Çek ve Senet (Kambiyo) İcra Takibi: Karşılıksız Çek + Bono + Poliçe Rehberi

Kambiyo senetleri (çek, bono, poliçe) Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve İcra ve İflas Kanunu (İİK) kapsamında özel ve hızlı icra prosedürüne tabidir. Karşılıksız çek ayrıca ceza davası konusudur (Çek Kanunu m.5). Bu rehberde kambiyo senetlerine özgü 10 günlük süre, icra takibi, karşılıksız çek ceza davası ve borçlu savunmaları anlatılmaktadır.

Kambiyo Senetleri Nedir?

TTK m.671-823:

1. Çek

• Bankaya hitaben yazılan ödeme emri
• Görüldüğünde ödenir
• Vade yok (ileri tarihli olsa da görüldüğünde ödenir — kural)
• 2026'da TCMB asgari karşılıksız çek tutarı karşılıksız çek koruması sağlar

2. Bono (Emre Yazılı Senet)

• Borçlu doğrudan ödemeyi taahhüt eder
• Vade tarihi belirli
• En yaygın tüketici/ticari borç belgesi

3. Poliçe

• Üçlü ilişki: Düzenleyen, Muhatap, Lehtar
• Ticari ilişkilerde kullanılır
• Kabul aşaması vardır

Kambiyo İcra Takibi — Özel Hızı (İİK m.167-176)

Genel İcra Takibi vs Kambiyo Takibi

| Konu | Genel İlamsız | Kambiyo Takibi | |---|---|---| | Belge şartı | Senet/fatura | Çek/bono/poliçe | | İtiraz süresi | 7 gün | 10 gün | | İtiraz şartı | Açık beyan yeter | Belge ispatı zorunlu | | Karşı dava | Menfi tespit | Aynı | | Hız | Standart | Daha hızlı |

Süreler (İİK m.168)

• Ödeme emri tebliği sonrası 10 gün içinde itiraz
• İtiraz ispat ister: ödeme makbuzu, anlaşma vb.
• Aksi halde takip kesinleşir

Karşılıksız Çek — Özel Düzenleme

Bankaya Süreler

• Çek ibraz edildiğinde bakiye yetersizse banka:
  • Karşılıksızdır kaşesi vurur
  • Lehtara karşılıksız çek belgesi verir
  • Lehtarın ceza davası açma hakkı doğar

Ceza Davası (Çek K. m.5)

5491 sayılı Çek Kanunu m.5:

• Karşılıksız çek suç
• Adli para cezası veya çek yazma yasağı
• 5 yıl zamanaşımı

Çek Yazma Yasağı

• Mahkeme karşılıksız çek kararı verirse:
  • Borçluya 5 yıl çek yazma yasağı
  • Çek defterleri iade
  • Tüm bankaların sicilinde kayıt
  • Ticari hayatı ciddi etkiler

Furkan dikte alanı: Gaziantep karşılıksız çek dava pratikleri.

Kambiyo İcra Takibi — Adım Adım

1. Senedin Niteliği Kontrol

• TTK şart şekilleri (m.671 çek, m.776 bono, m.671 poliçe)
• Tarih, imza, miktar açık
• Düzenleyen ve lehtar kimlikleri net

2. İhtarname (İhtiyari)

• Borçluya noter ihtarnamesi
• "X tarihinde ödeme yapın, aksi halde icra"
• Yasal yarar: Borçluya son şans + temerrüt faizi kanıtı

3. İcra Takibi Başlatma

• Yetkili icra dairesi: Borçlunun yerleşim yeri (İİK m.50)
• Kambiyo Senedi'nin Vereni sicil belgesi
• Asıl belgenin sunulması (fotokopi yetersiz)

4. Ödeme Emri (İİK m.168)

• İcra dairesi borçluya ödeme emri tebliğ eder
• 10 gün ödeme veya itiraz süresi

5. Borçlunun Tepkileri

a) Ödeme

• Borç sona erer
• Takip durdurulur

b) İtiraz (10 gün içinde)

• Belge ispatı ile (örn: ödendi makbuzu)
• Yetersiz itiraz → takip devam

c) Hiçbir Şey Yapmama

• Takip kesinleşir
• Haciz aşamasına geçilir

6. Haciz

• Borçlunun mal varlığı araştırılır
• Banka hesabı, gayrimenkul, araç, maaş haczi

7. Satış (Açık Artırma)

• Hacizli mal ihale ile satılır
• Satış bedeli alacaklıya ödenir

Borçlunun Savunma Stratejileri

1. İtiraz (İİK m.168)

10 gün içinde, belge ispatı zorunlu:

• Ödendi makbuzu
• Borç kapatma anlaşması
• Senedin sahte olduğu iddiası (imza inkarı)

2. Menfi Tespit Davası (İİK m.72)

• "Borç yok" iddiası
• Mahkemede ispatlama
• Süreç boyunca takip durur (teminat ile)

3. İmza İnkarı (İİK m.170)

• "İmza benim değil"
• Bilirkişi imza incelemesi
• Belge sahteliği ispatı

4. Senedin Geçersizliği

• Tarih, imza, miktar eksiklikleri
• Şart eksikliği (TTK)
• Senet türü uyumsuzluğu

5. Zamanaşımı (TTK)

• Çek: 6 ay (görüldüğünden itibaren)
• Bono/Poliçe: 3 yıl (vade tarihinden)

Furkan dikte alanı: en başarılı savunma stratejileri vaka örnekleri.

Karşılıksız Çek Ceza Davası — Detay

Şartlar (Çek K. m.5)

• Çek karşılıksız çıkmış
• Lehtar şikayet etmiş (şikayete bağlı suç)
• 5 yıl içinde dava açma

Yetkili Mahkeme

Asliye Ceza Mahkemesi (çek yerinin bağlı olduğu).

Olası Cezalar

• Adli para cezası (çek miktarına göre)
• Çek yazma yasağı (5 yıl)
• Sicil kaydı (KKB)

Beraat Stratejileri

• Mücbir sebep (hesap haczi, banka hatası)
• Aldatma (sahte çek imzalama)
• Karşılıksız çek riskini bilmeden verme

Sulh Etkisi

Çek bedeli + masraf + faiz ödenirse dava düşer (Yargıtay 19. CD).

Sıkça Sorulan Sorular

Karşılıksız çekte ne yapmalıyım (alacaklı)?

1. Karşılıksız çek belgesi alın (bankadan)
2. İcra takibi başlatın (10 gün hızlı süre)
3. Ceza davası açın (Asliye Ceza)
4. Avukat desteği önerilir.

Borçlu için çek koruma yolu var mı?

• Sulh ile bedel ödeme → ceza davası düşer
• Bedelin %20'sini bloke etmek mahkeme talebi
• Menfi tespit ile takibi durdurma

Bono ile çek arasındaki fark?

• Çek: Banka aracılığı, görüldüğünde ödenir
• Bono: Borçlu doğrudan, vadeli ödeme

Kambiyo takibine itiraz süresi nedir?

10 gün — ödeme emrinin tebliğinden itibaren. Belge ispatı zorunlu.

Karşılıksız çek cezası ne kadar?

Adli para cezası (çek miktarına oranlı) + 5 yıl çek yazma yasağı. Bedeli ödeyen kişi için düşürme.

Çek zamanaşımı nedir?

6 ay (görüldüğünden itibaren). Lehtar 6 ay içinde ibraz etmeli + ardından icra/ceza takibi yapmalı.

Senet üzerinde değişiklik (silinti) varsa?

TTK m.788: Değişiklik paraf ile onaylanmalı. Aksi halde senet geçersiz sayılabilir.

---

İlgili rehberler:

• İcra Takibi Rehberi
• Nafaka İcra Vekalet Ücreti (Yargıtay)
• Dava Nasıl Açılır?
• Dolandırıcılık Davası Rehberi

Gaziantep'te çek/senet icra takibi, karşılıksız çek ceza davası, menfi tespit, imza inkarı için Av. M. Furkan Gür ile iletişime geçin. Ücretsiz ön görüşme: 0552 692 90 90.