Nafaka miktarını yalnız maaşınıza bir oran uygulayarak hesaplayamazsınız. Talebin türü, ihtiyaçlar ve ödeme gücü birlikte değerlendirilir. Mevcut nafakanın artırılması veya azaltılmasında ise önceki kararın koşullarıyla bugünkü durum karşılaştırılır.
Nafaka Nedir?
Nafaka, kanunen geçim ve bakım desteği sağlamakla yükümlü kişinin yaptığı parasal yardımdır. Boşanma sonrasında eşe ödenen yoksulluk nafakası, dava sırasında geçici destek sağlayan tedbir nafakası ve çocuğun giderlerine katılmayı amaçlayan iştirak nafakası birbirinden farklıdır. Eşe ödenen boşanma sonrası nafakanın adı yoksulluk nafakasıdır; bakım nafakası bunun yanında ikinci bir eş nafakası türü değildir. Hısımlar arasındaki yardım nafakası da ayrı koşullara bağlıdır (TMK m.364).
Nafakanın başlangıcı ve artırılması kararın içeriğine göre belirlenir. Çocuk nafakasında hâkim istem üzerine gelecek yıllarda ödenecek miktarı da karara bağlayabilir . Enflasyon tek başına her karara aynı oranın uygulanacağı anlamına gelmez.
Nafaka Türleri 2026
1. Tedbir Nafakası (TMK m.169)
Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, dava devam ederken eşlerin geçimi ve çocukların bakımına ilişkin gerekli geçici önlemleri kendiliğinden alır. Tutar belirlenirken gelir ve giderler, çocukların ihtiyaçları ve ödeme gücü değerlendirilir; Gaziantep'e özgü sabit bir nafaka tarifesi yoktur. Boşanmanın kesinleşmesi sonrasında koşulları varsa yoksulluk ve iştirak nafakası gündeme gelir.
2. Yoksulluk Nafakası (TMK m.175)
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer tarafın mali gücü oranında nafaka isteyebilir . Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz . Talep edenin ihtiyacı ve tarafların mali gücü önemlidir; tek bir şehir tarifesi veya maaş yüzdesi uygulanmaz. Resmî metnin dipnotuna göre Anayasa Mahkemesinin 4/6/2026 tarihli, E.2025/156, K.2026/131 sayılı kararıyla “süresiz olarak” ibaresi iptal edilmiştir; iptal 30/6/2027'de yürürlüğe girecektir. Bu nedenle mevcut ibare, gelecekte de değişmeden uygulanacak bir süre kuralı olarak okunmamalıdır.
İrat biçimindeki nafaka alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden kalkar. Alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır . Yoksulluğun ortadan kalkması nedeniyle nafakanın kaldırılması mahkeme kararı gerektirir.
3. İştirak (Çocuk) Nafakası (TMK m.182)
Velayeti kendisine verilmeyen ebeveyn, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılır. Çocuğun ihtiyaçları, ana-babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri ile çocuğun gelirleri dikkate alınır .
Ana-babanın bakım borcu çocuğun ergin olmasına kadar devam eder (TMK m.328/1). Erginlik kural olarak on sekiz yaşın doldurulmasıyla başlar (TMK m.11). Eğitim devam ediyorsa ergin çocuğun ayrıca talep edebileceği destek, TMK m.328/2 ve m.364 çerçevesinde değerlendirilir; iştirak nafakası otomatik olarak yirmi beş yaşına kadar sürmez. Kanunda sabit bir yirmi beş yaş sınırı yoktur.
2026'da Nafaka Belirleme Kriterleri
1. Tarafların Geliri
Maaş, emekli aylığı, kira, tarım, ticari faaliyet ve yatırım gelirleri ekonomik değerlendirmeye konu olabilir. Yalnız bordrodaki tutara değil, malvarlığına ve somut ödeme gücüne de bakılır. Çalışma imkânı ve gelir elde etme kapasitesi değerlendirilirken işsiz olan herkesin aynı geliri kazanabileceği varsayılmamalıdır.
2. Yaşam Standardı
Evlilik sırasındaki yaşam düzeyi ve güncel hayat koşulları önem taşır. Oturulan konut, araç, olağan harcamalar ve çocuğun eğitimi ihtiyacın belirlenmesine yardımcı olur. Bunlar tek başına belli bir nafaka tutarını garanti etmez.
3. Çocuk Sayısı
Yükümlünün bakmakla yükümlü olduğu diğer çocuklar ve bakım giderleri ödeme gücüyle birlikte değerlendirilir. Çocuk sayısı, herkese uygulanacak otomatik bir çarpan değildir.
4. Enflasyon ve TÜFE Oranları
Paranın satın alma gücündeki değişim artırım talebinde önem taşıyabilir. Ancak her nafakaya kendiliğinden güncel TÜFE oranı uygulanacağı söylenemez. Önce kararda veya geçerli anlaşmada hangi artış ölçütünün bulunduğunu kontrol edin. Resmî endeks verileri TÜİK'ten izlenebilir; endeksin türü ve uygulanacak dönem ayrıca belirlenmelidir.
5. Tarafların Yaşı ve Sağlık Durumu
Yaş, sağlık giderleri ve çalışma imkânı, ihtiyaç ve ödeme gücünü etkileyebilir. Bu durumları raporlar ve gider belgeleriyle somutlaştırın.
Nafaka Hesaplama Yöntemi
Bağlayıcı tek bir resmî hesaplama formülü yoktur. Barınma ve geçim giderleri, çocuğun eğitim ve sağlık masrafları, tarafların gelir farkı, yaşam koşulları ve diğer bakım yükümlülükleri birlikte değerlendirilir. Yükümlünün kendi geçimini sürdürebilmesiyle destek ihtiyacı arasındaki denge gözetilir.
Çocuk nafakasının miktarı TMK m.330'daki ölçütlerle belirlenir. Yoksulluk nafakasında TMK m.175'in koşulları esas alınır. Aynı maaşı alan kişilerin nafaka tutarları, farklı ihtiyaç ve yükümlülükler nedeniyle farklı olabilir.
Nafaka Artırım Davası 2026
Hayat pahalılığı, yükümlünün gelir artışı, alacaklının hastalık veya iş kaybı nedeniyle ihtiyacının yükselmesi ve çocuğun eğitim ya da sağlık giderlerinin değişmesi artırım talebinde değerlendirilebilir. İrat biçimindeki yoksulluk nafakasında mali durum değişikliği veya hakkaniyet artırım ya da indirim nedeni olabilir . Çocuk nafakasında durum değişirse hâkim istem üzerine miktarı yeniden belirler veya nafakayı kaldırır .
Başvuruda önceki kararı, güncel gelir belgelerini, faturaları ve varsa sağlık raporlarını sunarak değişikliği açıklayın. Aile mahkemesi tarafların iddialarını ve belgelerini değerlendirir. Davanın belli bir ay aralığında biteceği veya her dosyada aynı endeks oranının kullanılacağı garanti edilemez.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2021/4645 E., 2021/5308 K. sayılı kararı, yoksulluk nafakasında önceki dengeyi korumaya ilişkindir. Daire somut olayda olağanüstü değişiklik yokluğunu artırımın bütünüyle reddi için yeterli bulmamış, ÜFE oranında artışla dengenin korunmasını aramıştır. Bu karar bütün nafaka türleri için değişmez bir endeks veya hesaplama formülü oluşturmaz.
Nafaka İndirim ve Kaldırma Davası
Yükümlünün işsiz kalması veya gelir kaybına uğraması indirim talebinde değerlendirilebilir. Yoksulluk nafakasının kendiliğinden sona erdiği hâllerle mahkemece kaldırılmasını gerektiren hâlleri ayırın. Alacaklının yeniden evlenmesi iştirak nafakasını kendiliğinden sona erdirmez; çocuk nafakası ayrı bir hakka dayanır.
Çocuğun ergin olması iştirak nafakasını sona erdirir; eğitimi devam eden ergin çocuğun destek talebi ayrıca değerlendirilir. İrat biçimindeki yoksulluk nafakası taraflardan birinin ölümüyle sona erer ve geleceğe yönelik kişisel yükümlülük mirasçılara geçmez (TMK m.176/3).
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü | Kendiliğinden kalkar |
| Fiilen evliymiş gibi yaşama, yoksulluğun kalkması veya haysiyetsiz hayat | Mahkeme kararıyla kaldırılır |
| Mali durum değişikliği veya hakkaniyet | Artırım ya da indirim değerlendirilebilir |
Nafaka Ödenmediğinde: İcra Takibi
Mahkeme kararının gereği yerine getirilmiyorsa icra takibi gündeme gelir. İcra vekâlet ücretinin hesabı takipteki alacaktan ayrı bir kalemdir. Boşanma hükmünün eki olan yoksulluk ve iştirak nafakasının takibi için boşanma hükmünün kesinleşmesi gerekir . Tedbir nafakasında bu kesinleşme şartı aranmaz. Kanun yoluna başvuru nedeniyle nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına karar verilemez .
Karara uygun takip talebi icra müdürlüğüne sunulur ve takip türünün gerektirdiği ödeme veya icra emri tebliğ edilir. Ödeme olmazsa haczedilebilir banka hesapları, taşınmazlar ve araçlar üzerinden tahsilat değerlendirilebilir.
İİK m.83'te borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar ayrıldıktan sonra haczedilecek miktarın dörtte birden az olamayacağı düzenlenir; bu bir üst sınır değildir. İşçi ücretindeki dörtte bir üst sınırı 4857 sayılı Kanun m.35'ten kaynaklanır ve aynı hüküm nafaka alacaklılarının haklarını saklı tutar. İşleyen aylık nafaka işçi ücretindeki bu sınıra tabi tutulmaz. Birikmiş nafakanın ücret haczinde ise ücretin tabi olduğu özel kanun ve diğer hacizlerin sırası ayrıca değerlendirilmelidir; her maaşa aynı dörtte bir üst sınırı uygulanmaz.
Nafaka kararına uymayan borçlu, alacaklının şikâyeti üzerine İİK m.344 gereği üç aya kadar tazyik hapsiyle karşılaşabilir. Hapsin uygulanmasına başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse borçlu tahliye edilir. İİK m.347'deki şikâyet süresi, fiilin öğrenilmesinden itibaren üç ay ve her hâlde işlenmesinden itibaren bir yıldır. Bu süreleri hapis süresiyle karıştırmayın. Takibin tamamlanması için herkese uygulanacak sabit bir ay aralığı yoktur.
Başvuru ve Yetki
Nafaka davasında görevli mahkeme aile mahkemesidir; hangi yerde başvuru yapılacağı somut talebin yetki kurallarına göre belirlenmelidir. Gaziantep'teki bütün uyuşmazlıklar için tek bir mahkemenin yetkili olduğunu varsaymayın. Tahsil aşamasındaki takip ise ilgili icra dairesinde yürütülür.
Dilekçe ve belgeler hazırlanarak fiziken veya uygun UYAP kanalıyla başvuru yapılır. Mahkemenin bildirdiği duruşma ve delil süreleri izlenir. İlk duruşmanın veya kararın verileceği tarih için genel bir hafta ya da ay tahmini kullanmayın.
Nafaka Hesaplama Kontrol Listesi 2026
Talebin türünü ve varsa boşanmanın kesinleşme durumunu belirleyin. Her iki tarafın gelirlerini, bakım yükümlülüklerini ve çocuğun eğitim ve sağlık giderlerini belgeleyin. Önceki kararla varsa artış hükmünü birlikte inceleyin; ödemeleri ve eksik ayları kaydedin. Artırım veya indirim talebinizin hangi somut değişikliğe dayandığını açıklayın.
Sık sorulan sorular
Çocuğumun kendi geliri varsa nafaka belirlenirken dikkate alınır mı?
Evet, çocuğun gelirleri nafaka miktarı belirlenirken göz önünde bulundurulur. Ancak çocuğun gelirini tek başına ele almak yerine ihtiyaçları ile anne ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri de birlikte değerlendirilir . Bu nedenle gelir bulunduğunu belirtmenin yanında çocuğun bakım ve eğitim ihtiyaçlarını da açıklayabilirsiniz. Gelirin varlığını, ihtiyaçların ve ebeveynlerin ödeme güçlerinin değerlendirilmesini gereksiz kılan bir ölçüt olarak görmemelisiniz.
Boşanmada kusursuz olan eş de yoksulluk nafakası öder mi?
Evet, talep eden tarafın kusuru daha ağır değilse ve boşanma yüzünden yoksulluğa düşecekse, diğer eşin kusursuz olması nafakaya tek başına engel değildir . Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz . Talep edenin ihtiyacı ve nafaka istenen kişinin mali gücü de değerlendirilir. Bu nedenle yalnız kendi kusursuzluğunuzu belirtmek yerine, talep koşullarını ve mali durumunuzu birlikte ele alabilirsiniz.
Çocuğun giderlerini anne ve baba mutlaka yarı yarıya mı karşılar?
Hayır, kanun her aile için eşit bir paylaşım oranı belirlemez. Velayeti kullanmayan ebeveyn, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır . Nafaka belirlenirken çocuğun ihtiyaçları ile anne ve babanın hayat koşulları, ödeme güçleri ve çocuğun gelirleri dikkate alınır. Dolayısıyla gider listesini yalnız ikiye bölmek yerine hangi ihtiyacın bulunduğunu ve her ebeveynin bunu karşılama gücünü birlikte ortaya koyabilirsiniz .
Nafaka her yıl kendiliğinden TÜFE oranında artar mı?
Kararda artış hükmü yoksa, yalnız yılın değişmesi nafakaya kendiliğinden TÜFE artışı uygulanacağını göstermez; önce kararınızda böyle bir hüküm bulunup bulunmadığını kontrol edebilirsiniz. Hâkim, istem üzerine irat biçimindeki yoksulluk nafakasının gelecek yıllarda sosyal ve ekonomik duruma göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir . Çocuk nafakasında da gelecek yıllar için istem üzerine karar verilebilir . Değişen koşullara dayalı artırım istemi ise ayrıca değerlendirilebilir .
İşsiz kalırsam nafakayı kendim azaltabilir miyim?
Hayır, gelir kaybı nafakayı kendi belirlediğiniz tutara indirmeniz anlamına gelmez. İrat biçimindeki yoksulluk nafakasında mali durumun değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde artırma ya da azaltma kararı verilebilir . Çocuk nafakasında durum değişirse hâkim istem üzerine miktarı yeniden belirler veya nafakayı kaldırır . Bu nedenle gelir kaybınızı ve güncel koşullarınızı açıklayarak değişiklik talebinde bulunabilirsiniz; yalnız işsiz kaldığınızı söylemekle mevcut kararın değiştiğini varsaymamalısınız.
Nafaka alan eski eşim çalışmaya başlarsa yoksulluk nafakası biter mi?
Çalışmaya başlamak tek başına nafakayı kendiliğinden sona erdirmez; yoksulluğun ortadan kalkması nedeniyle kaldırma mahkeme kararı gerektirir . Yeni işin geliri ve güncel koşullar, mali durum değişikliğine dayalı indirim değerlendirmesine de konu olabilir . Bu nedenle işe başlama bilgisiyle mevcut kararın değiştiğini varsaymamalısınız. Alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle nafaka kendiliğinden kalkar; yoksulluğun ortadan kalkmasında ise kaldırma için mahkeme kararı gerekir .
Dava sürerken barınma ihtiyacım için de geçici önlem alınabilir mi?
Evet, boşanma veya ayrılık davası sürerken alınabilecek geçici önlemler eşlerin barınmasını da kapsar. Hâkim, davanın devamı süresince gerekli önlemleri kendiliğinden alır; kanun geçim, eşlerin mallarının yönetimi ve çocukların bakım ve korunmasını da sayar . Dolayısıyla ihtiyacınızı yalnız günlük geçim giderleriyle sınırlı anlatmak yerine barınma durumunuzu da açıklayabilirsiniz. Hangi önlemin gerekli olduğu, dava süresindeki somut ihtiyacınıza göre değerlendirilir.
