İçeriğe geç
Muris Muvazaası Nedir, Mirastan Mal Kaçırılırsa Ne Yapılır?3 dk kaldı

Muris Muvazaası Nedir, Mirastan Mal Kaçırılırsa Ne Yapılır?

Son güncelleme Sürüm 53 dk okumaDeğişiklik geçmişi

Kısaca

Muris muva­za­ası tar­tış­ması, miras bıra­ka­nın yap­tığı görü­nür­deki devir ile taraf­la­rın gerçek ira­de­si­nin farklı olduğu iddi­a­sına daya­nır. İşle­min ger­çekte satış mı yoksa giz­le­nen başka bir kazan­dırma mı olduğu, devir bel­ge­leri ve somut delil­lerle değer­len­di­ri­lir. Muva­zaa iddi­a­sıyla geçer­siz­lik istemi ve saklı payın korun­ma­sına yöne­lik tenkis talebi farklı hukuki yol­lar­dır; aynı sonuç ve koşul­lara sahip sayıl­maz.

Okumaya başla
Siyah-beyaz masa üstü: zarfa sıkıştırılmış ev anahtarı, üst üste iki dosya, büyüteç ve sağ altında büro mührü bulunan boş bir yaprak.

Miras bıra­ka­nın bir taşın­mazı ger­çekte bağış­la­dığı hâlde satış gibi dev­ret­ti­ğini düşü­nü­yor­sa­nız, görü­nür­deki işlemle gerçek ira­de­nin ayrıl­ması gere­kir. Muris muva­za­ası, miras­çı­dan mal kaçırma ama­cıyla yapı­lan danı­şıklı devir­leri konu alır. Devrin satış olarak gös­te­ril­miş olması, tek başına muva­za­ayı kanıt­la­maz.

Muris Muva­za­a­sı­nın Hukukî Nite­liği

Söz­leş­me­nin türü ve içe­riği belir­le­nir­ken kul­la­nı­lan söz­cük­ler­den önce taraf­la­rın gerçek ve ortak ira­desi esas alınır . Muris muva­za­ası, bu genel kura­lın miras huku­kun­daki özel uygu­la­ma­sı­dır. Yar­gı­tay İçti­hadı Bir­leş­tirme Büyük Genel Kuru­lu­nun 01.04.1974 tarihli, 1974/1 E., 1974/2 K. sayılı kararı, tapuda kayıtlı taşın­ma­zın ger­çekte bağış­la­nıp satış gibi gös­te­ril­mesi hâlini ele alır. Karara göre saklı pay sahibi olsun veya olma­sın miras hakkı çiğ­ne­nen miras­çı­lar, muva­zaa ve gizli bağı­şın şekil eksik­li­ğine daya­na­rak tapu iptali iste­ye­bi­lir. Karar, 30.05.1974 tarihli ve 14900 sayılı Resmî Gazete’nin 4-5. say­fa­la­rında yayım­lan­mış­tır.

Miras bıra­kan, miras­çı­sını miras hak­kın­dan yoksun bırak­mak ama­cıyla tapulu taşın­ma­zını ger­çekte bağış­la­mak ister­ken satış gibi gös­te­ri­yorsa, görü­nür­deki işlem gerçek ira­deye uyma­dığı için geçer­siz­lik tar­tış­ması doğar. Giz­le­nen bağış­lama da taşın­maz devri için aranan resmî şekli kar­şı­la­maz; taşın­maz mül­ki­ye­tini dev­ret­meyi amaç­la­yan söz­leş­me­le­rin geçer­li­liği resmî şekle bağ­lı­dır . Taşın­maz bağış­lama sözü için de resmî şekil aranır .

Geçer­siz­lik kabul edil­di­ğinde yolsuz tes­ci­lin düzel­til­mesi iste­nir. Tapu kay­dına yöne­lik talep­le­rin genel çer­çe­vesi tapu iptal ve tescil reh­be­rinde açık­la­nır.

Muris Muva­za­ası ve Tenkis Davası Ara­sın­daki Fark­lar

Muris muva­za­a­sına dayalı tapu iptali, işle­min geçer­siz­li­ğine daya­nır. Ten­kiste ise geçerli bir kazan­dır­ma­nın saklı payı zede­le­yen kıs­mı­nın indi­ril­mesi iste­nir. Muva­zaa iddi­a­sını saklı paylı olsun veya olma­sın miras hakkı zede­le­nen miras­çı­lar ileri süre­bi­lir; tenkis, saklı payı ihlal edilen miras­çı­nın korun­ma­sına yöne­lik­tir. Altsoy, ana-baba ve eşin saklı pay­ları miras pay­la­şımı reh­be­rinde ele alınır.

Muvazaa ve tenkis aynı talep değildir
KonuMuris muvazaasıTenkis
Hukuki temelGörünürdeki ve gizli işlemin geçersizliğiSaklı payı zedeleyen kazandırmanın indirilmesi
KapsamBu rehberde tapulu taşınmaz devri anlatılırSaklı payı zedeleyen kazandırmalar
Dayanak: TBK m.19; TMK m.571

Tenkis dava­sında ise öğren­me­den iti­ba­ren bir yıl; her hâlde vasi­yet­na­me­lerde açılma, diğer tasar­ruf­larda mira­sın açıl­ması tari­hin­den iti­ba­ren on yıllık hak düşü­rücü süre vardır . Ten­ki­sin süre kura­lını farklı hukukî temele daya­nan her talebe uygu­la­ma­yın.

Muris muva­za­a­sı­nın burada açık­la­nan uygu­la­ması tapulu taşın­maz dev­rine iliş­kin­dir. Tenkis ise yalnız bu devir­lerle sınırlı değil­dir; saklı payı zede­le­yen diğer kazan­dır­ma­lar bakı­mın­dan da gün­deme gele­bi­lir.

Muva­za­a­nın İspatı ve Tanık Delili

İşle­min ger­çekte satış değil bağış olduğu ve miras­çı­dan mal kaçırma amacı taşı­dığı somut delil­lerle ortaya konul­ma­lı­dır. Miras­çı­lar, iddi­a­la­rını hangi tapu, ödeme ve tanık bil­gi­le­riyle des­tek­le­dik­le­rini açık­la­ma­lı­dır.

Tapuda yazılı bedelle işlem tari­hin­deki gerçek değer ara­sın­daki fark, miras bıra­ka­nın satışa eko­no­mik ihti­yacı bulu­nup bulun­ma­dığı, alı­cı­nın bedeli ödeme gücü ve aile içi iliş­ki­ler bir­likte değer­len­di­ri­lir. Tek bir bedel far­kını veya aile içi yakın­lığı dava­nın sonu­cunu belir­le­yen kesin kanıt gibi gör­me­yin; tapu bel­ge­leri, ödeme kayıt­ları ve tanık anla­tım­ları bir­likte ince­len­me­li­dir.

Görevli ve Yet­kili Mah­keme

Mal­var­lığı hak­la­rına iliş­kin dava­larda, aksine düzen­leme yoksa dava değe­rine bakıl­mak­sı­zın asliye hukuk mah­ke­mesi görev­li­dir . Muris muva­za­a­sına dayalı tapu iptal ve tescil dava­sında da asliye hukuk mah­ke­me­sine baş­vu­ru­lur.

Taşın­ma­zın aynına iliş­kin davada taşın­ma­zın bulun­duğu yer mah­ke­mesi kesin yet­ki­li­dir . Buna kar­şı­lık tenkis talep­leri HMK m.11/1 kap­sa­mın­da­dır; bu mad­dede sayı­lan dava­larda ölenin son yer­le­şim yeri mah­ke­mesi kesin yet­ki­li­dir . Aynı fık­ra­nın tere­ke­nin kesin pay­la­şı­mına kadar miras­çı­lara karşı açılan dava­lara iliş­kin hükmü de dik­kate alın­ma­lı­dır. Birden fazla talep bir­likte ileri sürü­lü­yorsa yetki, talep­le­rin hukukî nite­li­ğine göre ayrıca ince­le­nir. Gazi­an­tep'teki bir taşın­maz yönün­den de baş­vu­ru­la­cak mah­keme, taşın­ma­zın konumu ve ilgili adli teş­ki­lat esas alı­na­rak belir­le­nir.

Saklı Pay Hak­ları ve Korun­ması

Muva­zaa nede­niyle tapu iptali ile saklı payın korun­ması aynı talep değil­dir. Ten­kiste saklı payı zede­le­yen kazan­dır­ma­nın indi­ril­mesi iste­nir. Burada açık­la­nan muva­zaa iddi­ası ise görü­nür­deki satış ile gerçek ira­de­nin fark­lı­lı­ğına ve gizli bağı­şın şek­line yöne­lir .

Sonuç ve Öne­ri­ler

Dava hazır­lı­ğında tapu devir bel­ge­le­rini, işlem tari­hin­deki değer bil­gi­le­rini, ödeme kayıt­la­rını ve tanık­ları bir­likte değer­len­di­rin. Yar­gı­lama sıra­sında taşın­ma­zın el değiş­tir­mesi ris­kine karşı ihti­yati tedbir talebi de ele alı­na­bi­lir; ted­bi­rin kabulü ayrıca koşul­la­rına bağ­lı­dır. Aile içi anla­tım­larla somut işlem ara­sın­daki bağ­lan­tıyı tapu ve ödeme kayıt­la­rıyla bir­likte açık­la­yın.

Sık sorulan sorular

Tapuda satış yazması sözleşmenin gerçek niteliğini tek başına belirler mi?

Hayır, söz­leş­me­nin türü ve içe­riği belir­le­nir­ken kul­la­nı­lan söz­cük­ler­den önce taraf­la­rın gerçek ve ortak ira­desi esas alınır . Taraf­la­rın gerçek amaç­la­rını giz­le­mek için farklı bir adlan­dırma kul­lan­ması, değer­len­dir­meyi yalnız o söz­cük­lerle sınır­la­maz. Bu nedenle devir bel­ge­le­rini ince­ler­ken işle­min adıyla taraf­la­rın ger­çekte neyi amaç­la­dı­ğını ayrı ele ala­bi­lir­si­niz. Bu kural, tek başına kimin dava aça­bi­le­ce­ğini veya miras­çı­dan mal kaçırma iddi­a­sı­nın kanıt­lan­dı­ğını belir­le­mez.

El yazısıyla imzalanmış bir belge taşınmaz bağışı için yeterli mi?

Hayır, taşın­maz bağış­lama sözü­nün geçer­li­liği yalnız yazılı bel­geye değil, resmî şekle bağ­lı­dır . Taşın­maz mül­ki­ye­tini dev­ret­meyi amaç­la­yan söz­leş­me­ler için de resmî şekil aranır . Şekle uyul­ma­dığı için geçer­siz bağış­lama sözü, yerine geti­ril­di­ğinde elden bağış­lama hük­mün­de­dir; ancak bu kural geçer­li­liği resmî şekle bağlı bağış­la­ma­larda uygu­lan­maz . Bu yüzden el yazılı belge ile taşın­maz bağı­şı­nın gerek­tir­diği resmî işlemi aynı say­ma­ma­lı­sı­nız.

Taşınmazın değeri düşükse davayı sulh hukuk mahkemesinde mi açmalıyım?

Hayır, dava değe­ri­nin düşük olması tek başına sulh hukuk mah­ke­me­sini görevli yapmaz. Aksine düzen­leme bulun­ma­dıkça mal­var­lığı hak­la­rına iliş­kin dava­larda değer ve mik­tara bakıl­mak­sı­zın asliye hukuk mah­ke­mesi görev­li­dir . Bu nedenle baş­vuru hazır­lı­ğında yalnız taşın­ma­zın değe­rini değil, tale­bi­ni­zin hukuki nite­li­ğini ve özel bir görev düzen­le­mesi bulu­nup bulun­ma­dı­ğını değer­len­di­re­bi­lir­si­niz. Görevli mah­keme türü ile davayı hangi yerde aça­ca­ğı­nız ayrı soru­lar­dır.

Tapu iptali davasını miras bırakanın son oturduğu yerde açabilir miyim?

Baş­vuru yeri, tale­bin nite­liği ve ilgili kesin yetki hüküm­leri bir­likte değer­len­di­ri­le­rek belir­le­nir. Taşın­ma­zın aynına iliş­kin davada taşın­ma­zın bulun­duğu yer mah­ke­mesi kesin yet­ki­li­dir . Kanunda sayı­lan miras dava­la­rında ve tere­ke­nin kesin pay­la­şı­mına kadar miras­çı­lara karşı açı­la­cak dava­larda ise ölenin son yer­le­şim yeri mah­ke­me­sine iliş­kin düzen­leme de dik­kate alınır . Bu nedenle dava­lı­nın mirasçı olup olma­dı­ğını ve tere­ke­nin pay­la­şım duru­munu ince­le­me­den tek bir baş­vuru yeri var­say­ma­ma­lı­sı­nız.

Tenkis için süre, bağış yapıldığını öğrendiğim gün mü başlar?

Her durumda yalnız bağışı öğren­me­niz yeterli değil­dir; kanun bir yıllık süre­nin baş­lan­gı­cını saklı payı­nı­zın zede­len­di­ğini öğren­di­ği­niz tarihe bağlar. Ayrıca vasi­yet­na­me­lerde açılma, diğer tasar­ruf­larda mira­sın açıl­ması tari­hin­den iti­ba­ren on yıllık üst süre düzen­len­miş­tir . Dava açma süre­siyle savunma olarak ileri sür­meyi ayır­ma­lı­sı­nız: tenkis iddi­ası, def'i yoluyla her zaman ileri sürü­le­bi­lir . Bu son hüküm, süresi geçen dava­nın yeni­den açı­la­bi­le­ceği anla­mında okun­ma­ma­lı­dır.

Av. M. Furkan Gür

Avukat · Gaziantep Barosu

Ceza, aile, iş ve gayrimenkul hukuku ile yabancılar hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi yürütür. Bu rehberi yazdı ve güncel tutar.

Dayanaklar

Madde lafızları resmî konsolide metinden, kararlar Yargıtay kaynağından çekilir; metindeki atıflara basarak da açabilirsiniz.

Kanun maddeleri

  1. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu · m.19 · Sözleşmelerin yorumu, muvazaalı işlemler

    Sözleşmenin türü ve içeriğinde kullanılan sözlerden önce tarafların gerçek ve ortak iradesi esas alınır.

    Lafzı göster

    MADDE 19- Bir sözleşmenin türünün ve içeriğinin belirlenmesinde ve yorumlanmasında, tarafların yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları sözcüklere bakılmaksızın, gerçek ve ortak iradeleri esas alınır.

    Borçlu, yazılı bir borç tanımasına güvenerek alacağı kazanmış olan üçüncü kişiye karşı, bu işlemin muvazaalı olduğu savunmasında bulunamaz.

    mevzuat.gov.tr · Yürürlükte · Yürürlükte · lafız çekildi 11 Kasım 2026

  2. 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu · m.706 · Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması: Hukukî işlem

    Taşınmaz devrine yönelik sözleşmelerin geçerliliği resmî şekle bağlıdır; ölüme bağlı tasarruf ve mal rejimi sözleşmeleri özel şekillerine tabidir.

    Lafzı göster

    Madde 706- Taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmelerin geçerli olması, resmî şekilde düzenlenmiş bulunmalarına bağlıdır.

    Ölüme bağlı tasarruflar ve mal rejimi sözleşmeleri, kendilerine özgü şekillere tâbidir.

    mevzuat.gov.tr · Yürürlükte · Yürürlükte · lafız çekildi 11 Kasım 2026

  3. 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu · m.571 · Tenkiste hak düşürücü süreler

    Tenkiste hak düşürücü süreler

    Lafzı göster

    Madde 571- Tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer.

    Bir tasarrufun iptali bir öncekinin yürürlüğe girmesini sağlarsa, süreler iptal kararının kesinleşmesi tarihinde işlemeye başlar.

    Tenkis iddiası, def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.

    mevzuat.gov.tr · Yürürlükte · Resmî konsolide metin dökümüyle karşılaştırıldı. · lafız çekildi 15 Kasım 2026

  4. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu · m.2 · Asliye hukuk mahkemelerinin görevi

    Asliye hukuk mahkemelerinin görevi

    Lafzı göster

    MADDE 2- (1) Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir.

    (2) Bu Kanunda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir.

    mevzuat.gov.tr · Yürürlükte · Resmî konsolide metin dökümüyle karşılaştırıldı. · lafız çekildi 15 Kasım 2026

  5. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu · m.12 · Taşınmazın aynından doğan davalarda yetki

    Taşınmazın aynından doğan davalarda yetki

    Lafzı göster

    MADDE 12- (1) Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalar ile taşınmazın zilyetliğine yahut alıkoyma hakkına ilişkin davalarda, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.

    (2) İrtifak haklarına ilişkin davalar, üzerinde irtifak hakkı kurulan taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılır.

    (3) Bu davalar, birden fazla taşınmaza ilişkinse, taşınmazlardan birinin bulunduğu yerde, diğerleri hakkında da açılabilir.

    mevzuat.gov.tr · Yürürlükte · Resmî konsolide metin dökümüyle karşılaştırıldı. · lafız çekildi 15 Kasım 2026

  6. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu · m.288 · Bağışlama sözü verme

    Bağışlama sözü verme

    Lafzı göster

    MADDE 288- Bağışlama sözü vermenin geçerliliği, bu sözleşmenin yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır.

    Bir taşınmazın veya taşınmaz üzerindeki ayni bir hakkın bağışlanması sözü vermenin geçerliliği, ancak resmî şekilde yapılmış olmasına bağlıdır.

    Şekle uyulmaması sebebiyle geçersiz olan bağışlama sözü verme, bağışlayan tarafından yerine getirildiğinde, elden bağışlama hükmündedir. Ancak, geçerliliği resmî şekle bağlanmış olan bağışlamalarda bu hüküm uygulanmaz.

    mevzuat.gov.tr · Yürürlükte · Resmî konsolide metin dökümüyle karşılaştırıldı. · lafız çekildi 15 Kasım 2026

  7. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu · m.11 · Mirastan doğan davalarda yetki

    Mirastan doğan davalarda yetki

    Lafzı göster

    MADDE 11- (1) Aşağıdaki davalarda, ölen kimsenin son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir: a) Terekenin paylaşılmasına, yapılan paylaşma sözleşmesinin geçersizliğine, ölüme bağlı tasarrufların iptali ve tenkisine, miras sebebiyle istihkaka ilişkin davalar ile mirasçılar arasında terekenin yönetiminden kaynaklanan davalar. b) Terekenin kesin paylaşımına kadar mirasçılara karşı açılacak tüm davalar.

    (2) Terekede bulunan bir mal hakkında açılmak istenen istihkak davası, terekenin yazımı ve tespiti zamanında mal nerede bulunuyorsa, orada da açılabilir.

    (3) Mirasçılık belgesinin iptali ve yeni mirasçılık belgesi verilmesine ilişkin davalarda, mirasçıların her birinin oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir.

    mevzuat.gov.tr · Yürürlükte · Resmî konsolide metin dökümüyle karşılaştırıldı. · lafız çekildi 15 Kasım 2026

Kaynakça

  1. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, resmî konsolide metin (lafız çekildi 15 Kasım 2026). www.mevzuat.gov.tr
  2. 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu, resmî konsolide metin (lafız çekildi 15 Kasım 2026). www.mevzuat.gov.tr
  3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, resmî konsolide metin (lafız çekildi 15 Kasım 2026). www.mevzuat.gov.tr
Bu rehberi kaynak gösterin

Gür, M. Furkan. “Muris Muvazaası Nedir, Mirastan Mal Kaçırılırsa Ne Yapılır?”. Hukuk Rehberi, avfurkangur.com, sürüm 5, 16 Kasım 2026. https://avfurkangur.com/blog/miras-paylasimi-muris-muvazaasi-rehberi

Değişiklik günlüğü

Bu rehber yayımlandıktan sonra da güncellenir. Her sürümde neyin, neden değiştiği burada kalır.

  1. Sürüm 5

    Sıkça Sorulan Sorular bölümü eklendi; dayanaksız bakım sözleşmesi genellemesi ve miras payı oranı ifadesi çıkarılarak metin TBK, TMK ve HMK lafzına dayandırıldı.

  2. Sürüm 4

    Muvazaa ve tenkis düzyazı ve tabloyla ayrıldı; resmî RG kaynağından 1974 YİBK künyesi düzeltildi. Süresizlik genellemesi kaldırıldı, bağışlama şekli ve mirastan doğan davalarda yetki çipleri eklendi.

  3. Sürüm 3

    Gövde sonundaki tekrar eden iletişim çağrısı ve ilgili yazı listesi kaldırıldı; içerik değişmedi.

  4. Sürüm 2

    Yayın gövdesine dayanan Kısaca ve resmî kanun dayanakları kabuk taslağı eklendi; eşdeğer iç H1 dışında gövde korunmuştur.

  5. Sürüm 1

    İlk yayın.

Bu rehber işinize yaradı mı?

Cevabınız içeriği güncel tutmamıza yardım eder.

Paylaş:

Bir bilgi eskimişse ya da bir cümle yanlış anlaşılıyorsa yazın; kabul edilen öneriler değişiklik günlüğünde katkı olarak anılır. İpucu: metinde bir cümleyi seçerek de öneri başlatabilirsiniz.

Öneri türü

E-postanız yalnız bu öneriyle ilgili dönüş için kullanılır.

Kişisel dosyanızla ilgili sorular için bu formu değil, iletişim sayfasını kullanın.

Yasal Uyarı: Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her hukuki durum kendine özgüdür; profesyonel destek almak için bir avukatla görüşmenizi öneririz.

Yorumlar

Bu makaleyle ilgili sorunuz ya da deneyiminiz varsa yazın; yorumlar onaydan sonra yayımlanır.

İlgili yazılar

İlgili hukuki hizmetGaziantep Miras AvukatıBu konuda hizmet detayları, süreç ve sıkça sorulan sorular