Tüketicinin Korunmasının Kapsamı
Tüketicinin korunması; sağlık ve güvenlik, bilgi edinme, seçim, temsil ve öğrenme, tazminat, eğitim ve sağlıklı çevre başlıklarıyla açıklanabilir. Somut uyuşmazlıkta hangi talebi ileri sürebileceğiniz ise 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'daki ilgili düzenlemeye bağlıdır.
Ayıplı Ürün ve Hizmetler
Sözleşme şartlarına uygun olmayan ürünler ayıplı kabul edilir. 6502 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca tüketicinin dört seçimlik hakkı vardır: sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedel indirimi, ücretsiz onarım ya da malın ayıpsız misli ile değişimi. Seçim hakkı tüketiciye aittir; satıcı tercih edilen talebi yerine getirmekle yükümlüdür . Ücretsiz onarımda aşırı masraf ve değişimde imkân koşulu gözetilir. Onarım veya değişim satıcı için orantısız güçlük doğuruyorsa dönme veya bedel indirimi haklarından biri kullanılabilir .
Ayıplı hizmette hizmetin yeniden görülmesi, ortaya çıkan eserin ücretsiz onarımı, ayıp oranında indirim veya sözleşmeden dönme haklarından birini sağlayıcıya karşı kullanabilirsiniz . Yeniden görme veya onarım sağlayıcı için orantısız güçlük doğuruyorsa bu iki hak kullanılamaz . Bu talepler makul sürede ve en geç talebin yöneltildiği tarihten itibaren 30 iş gününde karşılanmalıdır; aşılırsa diğer seçimlik haklar kullanılabilir .
Cayma Hakkı
Mesafeli sözleşmelerde kural olarak 14 gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilirsiniz . Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.9/2’ye göre süre, hizmette sözleşmenin kurulduğu gün; mal satışında sizin veya belirlediğiniz üçüncü kişinin malı teslim aldığı gün başlar. Ayrı ayrı teslim edilen tek siparişte son mal, çok parçalı üründe son parça, düzenli teslimde ilk malın teslimi esas alınır. Malın taşıyıcıya verilmesi tüketiciye teslim sayılmaz.
Yönetmelik m.15 uyarınca, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça kişisel isteğe göre hazırlanan veya çabuk bozulan mallarda cayma kullanılamaz. Teslimden sonra koruyucu unsurları açılan mallarda ise istisna, iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan mallar içindir. Yönetmelikteki diğer istisnalar da işlem türüne göre kontrol edilmelidir.
Cayma hakkında gerektiği şekilde bilgilendirilmemişseniz 14 günle bağlı olmazsınız; süre, normal cayma süresinin bitiminden bir yıl sonra sona erer . Yönetmelik m.10/2’ye göre bu bir yıl içinde usulünce bilgilendirilirseniz 14 gün, bilgilendirmenin yapıldığı gün başlar.
Garanti ve Satış Sonrası Haklar
6502 sayılı Kanun'un 56. maddesine göre garanti süresi, malın teslim tarihinden itibaren asgari iki yıldır. Kanun m.11/4 uyarınca ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim talebi, satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltildiği tarihten itibaren azami 30 iş günü, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda 60 iş günü içinde yerine getirilir. Ancak m.58 uyarınca çıkarılan yönetmeliğin eki listedeki malların ücretsiz onarımında ürüne özgü azami tamir süresi uygulanır; ürüne özgü süre esas alınır. Süre aşılırsa diğer seçimlik haklar kullanılabilir . Garanti süresinde tekrar arıza, azami tamir süresinin aşılması veya tamirin imkânsızlığı hâllerinde de m.56/3 uyarınca diğer seçimlik haklara başvurabilirsiniz.
| Konu | Süre |
|---|---|
| Garanti | Teslimden itibaren en az 2 yıl |
| Onarım veya değişim | Talebin yöneltilmesinden itibaren 30 iş günü |
| Konut ve tatil amaçlı taşınmaz | Talebin yöneltilmesinden itibaren 60 iş günü |
| Yönetmelik eki malların onarımı | Ürüne özgü azami tamir süresi |
Tüketici Hakem Heyeti
Tüketici uyuşmazlıklarında parasal değere göre başvuru mercii belirlenir. 2026 yılı için değeri 186.000 TL'nin altında bulunan tüketici uyuşmazlıklarında il veya ilçe Tüketici Hakem Heyetine başvuru zorunludur; 186.000 TL ve üzeri uyuşmazlıklar Tüketici Mahkemesinin görevindedir (TKHK m.68 ve m.73/1). Mahkemede dava açmadan önce kural olarak arabulucuya başvurulur (m.73/A). Hakem heyetinin görevindeki uyuşmazlıklar, heyet kararına itirazlar, m.73/6 ve m.74'teki davalar ile tüketici işlemi niteliğinde olup taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklar bu dava şartının dışındadır.
Bu parasal sınır, il ve ilçe hakem heyetleri için tek ve aynıdır. 7392 sayılı Kanun ile 1/10/2022 tarihinden itibaren il ve ilçe hakem heyetleri için ayrı parasal sınır uygulaması kaldırılmıştır. Başvuru, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki hakem heyetine yapılır; o ilçede heyet bulunmuyorsa kaymakamlığa başvurulur.
Hakem heyeti vekâlet ücretine hükmedemez; tüketici aleyhine kararda tebligat ve bilirkişi ücretleri Bakanlıkça karşılanır (TKHK m.70/1, 7). Tüketici Mahkemesinde ise tüketiciler 6502 sayılı Kanun'un 73. maddesi gereği harçtan muaftır; ancak bu muafiyet gider avansı, bilirkişi ücreti, tebligat ve keşif gibi yargılama giderlerini kapsamaz. Bu giderleri dava sırasında tüketici öder; davayı kazanması hâlinde ödediği yargılama giderleri karşı taraftan tahsil edilir. Harç muafiyetini gider avansından ayrı değerlendirin.
Bu sınır 2024'te 104.000 TL, 2025'te 149.000 TL, 2026'da 186.000 TL olarak uygulanmıştır. Tüketici Hakem Heyeti parasal sınırı her yıl 1 Ocak'ta yeniden değerleme oranıyla artırılır; başvuru tarihindeki güncel sınır esas alınır. Başvurudan önce o yıla ait güncel tutarı Ticaret Bakanlığı duyurularından (tuketici.ticaret.gov.tr) teyit ediniz.
Kredi Kartının Yetkisiz Kullanımı
5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu'nun 12. maddesine göre, kart hamilinin yetkisiz (hukuka aykırı) işlemlerden sorumluluğu, kaybı veya çalınmayı kartı çıkaran kuruluşa bildirmesinden önceki 24 saat içinde gerçekleşen kullanımla sınırlıdır ve bu süre için sorumluluk en fazla 150 TL'dir.
Bu 150 TL’lik sınır, hukuka aykırı kullanımın kart hamilinin ağır ihmaline veya kastına dayanması ya da bildirimin yapılmaması hâlinde uygulanmaz . Kartı çıkaran kuruluş, talep ve primin ödenmesi koşuluyla bu sorumluluğun sigortalanmasını sağlamakla yükümlüdür .
Sık sorulan sorular
Ayıplı bir ürün aldım, ne yapabilirim?
Kanundaki koşullarla onarım, değişim, bedel indirimi veya sözleşmeden dönme haklarından birini seçebilirsiniz. Onarımda aşırı masraf, değişimde imkân ve her iki hakta orantısız güçlük koşulları ayrıca değerlendirilir.
İnternetten aldığım üründen cayabilir miyim?
Evet; cayma istisnası kapsamına girmeyen mal satışında 14 gün, sizin veya belirlediğiniz üçüncü kişinin teslim aldığı gün başlar. Hizmette başlangıç sözleşmenin kurulduğu gündür. Ayrı teslim, çok parçalı ürün ve düzenli teslimin başlangıçları Yönetmelik m.9/3’e göre belirlenir. Kişiye özel, çabuk bozulan ve koruyucusu açılmış olup iadesi sağlık-hijyen bakımından uygun olmayan mallar m.15’teki istisnalara örnektir.
Uyuşmazlığım için nereye başvurmalıyım?
2026 yılı için 186.000 TL'nin altındaki uyuşmazlıklarda Tüketici Hakem Heyetine başvurulur; bu tutar ve üzeri için kural olarak önce arabuluculuk, anlaşma olmazsa Tüketici Mahkemesinde dava yolu izlenir. Hakem heyeti başvuruları ve kararlarına itirazlar ile m.73/A'daki diğer istisnalar arabuluculuk dava şartının dışındadır. Parasal sınır her yıl güncellendiğinden başvuru tarihindeki tutarı teyit ediniz.
Kredi kartım çalındı, yapılan harcamalardan sorumlu muyum?
Kartın veya kart bilgilerinin kaybolması ya da çalınmasında, bildirimden önceki 24 saat içindeki hukuka aykırı kullanım zararından sorumluluk 150 TL ile sınırlıdır. Ağır ihmal, kast veya bildirimin yapılmaması hâlinde sınır uygulanmaz . Kaybı veya çalınmayı gecikmeden kartı çıkaran kuruluşa bildirin.
