez. Yalnızca boşanmanın eki niteliğindeki bazı malvarlığı veya tazminat talepleri, tarafların serbest iradesiyle ihtiyari arabuluculuğa konu olabilir. Arabuluculuk Kanunu, yalnız tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri özel hukuk uyuşmazlıklarını kapsar; aile içi şiddet iddiasını içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir .
Adım 2: İlk Duruşma (Ön İnceleme)
Çekişmeli davada dilekçeler aşaması tamamlandıktan sonra ön inceleme yapılır. Tarafların iddia ve savunmaları değerlendirilir, uyuşmazlık konuları belirlenir.
Adım 3: Delil Sunma ve Tahkikat Aşaması
Dayanılan boşanma sebebinin delillerle ortaya konulması gerekir. Tanıklar dinlenir, belgeler ve diğer deliller incelenir; taraflar iddia ve savunmalarını destekleyen olguları açıklar.
Davanın süresi delillerin toplanması, tebligatlar ve mahkemenin iş yüküne göre değişir.
Adım 4: Karar
Mahkeme tüm delilleri değerlendirdikten sonra boşanma talebinin kabulü veya reddi hakkında hüküm kurar. Nafaka, maddi ve manevi tazminat ile çocuğun velayeti ve kişisel ilişki düzenlemesi de kararda ele alınabilir. Mal rejiminin tasfiyesi, eşlerin bağlı olduğu rejime göre ayrıca değerlendirilir .
Adım 5: Kanun Yolu ve Kararın Kesinleşmesi
Aile Mahkemesi'nin (ilk derece) boşanma kararına karşı ilk kanun yolu istinaftır (temyiz değil).
İstinaf başvurusu, gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğinden itibaren iki hafta içinde yapılır . Bölge adliye mahkemesinin temyize açık nihai kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde Yargıtaya başvurulabilir . Boşanmanın esasına ilişkin hüküm parasal kesinlik sınırına tabi değildir; nafaka ve tazminat gibi parasal taleplerin temyiz edilebilirliği ise HMK m.362 koşulları ve ilgili sınırlarla ayrıca değerlendirilir.
| Yol | Süre | Başlangıç |
|---|---|---|
| İstinaf | 2 hafta | Usulüne uygun tebliğ |
| Temyiz (temyize açık karar) | 2 hafta | Tebliğ |
Kanun yoluna başvurulmaz veya kanun yolu süreci tamamlanırsa karar kesinleşir. Kesinleşen boşanma kararı nüfus müdürlüğüne bildirilerek nüfus kaydına işlenir. İlk derece, istinaf ve gerektiğinde temyiz aşamaları birbirinden ayrılmalıdır.
Boşanmada Mali Konular
Mal Paylaşımı
Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır; eşler mal rejimi sözleşmesiyle kanunda belirlenen başka bir rejimi seçebilir . Edinilmiş mallara katılma rejimi, edinilmiş ve kişisel malları kapsar . Bu rejimde, kural olarak evlilik birliği içinde edinilen mallar (edinilmiş mallar) üzerinde her eş, diğerinin edinilmiş mallarının tasfiyesinden doğan artık değerin yarısı oranında katılma alacağı talep edebilir. Uygulamada bu durum çoğu zaman edinilmiş malların yarı yarıya paylaşımı sonucunu doğurur.
Evlilik içinde edinilen taşınır ve taşınmazlar, banka birikimleri, araçlar ve şirket payları tasfiye değerlendirmesinde gündeme gelebilir.
Kişisel mallar (evlilik öncesi mallar, miras veya bağış yoluyla edinilenler, manevi tazminatlar vb.) kural olarak paylaşıma dahil değildir. Her dosyanın mal varlığı durumu farklıdır; somut değerlendirme için hukuki destek alınmalıdır.
Nafaka
Boşanma davasında ve sonrasında farklı nafaka türleri gündeme gelir.
Tedbir nafakası, dava sürerken eşin ve çocukların geçimini korumaya yönelik geçici önlemler arasındadır; hâkim gerekli önlemleri kendiliğinden alır . Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru diğer eşten daha ağır olmayan eşin talebi üzerine, diğer eşin mali gücü oranında değerlendirilir (TMK m.175).
İştirak nafakası, velayeti kullanmayan ebeveynin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmasıdır . Yardım nafakası ise boşanmadan farklı olarak üstsoy, altsoy ve kardeşler arasındaki yardım yükümlülüğüyle ilgilidir (TMK m.364).
Nafaka miktarı, tarafların gelir ve mali gücü, sosyal ve ekonomik durumu, ihtiyaçlar ve hakkaniyet gibi ölçütler dikkate alınarak hâkim tarafından belirlenir.
Çocuğu Olan Boşanmalarda Velayet ve Nafaka
Velayet
Çocuğun hangi eşle kalacağı (velayet) belirlenir. Gaziantep Aile Mahkemesi'nde çocuğun üstün yararı esas alınır.
Çocuk İçin İştirak Nafakası
Çocuğun velayeti kendisinde olan eş, diğer eşten çocuk için iştirak nafakası (TMK 182) talep edebilir. Velayeti kullanmayan ebeveyn, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılır .
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 17 Mart 2022 tarihli, E.2022/1094, K.2022/2537 sayılı kararında, idrak çağındaki çocuğun velayet konusunda görüşünün alınmaması eksik inceleme sayılmıştır. Çocuğun görüşüne başvurulmadan karar verilmesi nedeniyle ilk derece kararı bozulmuştur.
Sık sorulan sorular
Boşanma davası açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunda mıyım?
Hayır. Boşanma davası için zorunlu (dava şartı) arabuluculuk bulunmamaktadır. Doğrudan Aile Mahkemesi'nde dava açabilirsiniz.
Boşanma kararına itiraz süresi ne kadar?
Aile Mahkemesi kararına karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir.
Evlilik içinde alınan ev kimde kalır?
Yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejiminde, evlilik içinde edinilen mallar üzerinde diğer eş kural olarak katılma alacağı (artık değerin yarısı) talep edebilir. Tapudaki mülkiyet ile tasfiyeden doğan alacak ayrı konulardır; somut durum dosyaya göre değerlendirilir.
Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?
Süre, dosyanın koşullarına ve mahkemenin iş yüküne bağlıdır. Anlaşmalı boşanmada evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir .
