Dolandırıcılık iddiasında önce aldatıcı olduğu ileri sürülen davranışın niteliği, hangi zarara ve yarara yol açtığı belirlenir. Basit ve nitelikli hâllerin cezaları farklıdır. Görevli mahkemeyi belirlerken güncel görev kuralları kadar eski dosyalara ilişkin geçiş hükmünü de kontrol etmek gerekir.
Dolandırıcılık Suçu Cezaları Tablosu
Basit dolandırıcılıkta hapis ve adli para cezası birlikte öngörülür . Nitelikli dolandırıcılığın cezası ve bazı bentlerdeki özel alt sınırlar farklıdır . Aşağıdaki karşılaştırma temel cezaları gösterir; somut ceza ayrıca artırım ve indirim nedenlerine göre belirlenir.
| Suç veya hâl | Hapis / artırım | Adli para cezası |
|---|---|---|
| Basit (157/1) | 1-5 yıl | 5.000 güne kadar |
| Nitelikli (158/1) | 3-10 yıl | 5.000 güne kadar |
| 158/1 (e), (f), (j), (k), (l) | 4-10 yıl | Menfaatin iki katından az olamaz |
| Üç veya daha fazla kişi (158/3) | Yarı oranında artırım | Verilecek ceza artırılır |
| Örgüt faaliyeti (158/3) | Bir kat artırım | Verilecek ceza artırılır |
Görevli Mahkeme Hakkında Önemli Not
Nitelikli dolandırıcılık, 5235 sayılı Kanun'un 12. maddesinde ismen sayılan ağır ceza görevlerinden çıkarılmıştır. Güncel genel kural, basit ve nitelikli dolandırıcılık davalarının asliye ceza mahkemesinde görülmesidir. Üç veya daha fazla kişiyle ya da örgüt faaliyeti kapsamında işleme artırımları, aynı Kanun'un 14. maddesi gereği görev hesabına katılmaz ve tek başına ağır cezanın görevini doğurmaz.
25 Aralık 2025'te ağır cezada görülmekte olan veya istinaf ya da temyiz incelemesinde bulunan nitelikli dolandırıcılık dosyalarında, sırf bu değişiklik nedeniyle görevsizlik veya bozma kararı verilemez. Geçici 7. madde gereği kesin hükme kadar eski görev kuralları uygulanır. Özel görev hükümleri ve bağlantılı suçlar ayrıca değerlendirilir.
Dolandırıcılık Suçu Nedir?
Dolandırıcılık, hileli davranışlarla bir kişiyi aldatıp onun veya başkasının zararına kendisine veya başkasına yarar sağlamaktır . Her ödenmeyen borç dolandırıcılık değildir; teslimi veya ödemeyi sağlayan davranışın hile niteliği ayrıca incelenir.
Bu bölümün sonundaki Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 7 Ekim 2021 tarihli, E. 2021/15401, K. 2021/8076 sayılı kararında, somut borç ilişkisinde söylenen sözler hile boyutuna ulaşmayan basit yalan sayılmış ve mahkûmiyetler bozulmuştur. Bu sonuç bütün borç ilişkilerine genellenemez; sizin olayınızda ödeme öncesindeki davranışlar ve bunların kararınıza etkisi değerlendirilir.
Dolandırıcılığın Unsurları
1. Aldatma (Hile)
Gerçeğe aykırı bilgi verilmesi, önemli bir olgunun gizlenmesi veya sahte belge kullanılması aldatma iddiasının konusu olabilir. Sözleşme, senet veya faturanın varlığı tek başına yeterli değildir; davranışın somut olayda aldatmaya elverişli olup olmadığı incelenir.
2. Mağdurun Yanılması
Hileli davranış sonucunda kişinin yanılması ve bu yanılma nedeniyle para gönderme, mal teslim etme veya bir haktan vazgeçme gibi bir karar vermesi gerekir. Hile ile malvarlığına ilişkin karar arasındaki bağlantı önemlidir.
3. Mali Zarar ve Haksız Yarar
Aldatma sonucunda kişinin veya bir başkasının malvarlığında zarar doğarken, failin ya da bir başkasının yarar sağlaması gerekir. Zararın varlığı kadar aldatma eylemiyle ilişkisi de ortaya konulmalıdır.
Dolandırıcılık Suçu Türleri
Basit (Temel) Dolandırıcılık: TCK md. 157
Kanunda sayılan nitelikli hâllerden biri bulunmuyorsa temel hüküm değerlendirilir. Ceza bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır; bu iki yaptırım birbirinin alternatifi değildir . Karşılıksız çek, sahte para veya kredi ilişkisi gibi bir etiket, tek başına basit dolandırıcılık sonucuna götürmez; hile ve varsa özel suç hükümleri incelenir.
Basit dolandırıcılık davaları asliye ceza mahkemesinde görülür. Sonuç ceza ve diğer kanuni koşullara göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme veya kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesi değerlendirilebilir; suçun adından otomatik sonuç çıkmaz.
Nitelikli Dolandırıcılık: TCK md. 158
Nitelikli hâller kanunda sayılmıştır. Temel ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır. Kamu kurumlarının zararına işleme (e), bilişim sistemleri veya banka ya da kredi kurumlarını araç olarak kullanma (f), tahsis edilmemesi gereken kredi açılmasını sağlama (j), sigorta bedelini alma (k) ve kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumu çalışanı olarak tanıtma veya bu kurumlarla ilişkili olduğunu söyleme (l) bentlerinde hapis cezasının alt sınırı dört yıldır; adli para cezasının miktarı elde edilen menfaatin iki katından az olamaz . Bu temel hükümde üst sınır on yıldır; artırımlar ayrı değerlendirilir.
Dinî inanç ve duyguların istismarı, basın ve yayın araçlarının kolaylığından yararlanma ve serbest mesleğin yarattığı güvenin kötüye kullanılması da kanunda sayılan diğer hâllerdendir . Kamu görevlileriyle ilişkisi veya hatırı bulunduğunu söyleyip belli bir işi gördürme vaadiyle aldatarak menfaat temini ise ikinci fıkrada düzenlenir .
Suç üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenirse ceza yarı oranında, suç işlemek için kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenirse bir kat artırılır . Bu artırımlar tek başına görevli mahkemeyi değiştirmez; eski dosyalara ilişkin geçiş hükmü saklıdır.
Mağdur sayısı veya zarar tutarı için kanunda bulunmayan sayısal eşikler nitelikli hâl yaratmaz. Bu veriler, somut olayda temel cezanın belirlenmesinde değerlendirilebilir; nitelikli hâlin yerine geçmez.
İnternet (Bilişim) Yoluyla Dolandırıcılık
Sahte alışveriş veya banka sitesi, sosyal medya hesabı ya da kurum taklidi e-posta yoluyla hile kurulmuş olabilir. Bilişim sisteminin araç olarak kullanıldığı dolandırıcılıkta TCK m.158/1-f değerlendirilir. Bu bentte hapis cezasının alt sınırı dört, üst sınırı on yıldır ve adli para cezası için menfaatin iki katı alt sınırı vardır . Güncel genel görev asliye cezadır; geçiş kapsamındaki dosyalar ayrıca incelenir.
Dolandırıcılık Davası Süreci
Aşama 1: Şikâyet ve İhbar
Savcılığa veya polis ya da jandarmaya olayın tarihlerini, ödeme bilgilerini ve elinizdeki belgeleri sunabilirsiniz. Bilişim yoluyla işlenen olaylarda dijital kayıtların korunması önemlidir. TCK m.157 ve 158 kapsamındaki suçlar kural olarak resen soruşturulur; akraba veya eş zararına işlenen hâllerde TCK m.167 özel hükümleri ayrıca değerlendirilir. Basit dolandırıcılık, CMK m.253/1-b-8 uyarınca uzlaştırma kapsamındadır. Başvurunuz olayın ve delillerin öğrenilmesine yardımcı olur.
Aşama 2: Soruşturma
Savcılık, mağdur ve tanık beyanlarını, sözleşmeleri, dekontları ve yazışmaları toplar. Bilişim olaylarında hesap hareketleri ve dijital kayıtlar incelenir. Hangi belgenin hangi hileyi veya ödemeyi gösterdiğini belirtmeniz incelemeyi somutlaştırır.
Aşama 3: İddianame
Yeterli şüphe varsa savcı, şüphelinin kimliği, olay, deliller ve hukuki nitelendirmeyi içeren iddianame düzenler. Görevli mahkeme güncel genel kurala göre asliye cezadır; eski dosyalar, özel görev ve bağlantılı suçlar bakımından istisnalar korunur.
Aşama 4: Duruşma
Mahkeme isnadı açıklar, sanığın savunmasını ve mağdurun anlatımını dinler; deliller duruşmada tartışılır. Hangi söz veya belgenin teslim kararına yol açtığı ve zararın nasıl doğduğu somut olarak incelenir.
Aşama 5: Karar
Suç sabitse uygulanacak hapis ve adli para cezaları belirlenir; aksi durumda mahkûmiyet kurulamaz. Tazminat için hukuk mahkemesinde ayrı dava açılabilir; zararın giderilmesi ise ceza sonucunu da etkileyebilir. Failin bizzat pişmanlık göstererek zararı tamamen gidermesi hâlinde, kovuşturma başlamadan önce cezada üçte ikisine kadar , kovuşturma başladıktan sonra hükümden önce yarısına kadar indirim öngörülür . Kısmi giderimde mağdurun rızası da gerekir . Basit dolandırıcılıkta uzlaştırmanın sonucu ve HAGB bakımından CMK m.231/6-c ile 9’daki zararın giderilmesi koşulları ayrıca incelenir. Dava süresi dosyanın kapsamına, delillere ve mahkemenin iş yüküne bağlıdır; bütün dosyalara uygulanabilecek tek bir süre yoktur.
Dolandırıcılıkta İspat
Mağdur Tarafından İspatlanması Gereken Unsurlar
Başvuruda hileli davranışı, bu davranış nedeniyle alınan kararı, doğan zararı ve sağlanan yararı birbiriyle bağlantılı anlatın. Ceza soruşturmasında delilleri toplama ve değerlendirme görevi yetkili mercilerdedir; mahkûmiyet için suçun unsurları ortaya konulmalıdır.
Delil Olabilecek Belgeler
Sözleşmeler, banka dekontları, faturalar, e-posta ve mesaj kayıtları, tanık anlatımları ve aldatmada kullanılan belgeler önem taşıyabilir. Belgeleri tarih sırasıyla saklayın; yazışmaların yalnız seçilmiş ekran görüntülerini değil, bağlamını da koruyun.
Dolandırıcılıktan Korunma
İşlem öncesinde karşı tarafın kimliğini ve varsa ticaret sicili kaydını kontrol edin. Havale bilgilerini bağımsız bir kanaldan doğrulayın, çek veya senedin geçerliliğini araştırın ve önemli işlemleri belgeleyin. Noter işlemi veya bir belgenin varlığı, işlemin her yönüyle güvenli olduğunun garantisi değildir.
Sık sorulan sorular
Dolandırıcılık suçunun cezası nedir?
Basit hâlde bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası vardır. Nitelikli hâlde temel aralık üç yıldan on yıla kadardır; m.158/1'in (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde hapis alt sınırı dört yıl, adli para cezası alt sınırı menfaatin iki katıdır.
Dolandırıcılık davası hangi mahkemede görülür?
Güncel genel kural asliye ceza mahkemesidir. Üç veya daha fazla kişiyle veya örgüt faaliyeti kapsamında işleme artırımları görev hesabına katılmaz. 25 Aralık 2025'te ağır cezada veya istinaf ya da temyizde bulunan nitelikli dolandırıcılık dosyaları ise geçici 7. madde gereği eski görev kurallarıyla sonuçlandırılır.
İnternet üzerinden yapılan dolandırıcılık hangi suça girer?
Bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılmasıyla işlenen dolandırıcılık TCK m.158/1-f kapsamında değerlendirilir. Temel hapis aralığı dört yıldan on yıla kadardır. Güncel genel görev asliye ceza olup geçiş hükmü saklıdır.
Dolandırıcılık suçunda hapis cezası ertelenebilir mi?
Sonuç ceza, yaş, geçmiş mahkûmiyetler ve ilgili kurumun diğer şartları incelenir. Basit veya nitelikli suç adından tek başına HAGB, erteleme ya da seçenek yaptırım sonucu çıkarılamaz; kanuni indirimlerin sonuç cezaya etkisi de değerlendirilir.
Dolandırıcılık suçunda mağdur zararını nasıl tazmin eder?
Maddi zararın tazmini için genel hükümlere göre hukuk mahkemesinde talepte bulunulabilir. Hukuk davası ayrı bir süreçtir; ancak iade veya tazmin, TCK m.168 etkin pişmanlık, basit dolandırıcılıkta uzlaştırma ve HAGB koşulları bakımından ceza sonucunu da etkileyebilir. Ödemenin miktarını ve zamanını belgeleyin.
