Güveni Kötüye Kullanma Suçu: TCK 155 + Pratik Rehber

Güveni kötüye kullanma, Türk Ceza Kanunu (TCK) m.155'te düzenlenir. Bir hukuki ilişkiye dayalı olarak teslim edilen mal veya parayı kendi yararına kullanma/sahiplenme suçudur. Basit hal: 6 ay-2 yıl + adli para cezası. Hizmet/sanat/meslek sebebi nitelikli hal: 1-7 yıl. Şikayete bağlı suçtur. Bu rehberde güveni kötüye kullanma türleri, zimmet ve hırsızlıktan farkı, savunma ve şikayet süreci anlatılmaktadır.

Güveni Kötüye Kullanma Nedir?

TCK m.155/1: "Başkasına ait olup da, muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere zilyedliği kendisine devredilmiş olan mal üzerinde, kendisinin veya başkasının yararına olarak, zilyedliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunan veya bu devir olgusunu inkar eden kişi, şikayet üzerine, 6 aydan 2 yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılır."

Suçun Unsurları

1. Mal teslim edilmiş (hukuki ilişkiye dayalı)
2. Belirli amaç vardı (saklama, kullanma)
3. Amaç dışı kullanım veya inkar
4. Yarar sağlama kastı

Korunan Hukuki Değer

• Mülkiyet hakkı
• Sözleşme + güven ilişkisi
• Hukuki işlem güvenliği

Örnek Senaryolar

Tipik Vakalar

• Arkadaşa emanet edilen otomobil → satılması
• Saklanmak için verilen ziynet eşyası → ele geçirilmesi
• Tamir için verilen elektronik → satılması
• İş için verilen para → kişisel kullanım
• Vekalet ile alınan para → vekil tarafından mal edinilmesi

Hukuki Dayanak

• Vekalet sözleşmesi (TBK 502+)
• Saklama sözleşmesi (TBK 561+)
• Komisyon sözleşmesi
• Hizmet ilişkisi
• Ortaklık

Güveni Kötüye Kullanma vs Diğer Suçlar

| Suç | Yöntem | Ceza | |---|---|---| | Güveni Kötüye Kullanma (TCK 155) | Emanet → sahiplenme | 6 ay-2 yıl | | Hizmet Sebebi (TCK 155/2) | İş ilişkisi sebebi | 1-7 yıl | | Hırsızlık (TCK 141) | Zilyetlik HİÇ devredilmemiş, gizli alma | 1-3 yıl | | Dolandırıcılık (TCK 157) | Aldatma ile teslim | 1-5 yıl | | Zimmet (TCK 247) | Kamu görevlisi + kamu malı | 5-12 yıl |

Önemli Ayrım — Hırsızlık vs Güveni Kötüye Kullanma

• Hırsızlık: Mal başkasındaydı, gizlice alındı
• Güveni Kötüye Kullanma: Mal zaten teslim edildi, sonra amaç dışı kullanıldı

Pratik Örnek

• "Arabasını çaldı" → hırsızlık
• "Arabasını emanet aldı, satıp parayı yedi" → güveni kötüye kullanma

Detay: Hırsızlık Suçları Rehberi.

Basit Güveni Kötüye Kullanma (TCK 155/1)

Ceza

6 ay - 2 yıl hapis + adli para cezası.

Şikayet

• Şikayete bağlı suç (m.155/1 son)
• 6 ay şikayet süresi (TCK 73)
• Şikayetten vazgeçme → düşme

Pratik

• Mağdurla anlaşma + iade → şikayet vazgeçilirse dava düşer
• Etkin pişmanlık (TCK 168) — 2/3 indirim
• HAGB mümkün (CMK 231)

Nitelikli Güveni Kötüye Kullanma — Hizmet Sebebi (TCK 155/2)

Ceza

1 - 7 yıl hapis + adli para cezası.

Şart

Meslek, sanat, ticaret veya hizmet ilişkisi çerçevesinde işlenme:

• Bankacı + müşteri parası
• Avukat + müvekkil emaneti
• Komisyoncu + ürün
• Muhasebeci + işveren parası
• Hizmetli + iş yeri eşyası

Şikayet

• Re'sen kovuşturma (m.155/2)
• Şikayet ŞART DEĞİL
• Vazgeçme dava düşürmez

Örnek

• Banka memuru müşteri parasını mal edinme
• Muhasebeci işveren TC numarası ile borç alma
• Avukat müvekkil avans parasını kişisel kullanım

Güveni Kötüye Kullanmada Etkin Pişmanlık

TCK 168

• Soruşturmada iade: 2/3 indirim
• Kovuşturmada iade: 1/2 indirim
• Aynı mal veya bedel

Pratik

• Hızlı iade kritik
• Mağdurla anlaşma + makbuz
• Mahkemeye sunma

Güveni Kötüye Kullanmada HAGB (CMK 231)

Şart

• 2 yıl altı ceza
• Önceden mahkumiyet yok
• Mağdur zararı giderildi
• Sanık kabul ediyor

Pratik

• Basit hal (6 ay-2 yıl): HAGB çoğu vakada mümkün
• Nitelikli (1-7 yıl): alt sınırda + etkin pişmanlık indirim sonrası mümkün

Detay: HAGB Rehberi.

Güveni Kötüye Kullanmada Uzlaşma

CMK 253 Kapsamı

Basit güveni kötüye kullanma (m.155/1) — UZLAŞMA KAPSAMI:

• Soruşturma öncesi uzlaşma teklifi
• Mağdur + sanık anlaşma
• Sonuç: Dava düşer, sanık kovuşturulmaz

Nitelikli (m.155/2):

• Uzlaşma kapsamı dışı
• Re'sen kovuşturma devam

Detay: Ceza Muhakemesinde Uzlaşma Rehberi.

Şikayet Süresi ve Süreç

Şikayet Süresi (TCK 73)

6 ay — fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren.

Şikayet Nereye?

• Cumhuriyet Başsavcılığı
• Karakol (acil)
• Online — UYAP

Şikayet Sonrası

1. Soruşturma açma
2. Şüpheli ifade
3. Belge incelemesi
4. Mağdur dinleme
5. İddianame veya KYOK

KYOK'a İtiraz

• 15 gün içinde
• Sulh Ceza Hâkimliği
• Detay: KYOK İtirazı Rehberi

Güveni Kötüye Kullanma Davası Süreci

1. İddianame

• Şüpheli sanık sıfatı alır
• Mahkemeye gönderilir

2. Asliye Ceza Mahkemesi

• Basit ve nitelikli her ikisi de Asliye Ceza
• Tek hakim karar verir

3. Yargılama Süresi

• İlk derece: 6-15 ay
• İstinaf BAM: 4-12 ay
• Temyiz Yargıtay: 12-24 ay

4. Karar

• Mahkumiyet
• Beraat
• HAGB
• Hükmün ertelenmesi

Savunma Stratejisi

1. Hukuki İlişki Yok

• Mal teslim edilmemiş
• Sözleşme yok
• Tek taraflı iddia

2. Amaç Dışı Kullanım Yok

• Sözleşme kapsamı genişti
• İzin verilmiş kullanım
• Mağdur rızası

3. Yarar Sağlama Kastı Yok

• Yanlışlık
• İhmal — kasıt yok
• Kayıp — bilmiyor

4. Zaman Aşımı

• Şikayet süresi geçmiş (6 ay)
• Dava zaman aşımı (TCK 66 — 8 yıl)

5. Hukuk Davası Sonucu Bekleme

• Aynı olay hukuk mahkemesinde
• Ceza durdurma mümkün

Furkan dikte alanı: Gaziantep güveni kötüye kullanma vakaları + savunma örnekleri.

Hukuk + Ceza Birlikte Yürütme

Hukuk Davası

• İade davası (TBK 77 — sebepsiz zenginleşme)
• Tazminat davası (TBK 49 — haksız fiil)
• Sözleşme tazminatı (vekalet, saklama)

Ceza Davası ile İlişki

• Ceza mahkumiyeti → hukuk delili kuvvetli
• Ceza beraat → hukuk ayrı incelenir
• Hukuk kazanç → mağdur zararı tahsil

Strateji

• Acele etmeden her iki davayı planla
• Ceza için 6 ay şikayet süresi
• Hukuk için zaman aşımı 10 yıl (vekalet)

Sıkça Sorulan Sorular

Güveni kötüye kullanma cezası ne kadar?

Basit: 6 ay-2 yıl + adli para (TCK 155/1). Hizmet sebebi nitelikli: 1-7 yıl (m.155/2).

Güveni kötüye kullanma şikayete bağlı mı?

Basit hal: Evet — 6 ay şikayet süresi. Hizmet sebebi: Hayır — re'sen kovuşturma.

Hırsızlıktan farkı?

Hırsızlık: Mal başkasındaydı, gizlice alındı. Güveni Kötüye Kullanma: Mal teslim edildi, sonra amaç dışı kullanıldı.

Şikayetten vazgeçersem dava düşer mi?

Basit hal: Evet — düşer. Nitelikli (hizmet sebebi): Hayır — re'sen kovuşturma.

Mağdur olarak ne kadar süre şikayet edebilirim?

6 ay — fiilin + failin öğrenilmesinden itibaren (TCK 73).

İade edersem ceza azalır mı?

Evet — TCK 168 etkin pişmanlık. Soruşturmada: 2/3 indirim. Kovuşturmada: 1/2 indirim.

Uzlaşma var mı?

Basit hal: Evet (CMK 253 kapsamında). Nitelikli (hizmet sebebi): Hayır.

Avukat güveni kötüye kullanırsa?

Hizmet sebebi nitelikli (TCK 155/2) — 1-7 yıl. Baroya ihbar + disiplin + suç duyurusu. Detay: Avukatlık Ücret Tarifesi Rehberi.

Banka memuru hesaptan para çekerse?

Hizmet sebebi güveni kötüye kullanma veya bilişim suçu (TCK 142/2-e + 245). İhbar Cumhuriyet Başsavcılığı + Banka iç soruşturma.

HAGB mümkün mü?

Basit hal: Evet (2 yıl altı + ilk suç + iade). Nitelikli: Alt sınır + etkin pişmanlık indirimi ile mümkün.

---

İlgili rehberler:

• Ceza Davası Rehberi
• Hırsızlık Suçları Rehberi
• Dolandırıcılık Davası Rehberi
• Sahtecilik Suçları Rehberi
• Yağma Suçları Rehberi
• Ceza Muhakemesinde Uzlaşma
• HAGB Rehberi
• KYOK İtirazı Rehberi
• Savcılığa Şikayet Rehberi

Gaziantep'te güveni kötüye kullanma şikayeti, savunma, etkin pişmanlık başvurusu, HAGB talebi, hizmet sebebi nitelikli dava savunması için Av. M. Furkan Gür ile iletişime geçin. Ücretsiz ön görüşme: 0552 692 90 90.